logo

фарҳанг

ПОСДОРИ ЗАБОНИ МИЛЛАТ БОШЕМ!

Дар масири таърих миллати тоҷик сарнавишти муассире аз сар гузаронда, пурбаҳотарин сарвати маънавӣ-забони модарияшро чун гавҳараки чашм ба пасовандон ёдгор гузоштааст.

Аҳди Сомон дар ҳифзу густариш ва рушди забон бо осори безавол давраи носутурданиву баркамол дар таърихи куҳани мост. Маҳз дар ин марҳилаи давлатдории тоҷикон забону фарҳанг ва арзишҳои воло шаклу мазмуни тозае касб менамояд. Нуфузу эътибори забони тоҷикӣ аз марказҳои марбутаи Мовароуннаҳру Хуросон тадриҷан берун рафта, ба манотиқи дурдасти сайёра доман паҳн кардааст.
Мардуми тоҷик боиси маҳв нашудани муқаддасоташ алайҳи ҳар гуна муқовимат ва ташаннуҷи таҳмилӣ дар ҳассостарин лаҳзаҳо ҷон дар кафи даст гирифта, забони модарияшро эътиқодмандона ҳифз мекунад. Зеро наҷотбахши ҳастии миллат бе ҳеҷ шаку тардид забони ӯст. Бониёнаш бо шоҳчароғи дониш роҳи дигаронро тобон дошта, хирвори панду ҳикмат меороянд. Қофиласолори шеъру адаби форсии тоҷикӣ устод Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ башариятро бо ин забони шевою мусалсал ово дода буд:
Ҳар кӣ н-омӯхт аз гузашти рӯзгор, 
Ҳеҷ н-омӯзад зи ҳеҷ омӯзгор.
Нуктаи бебаҳси «То ба санг андар ҳаме бингоштанд»-и султони шоирон далолат бар он аст, ки то расмулхати бобоӣ, яъне эҳёи алифбои муайян, одамон орзуву омолашонро дар сангҳо менигоштанд. Маҳфуз мондани пораҳои хати мехӣ ё паҳлавӣ дар бойгониҳо, осори гаронбаҳои «Дарахти Асурик» ва «Ёдгори Зарирон» аз тамаддуни бостони ниёкони мо башорат медиҳанд. Ба қавли муҳаққиқон, китоби муқаддаси «Авасто»-ро тахмин дар пӯсти 250 ё 500 говмеш навиштаанд. Ин таълифотро шоҳкори беназиртарин дар кохи адабиёту фарҳанги ҷаҳон метавон унвон кард.
Баъд аз ҳазор сол, дар замони ноором ва пурошӯби сиёсӣ фарзандони сарсупурдаи миллат аз нестшавии ин забони гуҳарбор бонги хатар дардода, бо шуҷоати тамом ба дифоъ бархостанд. Устод Садриддин Айнии бузургвор дар як рисолаи арзишманди худ бо зерунвони «Маънои калимаи тоҷик» аз остон то бостон сайри таърихии вожаи фавқ ва рушди забони адабии тоҷикро бо риояи имло, луғат ва ҷанбаи илмӣ доштанаш дақиқназарона пажӯҳиш намуда, таҳиягарони феҳристҳои ҳиндуву туркгароро зери тозиёнаи танқид мегирад. Мутафаккири барҷаста  ба ҷаҳониён ҳушдор медиҳад, ки тоҷик на он арабзодаи дар Аҷам бузург шуда, ло-бал миллати сарболову тоҷдорест, ки аз аҳди қадим рӯида.
Хидмати таърихии устод Садриддин Айнӣ дар табдили хат, ҳифозат ва бузургдошти забони модарии мо он қадар бузург аст, ки дар гуфтан намеояд. Ин пири хирадманд ҷуз таълифи «Намунаи адабиёти тоҷик»  дар зимни омӯзиши луғатҳои «Ғиёс-ул-луғот», «Бурҳони қотеъ» ва китобҳои классикии форсу тоҷик «Луғати нимтафсилии забони адабии тоҷик» иборат аз 11.400 калимаро дар 629 саҳифа ҷой дода, амали хайреро барои ҳазорсолаҳо анҷом бахшидааст. Устод Айнӣ таъкид мекунад, ки дар китоб луғатҳоеро фароҳам овардааст, ки онҳо барои фоида бурдан аз адабиёти классикӣ ёрӣ медиҳанд ва қисмеро даровардаст, ки онҳо барои фаҳмида хондани адабиёти нафисаи имрӯза заруранд ва боз луғатҳоеро гирд овардааст, ки  то ҳол дар навиштаҷоте кор фармуда нашудаанд.
Ҳукумати ҷумҳурӣ дар баробари дигар муқаддасоти миллӣ ба ҳимояи забони давлатӣ муносибати хоса зоҳир мекунад. Аз ин лиҳоз, дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба забони тоҷикӣ мақоми давлатиро сазовор донистаанд. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» нишонаи ҳамин қадрмандӣ буда, ҳар сол дар арафаи таҷлили Рӯзи забони давлатӣ мулоқоту боздидҳои судманд доир мегарданд.  
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъйид медоранд, ки: «Донистани забони модарӣ эҳтиром ба миллат ва гузаштаи хеш мебошад. Насли имрӯз ва фардои мо бояд дар зеҳни худ забони модариро ҳамчун муқаддамоти мероси миллӣ ва волотарин арзиши фарҳангӣ парвариш дода, аз таърихи забони модарии хеш ва осори он огоҳӣ дошта бошанд». Бо ҳамин ният Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистонро асос гузошта, ба масъулони ниҳод бобати ба асли пешин баргардондани номҳои шаҳру навоҳӣ, тағйири исму насаби шаҳрвандон ва соир масоили ҳалталаби забони давлатӣ дастуру ҳидоятҳои мушаххас доданд.  
Бо ибтикори бевоситаи Сардори давлатамон соли 2008 «Соли забони тоҷикӣ» эълон гардида буд. Олимон, суханшиносон, кормандони умури фарҳанг ва ноширон ҳамасола дар ин бахш китобҳои диданиву  хонданиро ба чоп мерасонанд, ки саршори рӯҳияи хештаншиносиянд. Аз ҳамин дидгоҳ дар таълимгоҳ ва донишкадаҳои мамлакатамон конфронсҳои илмӣ ва озмуну чорабиниҳои идона баргузор шуда, аз ашъори нобиғаҳои адабиёти классик ва муосир дар ситоиши забони тоҷикӣ байтбараку шеърхонӣ садо медиҳанд.
Салтанати подшоҳони дурандеш ва адолатпешаи ҳар давру замон зиннати таърих мемонад, чунончи сиёсати омӯзанда ва зиндагисози Эмомалӣ Раҳмон аз ҳамин зовия об мехӯрад. Мушкилоти ба сари миллат омадаро нахуст ӯ чорасоз мешавад, сӯи ояндаи дурахшон гомҳои устувор мегузорад. Ба рамзи садоқатмандӣ ба фарҳангу тамаддуни тоҷикон дар китоби хеш «Забони миллат-ҳастии миллат»  андешаҳои муъҷазу бикр пеш оварда, забону миллату давлатамонро дар арсаи байналмилал муаррифӣ кардаанд. 
Фалсафаи давлатсозиву давлатдории Пешвои муаззами миллати мо Эмомалӣ Раҳмон бо худогоҳиву ватандорӣ ҳар як тоҷику тоҷикистониро муваззаф гардондааст, ки дар полудасозии забони модарӣ арҷгузор бошад. Аз ин, рӯ нагузорем, ки бехабаре ба кохи шукӯҳманди забони тоҷикӣ муғризона сар бизанад. Агар нигини хештаншиносӣ-забони қудсиямонро бо худфарсоиву ҳамбастагӣ ҷовидона пос бидорем, ҷаҳониён ба биҳиштосо сарзамине саҷда меоранд, ки исмаш Тоҷикистон аст!               
Сипеҳри Абуабдуллоҳи ҲАСАНЗОД,
нависанда


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 13.07.2017    №: 146    Мутолиа карданд: 646

18.03.2019


ГРАНД СЛЕМИ ЕКАТЕРИНБУРГ. Беҳрӯз мақоми сеюмро гирифт

Tesla дар Қазоқистон нуқтаҳои нерудиҳӣ месозад

Аз фурӯравии биноҳо дар Чин 10 нафар ҷон бохт

Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё дар фикри бунёди биржаи меҳнат шуд

Сиёсатмадори олмонӣ лағви таҳримоти зиддирусиро зарур мешуморад

Ҷаҳон дар як сатр

13.03.2019


Парвиз Давлатзода бо Чэн Гуопин вохӯрд

Имконияти таҳсил дар ДДУК тавсеа меёбад

Маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлолият ва Озодӣ» интихоб гардид

06.03.2019


Назорати фаъолияти ширкатҳои букмекирӣ пурзӯр мешавад

Бунёди маҷмааи корхонаҳои нассоҷӣ дар назар аст

Форуми якуми иттилоотонии ҷомеаи шаҳрвандӣ баргузор мегардад

ҶОМИ "ФФТ" "Истиқлол" бори панҷум онро соҳиб шуд

Варзишгарони тоҷик 5 медал ба даст оварданд

Ҷаҳон дар як сатр

Нилуфар Рофиева дар озмуни нозанинҳои Россия ғолиб омад

Лондон муносибаташро бо Москва ба эътидол овардан мехоҳад

Покистон ба гуфтушунид бо Ҳиндустон шурӯъ мекунад

Андешаи Лукашенко оид ба яхи обнашудаи муносибот бо Иттиҳоди Аврупо

Соли 2019 ду ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт супурда мешавад

05.03.2019


СУҒД. Авлавият ба кишти картошка

04.03.2019


Хуҷанд ба даҳгонаи шаҳрҳои беҳтарини сайёҳӣ ворид гардид

Сертификати армуғони сайёҳӣ таъсис ёфт

ҶОМИ "ФФТ". "Истиқлол" ва "Кӯктош" дар финал

Осиёи Марказӣ. Камтарин теъдоди маҳбусон дар Тоҷикистон аст

Москва ва Вашингтон нархи раводидро арзон карданд

Қазоқистон ба воридоти меваю сабзавоти Қирғизистон роҳ мекушояд

Лавров: «Вазъият дар Сурия ба эътидол омад»

Ҳалокати 29 нафар аз обхезӣ дар ҷануби Афғонистон

Ҷаҳон дар як сатр

01.03.2019


ФУТБОЛ. «Хуҷанд» бо «Аҳал» мубориза мебарад

Бори нахуст дар таърих якбора ду зан ба кайҳони кушод мебароянд

Пекин дар фикри эъмори Девори бузурги чинӣ шуд

Испания солимтарин кишвари дунё эътироф гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед