logo

сиёсат

ОСИЁИ МАРКАЗӢ. НИЗОМИ АМНИЯТИ ДАСТАҶАМЪӢ ТАШАККУЛ МЕЁБАД

Дар марҳилае, ки таҳдиду хатарҳои замони муосир ҷомеаи ҷаҳониро ба ташвиш овардааст, коршиносони умури сиёсӣ зарурати муборизаи муштарак бо чолишҳои минтақавию фароминтақавиро таъкид мекунанд. Зеро дар чунин вазъият ягон кишвари дунё ба танҳоӣ натавонистааст  дар арсаи мубориза бо хавфу таҳдидҳои амниятӣ комёб гардида, амну суботро таъмин намояд. Аз ҷониби дигар, аксари хатарҳо хислати фаромиллӣ касб карда, дар рафъ ва муқовимат бо онҳо талошҳои дастаҷамъонаи байналмилалӣ ва минтақавӣ тақозо мегардад.
Бо назардошти ин, махсусан тайи чанд соли охир, дар минтақаи Осиёи Марказӣ низ зарурати пешгирӣ ва муқовимат бо хатару таҳдидҳои муосир ба миён омад. Аз ин рӯ,  бунёди низоми дастаҷамъона ва боэътимоди амниятӣ ба яке аз масъалаҳои мубрами сиёсати хориҷӣ ва дохилии кишварҳои минтақа, инчунин, ба афзалияти минтақавӣ табдил ёфт. Айни замон таъмини амнияти минтақавӣ фишанги муҳими ҳифзи сулҳу субот дар Осиёи Марказӣ ба шумор меравад.  Ҷойи таъкид аст, ки ба ташаккули низоми амниятии минтақа ва қисман фазои пасошӯравӣ, пеш аз ҳама Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил, Созмони Аҳдномаи амнияти дастаҷамъӣ ва Созмони ҳамкории Шанхай мусоидат намуданд.
Таъсиси ИДМ яке аз заруратҳои нигоҳ доштани фазои ҳамкорӣ ва равобити мутақобилан судманди ҷумҳуриҳои собиқи шӯравӣ буд. Нақши иттиҳод дар рушди равобити кишварҳои аъзо дар давраи гузариш ва таъмини амнияти дастаҷамъӣ хеле бузург аст. СААД аз ҷумлаи сохторҳои дигари минтақавие мебошад, ки барои ҳалли масоили амниятӣ фаъолият дорад. Дар оғози асри XXI хатарҳои нави ғайрианъанавӣ, аз қабили терроризми байналмилалӣ, экстремизми сиёсӣ ва динӣ, ҷинояткории муташаккил ва фаромиллӣ, гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир боиси нигаронии ҷомеаи ҷаҳонӣ гардиданд. Барои пешгирии ин хатару таҳдидҳо СААД дар қаламрави давлатҳои аъзои он нақши калидӣ бозида метавонад.
Ҳамкории кишварҳо дар доираи СҲШ ва мавқеъгузорӣ дар асоси Хартияи он баробарҳуқуқии давлатҳои  аъзоро ташкил медиҳад. Ин маънои онро дорад, ки қабули қарорҳо қатъиян дар асоси розигии ҳама ҷонибҳо ба роҳ монда шудааст. Барои созмон бузургии кишвар, иқтидори иқтисодӣ ва ё ҳарбӣ, мавқеи геополитикии кишварҳои аъзо аҳамият надорад. Айни замон Созмони ҳамкории Шанхай барои кишварҳои минтақа ва ҷаҳон аҳамияти зиёдтар касб мекунад. То соли 2014 кишварҳое буданд, ки хоҳишманди гирифтани мақоми “давлати аъзо” - ро доштанд, аммо ҳуҷҷатҳои мавҷуда ба ин имкон намедод. Заминаи васеъшавии созмон сентябри соли 2014 дар шаҳри Душанбе баъди ба имзо расидани қарорҳои Шӯрои сарони давлатҳои аъзои СҲШ дар бораи уҳдадориҳои давлати довталаб ба узвияти созмон, тартиби додани мақоми давлати узви Созмони ҳамкории Шанхай гузошта шуд. Бояд зикр намуд, ки мақсади таъсиси созмони мазкур бори аввал соли 2000 дар пойтахти кишварамон-шаҳри Душанбе дар заминаи Панҷгонаи Шанхай  тарҳрезӣ гардида буд.
9 июни соли 2017 дар шаҳри Остонаи Ҷумҳурии Қазоқистон ҷаласаи навбатии Шӯрои сарони давлатҳои аъзои Созмони ҳамкории Шанхай баргузор гардид. Дар ин ҷаласа сарони шаш кишвар - Тоҷикистон, Қазоқистон, Қирғизистон, Чин, Русия ва Ӯзбекистон бо гузоштани имзо дар зери ҳуҷҷатҳои барои ин созмон таърихӣ, яъне қарорҳои Шӯрои сарони давлатҳои аъзои Созмони ҳамкории Шанхай оид ба анҷомёбии расмиёти қабули Ҳиндустон ва Покистон ба аъзогии созмон ва додани мақоми аъзои СҲШ ба ин кишварҳоро тасдиқ карданд. Созмоне, ки соли 1996 арзи ҳастӣ намуда, минтақавӣ ба ҳисоб мерафт, айни ҳол мақоми фароминтақавиро ба худ касб намуд.
Дар дурнамо низ омили муттаҳидкунанда дар чаҳорчӯбаи СҲШ ва СААД ҳамкорӣ дар самти амният боқӣ мемонад, ки аз воқеиятҳои геосиёсӣ, рушди дохилиминтақавии кишварҳо ва зарурати гузариш ба сатҳи баланди ҳамгироии ҳарбӣ-техникӣ, инчунин, такмили механизмҳои мушаххаси пешгирӣ ва муқовимат аз хатарҳои муосир бармеояд. Аз ҷониби дигар ҳамсоягӣ бо Афғонистон ҳамчун сарчашмаи хатарҳои муосири ғайрианъанавӣ ва бархӯрди манофеи абарқудратҳо зарурати ташаккули низоми амниятиро дар Осиёи Марказӣ тақозо менамояд.
Муслиҳиддин НУРЗОДА, 
аспиранти факултети муносибатҳои
байналмилалии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 20.07.2017    №: 151    Мутолиа карданд: 616
02.06.2020


ХАБАРИ ФАВРӢ. БОЗ БЕШ АЗ 200 БЕМОР АЗ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТ

МУБОРИЗА БО COVID-19. КОРМАНДОНИ АНМН БА СУРАТҲИСОБИ МАХСУС 50 000 ГУЗАРОНДАНД

ХУҶАНД. ТАШХИСГОҲИ НАВИ ВИРУСОЛОГӢ БУНЁД ГАРДИД

ХАТЛОН. СОҲИБКОРОН ТАДБИРҲОИ МУҲИМРО ТАТБИҚ МЕСОЗАНД

ВАРЗОБ. 112 ИНШООТИ ҶАШНӢ МАВРИДИ ИСТИФОДА ҚАРОР ГИРИФТ

КФО АВВАЛИН ОНЛАЙН-КОНФРОНСРО ДОИР МЕКУНАД

ДОРУИ ЗИДДИ COVID-19 ДАР БЕМОРХОНАҲОИ РОССИЯ 11 ИЮН ПАЙДО МЕШАВАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

01.06.2020


ХУШХАБАР. ДАР ТОҶИКИСТОН БЕШ АЗ 2000 СИРОЯТЁФТА ШИФО ЁФТ

РОҶЕР ФЕДЕРЕР. ГАРОНАРЗИШТАРИН ВАРЗИШГАРИ САЙЁРА

29.05.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ COVID - 19 БОЗ 423 НАФАРИ ДИГАР ШИФО ЁФТ

28.05.2020


ТОҶИКИСТОН. БОЗ 385 НАФАР АЗ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТ

ВМКБ. ҲАМОВОЗӢ БА ИҚДОМИ НЕКИ ПЕШВОИ МУАЗЗАМИ МИЛЛАТ

ХИЗМАТИ ҲАРБӢ. НАҚШАИ ДАЪВАТ ПЕШ АЗ МУҲЛАТ ИҶРО ШУД

ВАРЗОБ. ҶОЙҲОИ КОРӢ БЕШТАР МЕГАРДАНД

БУНДЕСЛИГА. РАҚОБАТИ "БАВАРИЯ" БО "БОРУССИЯ" БАРОИ ПОЙГАИ ҚАҲРАМОНӢ

ШАҲРВАНДОНИ ТОҶИКИСТОН БО ПАРВОЗИ МАХСУС АЗ ДЕҲЛӢ ВА ДУБАЙ БА ВАТАН БАРМЕГАРДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

27.05.2020


436 НАФАРИ ДИГАР АЗ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

ҶАЛАСАИ ШӮРОИ ВАЗИРОНИ КОРҲОИ ХОРИҶИИ СААД

ТАҚВИЯТИ ҲАМКОРИҲОИ ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН ДАР МУБОРИЗА АЛАЙҲИ COVID – 19

ДАР РӮИ ҒИЗО ЗАРРАҲОИ COVID-19 НЕСТ!

НОҲИЯИ САНГВОР. МУБОРИЗА АЛАЙҲИ COVID-19 БО УСУЛИ “ХОНА БА ХОНА”

ТАШВИҚОТИ ҲИЗБИ ПЕШОҲАНГ ДАР ПАРТАВИ ҲИДОЯТИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ

ЛИГАИ ЧЕМПИОНҲО. МУАЛЛИФИ БЕҲТАРИН ГОЛ БЕҲТАРИН МУРАББӢ ШИНОХТА ШУД

ГАРМО МЕТАВОНАД СИРОЯТИ COVID-19-РО ДАР ӮЗБЕКИСТОН КОҲИШ ДИҲАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

26.05.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ БЕМОРИИ COVID – 19 1395 НАФАР ШИФО ЁФТ

НОҲИЯИ ЛАХШ. МУБОРИЗА АЛАЙҲИ COVID-19 ТАҲКИМ МЕЁБАД

КУМАКИ ЧИН БАРОИ ПЕШГИРӢ АЗ ПАҲНШАВИИ COVID – 19

БЕЭҲТИЁТИИ МУХЛИСОН - МӮҶИБИ ГИРИФТОРӢ БА КОРОНАВИРУС

ОЛИМОНИ РУС ВАКСИНАИ ЗИДДИ КОРОНАВИРУСРО МУВАФФАҚОНА ОЗМУДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

22.05.2020


ЁРИИ БАШАРДӮСТОНАИ ТОҶИКИСТОН БА ӮЗБЕКИСТОН

КУМАКИ ПРЕЗИДЕНТ БА ВИЛОЯТИ СУҒД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед