logo

фарҳанг

БОЗТОБИ ВАҲДАТ ДАР АДАБИЁТИ КЛАССИКӢ

Вожаи ваҳдат ҳазорсолаҳо пеш дар адабиёти пурбору куҳани тоҷикӣ ба кор рафтаву маънии ягонагиву иттиҳод ва ҳамгироиро  ифода намояд ҳам, танҳо ду даҳсола пеш ин вожа чун наҷотбахши тоҷикон моҳияти ҳастиву будани ин миллати куҳанро муайян кард. Замоне он умри дубора пайдо карду бар сари забонҳо афтод, ки дар ҷомеаи тоҷикон ниёзи шадиде ба ягонагиву якпорчагии миллӣ эҳсос мешуд.
Шояд ин панди фарзанди бузургу ҷаҳондида ва ҷаҳонгаштаи тоҷик - Саъдии родмард, ки чандин аср пештар дар бораи иттиҳоду ягонагӣ ва аҳамияти он гуфта буд, дар айни авҷи даргириҳо  ба имдод омад:
Мӯрчагонро чу бувад иттифоқ,
Шери жаёнро бидаронанд пӯст.
Имсол аз ин санад ва санаи воқеан таърихиву сарнавиштсози миллат 20 сол пур шуд. Бист соли ҳамдилӣ, бист соли сулҳу дӯстӣ, созандагиву бунёдкориҳои азимро мардуми тоҷик даст ба дасти ҳам дода, дар фазои ваҳдату якдилӣ пушти сар бигзоштанд.  Пас аз имзои ин санад бист сол мешавад, ки дар забони мардум дар радифи вожаи истиқлол вожаи муқаддаси ваҳдат ҳар лаҳза такрор мешавад ва гузашта аз ин, ин ду рӯйдоди бузург ба ҳайси ҷашнҳои бузурги миллӣ дар байни мардуми мо ва тоҷикони бурунмарзӣ ботантана ва шукӯҳу шаҳомати хоса таҷлил мегардад.
Яке аз мунодиёни ваҳдату ҳамгироии миллии тоҷикон фарзанди шарофатманду таърихдони миллати тоҷик Абулфазли Байҳақист, ки ин паёми созандаву ҷонбахши ӯ аз қаъри асрҳо ҳанӯз ба гӯши ҷонамон мерасад:
Зи доно ту нашнидӣ ин достон,
Ки баргӯяд аз гуфтаи бостон.
Ки: «Гар ду бародар ниҳад пушт - пушт,
Тани кӯҳро бод  монад ба мушт».
Фирдавсии покзод, ки ягона ормони ҷовидонааш ҳамдиливу ҳамраъйӣ ва ваҳдату ягонагии Ориёнои бузург будааст, ҳамеша ба ҳамиллатони худ «ҳампуштӣ» ва иттиҳоду «якзабонӣ» - ро талқин кардааст.  Мардумро хоса, ҳамқавмонашро ба ваҳдату ягонагӣ хондааст:
Чу ҳампушт бошеду ҳам якзабон,
Яке кӯҳ кандан зи бун метавон.
Саъдии бузургвор яке аз таблиғгарони ваҳдату ягонагии инсонҳост. Давлату дороии инсонро бархоста аз иттифоқу ягонагӣ ва ваҳдати комили инсонҳо медонад. Маънии давлат дар ин байти Саъдӣ моҳияти васеъ дошта, мазмунҳои дороӣ, саодату хушӣ, тандурустиву оромӣ ва дар маҷмӯъ амнияти рӯҳиву равонии шахс ва дар кулл як ҷомеаро нишони давлатмандӣ мехонад. Нифоқу ҷудоиро сабабгори бедавлативу бадбахтӣ ва нооромиву вайронии ҷамъият медонад:
Давлат ҳама з-иттифоқ хезад,
Бедавлатӣ аз нифоқ хезад.
Дар боби дарки моҳияти ваҳдату ягонагӣ адабиёти ғании форсии тоҷикӣ беҳтарин намуна ва улгӯ буда, ба мо ворисонаш паёми бедорию ҳушёрӣ медиҳад.
Яке аз шоҳсутунҳои бузурги фарҳангу адаби тоҷикӣ Абдураҳмони Ҷомӣ яке будану муттаҳидӣ хостан ва дар иттифоқу ҳамбастагӣ зистани инсониятро аз хислатҳои барҷастаи мардуми огоҳу зирак медонад:
Миёни ду кас маънии зиракӣ,
Бувад мояи иттиҳоду якӣ.
Ҳама зиракон з - он
ба ҳам дӯстанд,
Яке мағзро гашта сад пӯстанд.
Дар ин рӯзҳои ҷаҳонгароӣ ва шиддат гирифтани таҳоҷуми фарҳангҳои бегона яқинан зиракии мо ба ҳам будану иттиҳоди мост. Иттиҳоду ҳамгироии мо нишонаи зиракӣ ва ҳам зӯру тавони шикастнопазирии мост.
Дар натиҷаи иттифоқу ҳамдилӣ ва ягонагиву ҳамандешӣ шикастнопазиру пирӯз, зираку комёр ва бисёру бешумор  хоҳем буд. Бино ба қавли маъруф:
Чун ҷамъ шаванд панҷ ангушт,
Гарданд ба фарқи душманон мушт.
Ҳар панҷ зи ҳам ҷудо бимонад,
Ҳар тифл шикастанаш тавонад.
Дил мехоҳад, ки дар пойтахти азизамон шаҳри Душанбе марказе, созмоне ва ё пажӯҳишгоҳи алоҳидае дошта бошем, ки ба таҳқиқу омӯзиши илмии масоили ваҳдатсозӣ ва ҳамгироии тоҷикон машғул бошаду тадқиқоти мушаххаси илмӣ анҷом бидиҳад ва ин таҷрибаҳои сулҳофару созандаро дар байни ҷомеа ва инсони сайёра ташвиқу тарғиб намояд ва густариш бидиҳад.
Анзурати МАЛИКЗОД,
ходими илмии Институти забон ва адабиёти ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии АИҶТ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.06.2017    №: 136    Мутолиа карданд: 374

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй

Таъсиси гурӯҳи корӣ баҳри иҷрои «Барномаи рушди иҷтимоию иқтисодии шаҳри Душанбе барои давраи то соли 2025»

Давлаталӣ Саид дар Корея

20-умин конфронси расонаҳои Осиёи Марказӣ дар Остона баргузор шуд

«Толибон» рӯйхати иштирокдорони мушовараи Москваро интишор дод

Таърихшиноси фаронсавӣ ба Макрон нақши Россияро дар наҷоти Аврупо хотиррасон кард

Ҷаҳон дар як сатр

"TASHKENT GRAND PRIX" ИШТИРОКИ ПАҲЛАВОНОНИ ТОҶИК ДАР ОН

"Истиқлол" бори ҳафтум чемпиони Тоҷикистон шуд!


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед