logo

фарҳанг

БОЗТОБИ ВАҲДАТ ДАР АДАБИЁТИ КЛАССИКӢ

Вожаи ваҳдат ҳазорсолаҳо пеш дар адабиёти пурбору куҳани тоҷикӣ ба кор рафтаву маънии ягонагиву иттиҳод ва ҳамгироиро  ифода намояд ҳам, танҳо ду даҳсола пеш ин вожа чун наҷотбахши тоҷикон моҳияти ҳастиву будани ин миллати куҳанро муайян кард. Замоне он умри дубора пайдо карду бар сари забонҳо афтод, ки дар ҷомеаи тоҷикон ниёзи шадиде ба ягонагиву якпорчагии миллӣ эҳсос мешуд.
Шояд ин панди фарзанди бузургу ҷаҳондида ва ҷаҳонгаштаи тоҷик - Саъдии родмард, ки чандин аср пештар дар бораи иттиҳоду ягонагӣ ва аҳамияти он гуфта буд, дар айни авҷи даргириҳо  ба имдод омад:
Мӯрчагонро чу бувад иттифоқ,
Шери жаёнро бидаронанд пӯст.
Имсол аз ин санад ва санаи воқеан таърихиву сарнавиштсози миллат 20 сол пур шуд. Бист соли ҳамдилӣ, бист соли сулҳу дӯстӣ, созандагиву бунёдкориҳои азимро мардуми тоҷик даст ба дасти ҳам дода, дар фазои ваҳдату якдилӣ пушти сар бигзоштанд.  Пас аз имзои ин санад бист сол мешавад, ки дар забони мардум дар радифи вожаи истиқлол вожаи муқаддаси ваҳдат ҳар лаҳза такрор мешавад ва гузашта аз ин, ин ду рӯйдоди бузург ба ҳайси ҷашнҳои бузурги миллӣ дар байни мардуми мо ва тоҷикони бурунмарзӣ ботантана ва шукӯҳу шаҳомати хоса таҷлил мегардад.
Яке аз мунодиёни ваҳдату ҳамгироии миллии тоҷикон фарзанди шарофатманду таърихдони миллати тоҷик Абулфазли Байҳақист, ки ин паёми созандаву ҷонбахши ӯ аз қаъри асрҳо ҳанӯз ба гӯши ҷонамон мерасад:
Зи доно ту нашнидӣ ин достон,
Ки баргӯяд аз гуфтаи бостон.
Ки: «Гар ду бародар ниҳад пушт - пушт,
Тани кӯҳро бод  монад ба мушт».
Фирдавсии покзод, ки ягона ормони ҷовидонааш ҳамдиливу ҳамраъйӣ ва ваҳдату ягонагии Ориёнои бузург будааст, ҳамеша ба ҳамиллатони худ «ҳампуштӣ» ва иттиҳоду «якзабонӣ» - ро талқин кардааст.  Мардумро хоса, ҳамқавмонашро ба ваҳдату ягонагӣ хондааст:
Чу ҳампушт бошеду ҳам якзабон,
Яке кӯҳ кандан зи бун метавон.
Саъдии бузургвор яке аз таблиғгарони ваҳдату ягонагии инсонҳост. Давлату дороии инсонро бархоста аз иттифоқу ягонагӣ ва ваҳдати комили инсонҳо медонад. Маънии давлат дар ин байти Саъдӣ моҳияти васеъ дошта, мазмунҳои дороӣ, саодату хушӣ, тандурустиву оромӣ ва дар маҷмӯъ амнияти рӯҳиву равонии шахс ва дар кулл як ҷомеаро нишони давлатмандӣ мехонад. Нифоқу ҷудоиро сабабгори бедавлативу бадбахтӣ ва нооромиву вайронии ҷамъият медонад:
Давлат ҳама з-иттифоқ хезад,
Бедавлатӣ аз нифоқ хезад.
Дар боби дарки моҳияти ваҳдату ягонагӣ адабиёти ғании форсии тоҷикӣ беҳтарин намуна ва улгӯ буда, ба мо ворисонаш паёми бедорию ҳушёрӣ медиҳад.
Яке аз шоҳсутунҳои бузурги фарҳангу адаби тоҷикӣ Абдураҳмони Ҷомӣ яке будану муттаҳидӣ хостан ва дар иттифоқу ҳамбастагӣ зистани инсониятро аз хислатҳои барҷастаи мардуми огоҳу зирак медонад:
Миёни ду кас маънии зиракӣ,
Бувад мояи иттиҳоду якӣ.
Ҳама зиракон з - он
ба ҳам дӯстанд,
Яке мағзро гашта сад пӯстанд.
Дар ин рӯзҳои ҷаҳонгароӣ ва шиддат гирифтани таҳоҷуми фарҳангҳои бегона яқинан зиракии мо ба ҳам будану иттиҳоди мост. Иттиҳоду ҳамгироии мо нишонаи зиракӣ ва ҳам зӯру тавони шикастнопазирии мост.
Дар натиҷаи иттифоқу ҳамдилӣ ва ягонагиву ҳамандешӣ шикастнопазиру пирӯз, зираку комёр ва бисёру бешумор  хоҳем буд. Бино ба қавли маъруф:
Чун ҷамъ шаванд панҷ ангушт,
Гарданд ба фарқи душманон мушт.
Ҳар панҷ зи ҳам ҷудо бимонад,
Ҳар тифл шикастанаш тавонад.
Дил мехоҳад, ки дар пойтахти азизамон шаҳри Душанбе марказе, созмоне ва ё пажӯҳишгоҳи алоҳидае дошта бошем, ки ба таҳқиқу омӯзиши илмии масоили ваҳдатсозӣ ва ҳамгироии тоҷикон машғул бошаду тадқиқоти мушаххаси илмӣ анҷом бидиҳад ва ин таҷрибаҳои сулҳофару созандаро дар байни ҷомеа ва инсони сайёра ташвиқу тарғиб намояд ва густариш бидиҳад.
Анзурати МАЛИКЗОД,
ходими илмии Институти забон ва адабиёти ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии АИҶТ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.06.2017    №: 136    Мутолиа карданд: 409

21.01.2019


Фестивали байналмилалии «Наврӯз – мероси фарҳангии сайёҳӣ» баргузор хоҳад шуд

"Парасту - 2019" – ҷашнвораи ҷумҳуриявии театрҳои касбӣ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Баргузории ҷашнвораи байналмилалии «Рӯзи барф» дар Калуга

Дар Арабистони Саудӣ ҷалби бонувон ба корҳои ҷамъиятӣ меафзояд

Соли 2018 прокуратураи Қазоқистон ба буҷети кишвар $90 миллион талофӣ кард

Дар Тошканд хазинаи қадима ёфт шуд

Дороии 26 шахси сарватмандтарини дунё ба даромади 3,8 миллиард ниёзманд баробар аст

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед