logo

фарҳанг

ПОСДОРИ ЗАБОНИ МИЛЛАТ БОШЕМ!

Дар масири таърих миллати тоҷик сарнавишти муассире аз сар гузаронда, пурбаҳотарин сарвати маънавӣ-забони модарияшро чун гавҳараки чашм ба пасовандон ёдгор гузоштааст.

Аҳди Сомон дар ҳифзу густариш ва рушди забон бо осори безавол давраи носутурданиву баркамол дар таърихи куҳани мост. Маҳз дар ин марҳилаи давлатдории тоҷикон забону фарҳанг ва арзишҳои воло шаклу мазмуни тозае касб менамояд. Нуфузу эътибори забони тоҷикӣ аз марказҳои марбутаи Мовароуннаҳру Хуросон тадриҷан берун рафта, ба манотиқи дурдасти сайёра доман паҳн кардааст.
Мардуми тоҷик боиси маҳв нашудани муқаддасоташ алайҳи ҳар гуна муқовимат ва ташаннуҷи таҳмилӣ дар ҳассостарин лаҳзаҳо ҷон дар кафи даст гирифта, забони модарияшро эътиқодмандона ҳифз мекунад. Зеро наҷотбахши ҳастии миллат бе ҳеҷ шаку тардид забони ӯст. Бониёнаш бо шоҳчароғи дониш роҳи дигаронро тобон дошта, хирвори панду ҳикмат меороянд. Қофиласолори шеъру адаби форсии тоҷикӣ устод Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ башариятро бо ин забони шевою мусалсал ово дода буд:
Ҳар кӣ н-омӯхт аз гузашти рӯзгор, 
Ҳеҷ н-омӯзад зи ҳеҷ омӯзгор.
Нуктаи бебаҳси «То ба санг андар ҳаме бингоштанд»-и султони шоирон далолат бар он аст, ки то расмулхати бобоӣ, яъне эҳёи алифбои муайян, одамон орзуву омолашонро дар сангҳо менигоштанд. Маҳфуз мондани пораҳои хати мехӣ ё паҳлавӣ дар бойгониҳо, осори гаронбаҳои «Дарахти Асурик» ва «Ёдгори Зарирон» аз тамаддуни бостони ниёкони мо башорат медиҳанд. Ба қавли муҳаққиқон, китоби муқаддаси «Авасто»-ро тахмин дар пӯсти 250 ё 500 говмеш навиштаанд. Ин таълифотро шоҳкори беназиртарин дар кохи адабиёту фарҳанги ҷаҳон метавон унвон кард.
Баъд аз ҳазор сол, дар замони ноором ва пурошӯби сиёсӣ фарзандони сарсупурдаи миллат аз нестшавии ин забони гуҳарбор бонги хатар дардода, бо шуҷоати тамом ба дифоъ бархостанд. Устод Садриддин Айнии бузургвор дар як рисолаи арзишманди худ бо зерунвони «Маънои калимаи тоҷик» аз остон то бостон сайри таърихии вожаи фавқ ва рушди забони адабии тоҷикро бо риояи имло, луғат ва ҷанбаи илмӣ доштанаш дақиқназарона пажӯҳиш намуда, таҳиягарони феҳристҳои ҳиндуву туркгароро зери тозиёнаи танқид мегирад. Мутафаккири барҷаста  ба ҷаҳониён ҳушдор медиҳад, ки тоҷик на он арабзодаи дар Аҷам бузург шуда, ло-бал миллати сарболову тоҷдорест, ки аз аҳди қадим рӯида.
Хидмати таърихии устод Садриддин Айнӣ дар табдили хат, ҳифозат ва бузургдошти забони модарии мо он қадар бузург аст, ки дар гуфтан намеояд. Ин пири хирадманд ҷуз таълифи «Намунаи адабиёти тоҷик»  дар зимни омӯзиши луғатҳои «Ғиёс-ул-луғот», «Бурҳони қотеъ» ва китобҳои классикии форсу тоҷик «Луғати нимтафсилии забони адабии тоҷик» иборат аз 11.400 калимаро дар 629 саҳифа ҷой дода, амали хайреро барои ҳазорсолаҳо анҷом бахшидааст. Устод Айнӣ таъкид мекунад, ки дар китоб луғатҳоеро фароҳам овардааст, ки онҳо барои фоида бурдан аз адабиёти классикӣ ёрӣ медиҳанд ва қисмеро даровардаст, ки онҳо барои фаҳмида хондани адабиёти нафисаи имрӯза заруранд ва боз луғатҳоеро гирд овардааст, ки  то ҳол дар навиштаҷоте кор фармуда нашудаанд.
Ҳукумати ҷумҳурӣ дар баробари дигар муқаддасоти миллӣ ба ҳимояи забони давлатӣ муносибати хоса зоҳир мекунад. Аз ин лиҳоз, дар Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба забони тоҷикӣ мақоми давлатиро сазовор донистаанд. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» нишонаи ҳамин қадрмандӣ буда, ҳар сол дар арафаи таҷлили Рӯзи забони давлатӣ мулоқоту боздидҳои судманд доир мегарданд.  
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъйид медоранд, ки: «Донистани забони модарӣ эҳтиром ба миллат ва гузаштаи хеш мебошад. Насли имрӯз ва фардои мо бояд дар зеҳни худ забони модариро ҳамчун муқаддамоти мероси миллӣ ва волотарин арзиши фарҳангӣ парвариш дода, аз таърихи забони модарии хеш ва осори он огоҳӣ дошта бошанд». Бо ҳамин ният Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистонро асос гузошта, ба масъулони ниҳод бобати ба асли пешин баргардондани номҳои шаҳру навоҳӣ, тағйири исму насаби шаҳрвандон ва соир масоили ҳалталаби забони давлатӣ дастуру ҳидоятҳои мушаххас доданд.  
Бо ибтикори бевоситаи Сардори давлатамон соли 2008 «Соли забони тоҷикӣ» эълон гардида буд. Олимон, суханшиносон, кормандони умури фарҳанг ва ноширон ҳамасола дар ин бахш китобҳои диданиву  хонданиро ба чоп мерасонанд, ки саршори рӯҳияи хештаншиносиянд. Аз ҳамин дидгоҳ дар таълимгоҳ ва донишкадаҳои мамлакатамон конфронсҳои илмӣ ва озмуну чорабиниҳои идона баргузор шуда, аз ашъори нобиғаҳои адабиёти классик ва муосир дар ситоиши забони тоҷикӣ байтбараку шеърхонӣ садо медиҳанд.
Салтанати подшоҳони дурандеш ва адолатпешаи ҳар давру замон зиннати таърих мемонад, чунончи сиёсати омӯзанда ва зиндагисози Эмомалӣ Раҳмон аз ҳамин зовия об мехӯрад. Мушкилоти ба сари миллат омадаро нахуст ӯ чорасоз мешавад, сӯи ояндаи дурахшон гомҳои устувор мегузорад. Ба рамзи садоқатмандӣ ба фарҳангу тамаддуни тоҷикон дар китоби хеш «Забони миллат-ҳастии миллат»  андешаҳои муъҷазу бикр пеш оварда, забону миллату давлатамонро дар арсаи байналмилал муаррифӣ кардаанд. 
Фалсафаи давлатсозиву давлатдории Пешвои муаззами миллати мо Эмомалӣ Раҳмон бо худогоҳиву ватандорӣ ҳар як тоҷику тоҷикистониро муваззаф гардондааст, ки дар полудасозии забони модарӣ арҷгузор бошад. Аз ин, рӯ нагузорем, ки бехабаре ба кохи шукӯҳманди забони тоҷикӣ муғризона сар бизанад. Агар нигини хештаншиносӣ-забони қудсиямонро бо худфарсоиву ҳамбастагӣ ҷовидона пос бидорем, ҷаҳониён ба биҳиштосо сарзамине саҷда меоранд, ки исмаш Тоҷикистон аст!               
Сипеҳри Абуабдуллоҳи ҲАСАНЗОД,
нависанда


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 13.07.2017    №: 146    Мутолиа карданд: 789

19.11.2019


Тасдиқи Тартиби кори шабакаи иттилоотӣ-телекоммуникатсионии интернет аз рӯи технологияи Wi-Fi

Мулоқоти Ҷамолиддин Нуралиев бо Ҷон Гинкел

Тақвияти ҳамкориҳои иқтисодӣ матраҳ гардид

Туҳфаи Рустами Эмомалӣ барои сокинони шаҳри Хоруғ

Панкратион. Паҳлавони тоҷик чемпиони ҷаҳон шуд

18.11.2019


Таҷлили Рӯзи Президент дар шаҳри Хоруғ

Ҷаласаи вазирони корҳои хориҷии Осиёи Марказӣ дар Тошканд

Масъалаи сармоягузории хориҷӣ ба низоми бонкии Тоҷикистон матраҳ гардид

Путин БРИКС - ро кафили суботи ҷаҳон номид

Чаро ИМА ва Корея машқҳои муштаракро мавқуф гузоштанд?

ХДУ ва СРУ дар вилояти Киев "яке аз сарони ДИ" - ро боздоштанд

Туркия 23 террористро ба Қирғизистон истирдод мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

Ҷоми ҷаҳон дар Бразилия монд

15.11.2019


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Вохӯрии Ҷамшед Нурмаҳмадзода бо ҳайати Фонди қарзии кафолатии Тоҷикистон

Хонандагони тоҷик дар озмуни «Роботтехника» сазовори ҷойи дуюм шуданд

Талаби Си Ҷинпин аз ҳукуматдорони Ҳонконг

Фоҷиа. 90 дарсади Венетсия зери об монд

Дар Франсия таҷдиди Нотр - Дам боиси ҷанҷол шуд

Дар Ӯзбекистон лоиҳаи маърифатии «Як миллион барномасоз» роҳандозӣ мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2019


Мулоқоти Ҷамолиддин Нуралиев бо намояндагони «Moody’s Investors Service»

Оид ба имконоти рушди кӯдакон форуми байналмилалӣ доир мешавад

Тақвияти робитаҳои иқтисодию тиҷоратӣ бо музофоти Ҳубэй

Таэквондо. 22 медали варзишгарони тоҷик аз Бухоро

"Тулӯи ҳақиқат" дар Рӯзи Президент

Шумораи сайёҳон дар Россия беш аз 20 дарсад афзудааст

Ашқобод мизбони нишасти зиддитеррористии ниҳодҳои дипломатии кишварҳои ҳамсуд

Сарвазири Ҳиндустон вохӯрияш бо Путинро олиҷаноб номид

Сесад ҷангии «Давлати исломӣ» дар Афғонистон таслим шуд

Коломойский ба Украина рӯ ҷониби Россия оварданро пешниҳод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

13.11.2019


Дар Осетия пайкараи Абулқосим Фирдавсӣ гузошта шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед