logo

фарҳанг

ЁДГОРИҲОИ ТАЪРИХӢ ҶУЗЪИ МЕРОСИ НИЁГОН

Ҳифзи арзишҳои фарҳангӣ, аз ҷумла ёдгориҳои таърихӣ дар шароити ҷаҳонишавӣ хеле муҳим мебошад. Кишварҳои пешрафта мавзеъҳои таърихиашонро таҳти назорат ва ҳифозати доимӣ қарор додаанд. Онҳоро тармиму барқарор намуда, беҳтаринашонро ба Феҳристи умумиҷаҳонии фарҳангии - ЮНЕСКО ворид менамоянд ва ба ин восита таваҷҷуҳи ҷаҳониёнро ба мавзеъҳои таърихӣ ҷалб месозанд. Кишвари мо низ, ки дорои мавзеъҳои зиёди таърихиву фарҳангӣ мебошад, дар ин самт корҳои мушаххасеро ба анҷом расонда истодааст.

Коршиносон бар ин ақидаанд, ки баъди истиқлолият ба даст овардани кишварамон ба заминаи ҳуқуқии масъала диққати ҷиддӣ дода шуд. Соли 2004 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи осорхонаҳо ва фонди осорхонаҳо”, соли 2006  Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи ҳифз ва истифодаи  объектҳои  мероси таърихиву фарҳангӣ” ба тасвиб расиданд. Санадҳои мазкур дар асоси  конвенсияҳои байналмилалӣ  оид ба ҳифз, омӯзиш ва истифодаи мероси таърихиву фарҳангӣ таҳия гашта, масъалаҳои истифодаи  дурусти  мероси  таърихиро муайян мекунанд. Қабули ин қонунҳо ба ҳифзу  муаррифии  бештари  ёдгориҳои таърихӣ  заминаи устувор гузошт.
“Ҳамвора бо таҳкими заминаи  ҳуқуқии ёдгориҳои таърихӣ, ҳамчунин, ба масъалаи тармиму нигаҳдошти онҳо таваҷҷуҳи хоса зоҳир мегардад. Ин аст, ки тӯли 25 соли соҳибистиқлолии кишвар  50 ёдгории таърихию фарҳангӣ ва меъморӣ, аз ҷумла ёдгориҳои таърихию фарҳангӣ ва меъмории мақбараҳои Зайналобиддин, Хоҷа Дурбод, Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Ҳазрати Султон, Хоҷа Аюби Ансорӣ, Мавлоно Қутбиддин, Мавлоно Тоҷиддин, Мавлоно Обиддин, Хоҷаи Заррин, Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ, Абулқосими Гургонӣ, Хоҷаи Нур, қалъаҳои Хуҷанд, Балҷувон, Муъминобод, Санҷаршоҳ, Муғтеппа,  Ҳулбук, мадрасаи Хоҷа Машҳад, маҷмааи меъмории Шайх Муслиҳиддин, хона - музей ва мақбараи шоир Нақибхон Туғрал, масҷиди Чилсутун, ёдгориҳои меъмории мамнӯъгоҳи Ҳисор таъмиру барқарор шуданд”, - мегӯяд  Шералӣ Хоҷаев, сардори шуъбаи ҳифз ва истифодаи мероси таърихию фарҳангии Вазорати фарҳанг.
Ҳолати хуби Мамнӯъгоҳи таърихию фарҳангии Ҳулбук, Осорхона - мамнӯъгоҳи ҷумҳуриявии Данғара, Маҷмааи ҷумҳуриявии таърихию фарҳангии Панҷрӯд, Осорхона - мамнӯъгоҳи ҷумҳуриявии ба номи Восеъ низ аз ҳамин азму талошҳо дарак медиҳад. 
Омили дигаре, ки дар беҳбудии ёдгориҳо нақши муҳим бозид қабули «Барномаи давлатии ҳифзи мероси таърихию фарҳангӣ барои солҳои 2012 – 2020» мебошад. Дар ин росто  таъмир гардидани чанде аз  ёдгориҳои таърихиро низ метавон ба сифати далели ҳамеша дар мадди назари Сарвари давлат қарор доштани масъалаи мазкур овард. 
Раванди амалигардонии барномаи мазкур ва дастгириҳои бевоситаи Пешвои миллат раванди ҳифзи мероси ниёгонро тезонда, то ҳадди имкон намунаҳои барҷаста ва беҳтарини он манзури ҷаҳониён гардид. Ба Феҳристи умумиҷаҳонии фарҳангии ЮНЕСКО ворид намудани ёдгории Саразм ва ба   силсилаҷоизаи «Шоҳроҳи бузурги абрешим» – ЮНЕСКО қадр гардидани 13  ёдгориҳои таърихию фарҳангӣ ва меъморӣ, аз ҷумла шаҳраки Панҷакенти қадим, шаҳракҳои Бунҷикат,  Ҳисор, Ҳулбук, дайри буддоии Аҷинатеппа, мадрасаи Хоҷа Машҳад, Тахти Сангин,  қалъаи Ямчун ва ёдгориҳои водии Вахон мисоли равшани ин гуфтаҳост.
Шералӣ Хоҷаев таҳияи “Феҳристи ёдгориҳои моддии Ҷумҳурии Тоҷикистон” – ро  кори муҳим дар ин самт медонад. “Ба феҳристи нав, ки он дар асоси харитаи бостоншиносии навоҳии кишвар тартиб ёфтааст, 3047 ёдгорӣ ворид шудааст. Рақами мазкур ниҳоӣ нест. Бо илова намудани ёдгориҳои дигари бостонӣ оянда шумораи он хеле меафзояд”, - мегӯяд Ш. Хоҷаев.
Ҳоло дар мавзеъҳои Муғтеппа, қалъаи Вамар, масҷиди Абдуллохон, мақбараҳои Хоҷаи Заррин, Муъминобод ва Хоҷа Аюби Ансорӣ корҳои таъмиру барқарорсозӣ идома доранд.
Эҳёи ёдгориҳои таърихию фарҳангӣ ва меъморӣ низ ба баланд бардоштани рӯҳияи ватандӯстӣ, худогоҳию хештаншиносӣ ва дастрас намудани офаридаҳои таъриху фарҳанги халқи тоҷик ба ҷаҳониён  мусоидат менамояд. Ба ин мақсад мо бояд корҳои хубтару бузургтареро анҷом диҳем. Зеро ҳанӯз ёдгориҳои  нуҳуфтаву таҳқиқношудаи зиёде дорем. Омӯзиши ҳамаҷонибаи онҳо имкон медиҳад, ки  саҳифаи нави таърихи халқи тоҷик боз гарданд.
Аз ҷониби дигар, барои ҳифзи хотираи таърихии халқамон ин  амал хеле муҳим аст. Насли наврасро низ бояд ба шинохти фарҳанги аслии хеш ҳидоят намоем.
Фарзонаи ФАЙЗАЛӢ,
“Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 17.07.2017    №: 148    Мутолиа карданд: 435

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед