logo

фарҳанг

БОЗТОБИ ВАҲДАТ ДАР АДАБИЁТИ КЛАССИКӢ

Вожаи ваҳдат ҳазорсолаҳо пеш дар адабиёти пурбору куҳани тоҷикӣ ба кор рафтаву маънии ягонагиву иттиҳод ва ҳамгироиро  ифода намояд ҳам, танҳо ду даҳсола пеш ин вожа чун наҷотбахши тоҷикон моҳияти ҳастиву будани ин миллати куҳанро муайян кард. Замоне он умри дубора пайдо карду бар сари забонҳо афтод, ки дар ҷомеаи тоҷикон ниёзи шадиде ба ягонагиву якпорчагии миллӣ эҳсос мешуд.
Шояд ин панди фарзанди бузургу ҷаҳондида ва ҷаҳонгаштаи тоҷик - Саъдии родмард, ки чандин аср пештар дар бораи иттиҳоду ягонагӣ ва аҳамияти он гуфта буд, дар айни авҷи даргириҳо  ба имдод омад:
Мӯрчагонро чу бувад иттифоқ,
Шери жаёнро бидаронанд пӯст.
Имсол аз ин санад ва санаи воқеан таърихиву сарнавиштсози миллат 20 сол пур шуд. Бист соли ҳамдилӣ, бист соли сулҳу дӯстӣ, созандагиву бунёдкориҳои азимро мардуми тоҷик даст ба дасти ҳам дода, дар фазои ваҳдату якдилӣ пушти сар бигзоштанд.  Пас аз имзои ин санад бист сол мешавад, ки дар забони мардум дар радифи вожаи истиқлол вожаи муқаддаси ваҳдат ҳар лаҳза такрор мешавад ва гузашта аз ин, ин ду рӯйдоди бузург ба ҳайси ҷашнҳои бузурги миллӣ дар байни мардуми мо ва тоҷикони бурунмарзӣ ботантана ва шукӯҳу шаҳомати хоса таҷлил мегардад.
Яке аз мунодиёни ваҳдату ҳамгироии миллии тоҷикон фарзанди шарофатманду таърихдони миллати тоҷик Абулфазли Байҳақист, ки ин паёми созандаву ҷонбахши ӯ аз қаъри асрҳо ҳанӯз ба гӯши ҷонамон мерасад:
Зи доно ту нашнидӣ ин достон,
Ки баргӯяд аз гуфтаи бостон.
Ки: «Гар ду бародар ниҳад пушт - пушт,
Тани кӯҳро бод  монад ба мушт».
Фирдавсии покзод, ки ягона ормони ҷовидонааш ҳамдиливу ҳамраъйӣ ва ваҳдату ягонагии Ориёнои бузург будааст, ҳамеша ба ҳамиллатони худ «ҳампуштӣ» ва иттиҳоду «якзабонӣ» - ро талқин кардааст.  Мардумро хоса, ҳамқавмонашро ба ваҳдату ягонагӣ хондааст:
Чу ҳампушт бошеду ҳам якзабон,
Яке кӯҳ кандан зи бун метавон.
Саъдии бузургвор яке аз таблиғгарони ваҳдату ягонагии инсонҳост. Давлату дороии инсонро бархоста аз иттифоқу ягонагӣ ва ваҳдати комили инсонҳо медонад. Маънии давлат дар ин байти Саъдӣ моҳияти васеъ дошта, мазмунҳои дороӣ, саодату хушӣ, тандурустиву оромӣ ва дар маҷмӯъ амнияти рӯҳиву равонии шахс ва дар кулл як ҷомеаро нишони давлатмандӣ мехонад. Нифоқу ҷудоиро сабабгори бедавлативу бадбахтӣ ва нооромиву вайронии ҷамъият медонад:
Давлат ҳама з-иттифоқ хезад,
Бедавлатӣ аз нифоқ хезад.
Дар боби дарки моҳияти ваҳдату ягонагӣ адабиёти ғании форсии тоҷикӣ беҳтарин намуна ва улгӯ буда, ба мо ворисонаш паёми бедорию ҳушёрӣ медиҳад.
Яке аз шоҳсутунҳои бузурги фарҳангу адаби тоҷикӣ Абдураҳмони Ҷомӣ яке будану муттаҳидӣ хостан ва дар иттифоқу ҳамбастагӣ зистани инсониятро аз хислатҳои барҷастаи мардуми огоҳу зирак медонад:
Миёни ду кас маънии зиракӣ,
Бувад мояи иттиҳоду якӣ.
Ҳама зиракон з - он
ба ҳам дӯстанд,
Яке мағзро гашта сад пӯстанд.
Дар ин рӯзҳои ҷаҳонгароӣ ва шиддат гирифтани таҳоҷуми фарҳангҳои бегона яқинан зиракии мо ба ҳам будану иттиҳоди мост. Иттиҳоду ҳамгироии мо нишонаи зиракӣ ва ҳам зӯру тавони шикастнопазирии мост.
Дар натиҷаи иттифоқу ҳамдилӣ ва ягонагиву ҳамандешӣ шикастнопазиру пирӯз, зираку комёр ва бисёру бешумор  хоҳем буд. Бино ба қавли маъруф:
Чун ҷамъ шаванд панҷ ангушт,
Гарданд ба фарқи душманон мушт.
Ҳар панҷ зи ҳам ҷудо бимонад,
Ҳар тифл шикастанаш тавонад.
Дил мехоҳад, ки дар пойтахти азизамон шаҳри Душанбе марказе, созмоне ва ё пажӯҳишгоҳи алоҳидае дошта бошем, ки ба таҳқиқу омӯзиши илмии масоили ваҳдатсозӣ ва ҳамгироии тоҷикон машғул бошаду тадқиқоти мушаххаси илмӣ анҷом бидиҳад ва ин таҷрибаҳои сулҳофару созандаро дар байни ҷомеа ва инсони сайёра ташвиқу тарғиб намояд ва густариш бидиҳад.
Анзурати МАЛИКЗОД,
ходими илмии Институти забон ва адабиёти ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии АИҶТ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.06.2017    №: 136    Мутолиа карданд: 592
04.06.2020


ОБОДКОРИҲОИ БЕҚИЁС ДАР ТОҶИКОБОД

ЁРИИ ХАЙРИЯВӢ БАҲРИ ПЕШГИРИИ КОРОНАВИРУС

ФУТБОЛ. ҶАЛИЛОВҲО МЕХОҲАНД ҲАМЕША ДАР САФИ ПЕШ БОШАНД

КОРОНАВИРУС ДАР ИТАЛИЯ: БЕШ АЗ ЯК МОҲ ИНҶОНИБ СИРОЯТЁБӢ КАМ МЕШАВАД

ДАР КРЕМЛ БА ХОҲИШИ БО РОССИЯ СОЗИШНОМАИ ЯДРОӢ БАСТАНИ ТРАМП БАҲО ДОДАНД

ТРАМП ҶОНИБДОРИ ҲУЗУРИ ПУТИН ДАР G7

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

02.06.2020


ХАБАРИ ФАВРӢ. БОЗ БЕШ АЗ 200 БЕМОР АЗ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТ

МУБОРИЗА БО COVID-19. КОРМАНДОНИ АНМН БА СУРАТҲИСОБИ МАХСУС 50 000 ГУЗАРОНДАНД

ХУҶАНД. ТАШХИСГОҲИ НАВИ ВИРУСОЛОГӢ БУНЁД ГАРДИД

ХАТЛОН. СОҲИБКОРОН ТАДБИРҲОИ МУҲИМРО ТАТБИҚ МЕСОЗАНД

ВАРЗОБ. 112 ИНШООТИ ҶАШНӢ МАВРИДИ ИСТИФОДА ҚАРОР ГИРИФТ

КФО АВВАЛИН ОНЛАЙН-КОНФРОНСРО ДОИР МЕКУНАД

ДОРУИ ЗИДДИ COVID-19 ДАР БЕМОРХОНАҲОИ РОССИЯ 11 ИЮН ПАЙДО МЕШАВАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

01.06.2020


ХУШХАБАР. ДАР ТОҶИКИСТОН БЕШ АЗ 2000 СИРОЯТЁФТА ШИФО ЁФТ

РОҶЕР ФЕДЕРЕР. ГАРОНАРЗИШТАРИН ВАРЗИШГАРИ САЙЁРА

29.05.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ COVID - 19 БОЗ 423 НАФАРИ ДИГАР ШИФО ЁФТ

28.05.2020


ТОҶИКИСТОН. БОЗ 385 НАФАР АЗ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТ

ВМКБ. ҲАМОВОЗӢ БА ИҚДОМИ НЕКИ ПЕШВОИ МУАЗЗАМИ МИЛЛАТ

ХИЗМАТИ ҲАРБӢ. НАҚШАИ ДАЪВАТ ПЕШ АЗ МУҲЛАТ ИҶРО ШУД

ВАРЗОБ. ҶОЙҲОИ КОРӢ БЕШТАР МЕГАРДАНД

БУНДЕСЛИГА. РАҚОБАТИ "БАВАРИЯ" БО "БОРУССИЯ" БАРОИ ПОЙГАИ ҚАҲРАМОНӢ

ШАҲРВАНДОНИ ТОҶИКИСТОН БО ПАРВОЗИ МАХСУС АЗ ДЕҲЛӢ ВА ДУБАЙ БА ВАТАН БАРМЕГАРДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

27.05.2020


436 НАФАРИ ДИГАР АЗ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

ҶАЛАСАИ ШӮРОИ ВАЗИРОНИ КОРҲОИ ХОРИҶИИ СААД

ТАҚВИЯТИ ҲАМКОРИҲОИ ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН ДАР МУБОРИЗА АЛАЙҲИ COVID – 19

ДАР РӮИ ҒИЗО ЗАРРАҲОИ COVID-19 НЕСТ!

НОҲИЯИ САНГВОР. МУБОРИЗА АЛАЙҲИ COVID-19 БО УСУЛИ “ХОНА БА ХОНА”

ТАШВИҚОТИ ҲИЗБИ ПЕШОҲАНГ ДАР ПАРТАВИ ҲИДОЯТИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ

ЛИГАИ ЧЕМПИОНҲО. МУАЛЛИФИ БЕҲТАРИН ГОЛ БЕҲТАРИН МУРАББӢ ШИНОХТА ШУД

ГАРМО МЕТАВОНАД СИРОЯТИ COVID-19-РО ДАР ӮЗБЕКИСТОН КОҲИШ ДИҲАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

26.05.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ БЕМОРИИ COVID – 19 1395 НАФАР ШИФО ЁФТ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед