logo

иқтисод

МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ НАБОЯД АШЁИ ХОМИ СОДИРОТӢ БОШАД!

Мусаллам аст, ки   бо рушди саноат имрӯзҳо аз як навъи маҳсулоти кишоварзӣ  чанд маводи дигар тавлид намуда,  фоидаи зиёд ба даст овардан имкон дорад. Аммо, бо вуҷуди дар мамлакат афзоиш ёфтани истеҳсоли маҳсулоти кишоварзии ватанӣ  - меваю сабзавот, полизиҳо ва  ғалладона, рафҳои  мағозаю дуконҳоро  маҳсулоти хӯрданию нӯшиданӣ, шустушӯйӣ ва табобатии  истеҳсоли саноатии хориҷӣ  фаро гирифтааст. Ин маҳсулот бо роҳи  коркарди босамари  меваю сабзавот ва  зироатҳо дар хориҷ истеҳсол гардидааст. 
Ҳоло дар мағозаҳои пойтахт як литр афшураи  босифати меваи  навъи «Добрый» 12 сомонӣ буда, ҳамагӣ 45 дарсади таркиби маводи онро  қайлаи  мева  ташкил медиҳад. Яъне аз як кило шафтолуи ватанӣ (6 сомонӣ)  то се литр афшураи баландсифати навъи мазкур (бо арзиши 36 сомонӣ)  истеҳсол кардан мумкин аст. Дар натиҷаи коркард фоидаи  як килограмм мева чанд  баробар зиёд мегардад. Дар  асоси имкониятҳои соҳаи кишоварзӣ ва коркарди маҳсулоти фаровон боз навъҳои бешумори хӯрокворӣ тавлид намудан имкон дорад.
Шариф Бобоев, декани факултаи иқтисодиёти Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур, гуфт, ки корхонаҳои саноатӣ  вобаста ба ҳаҷми истеҳсоли меваю сабзавот, полизӣ ва ғалладона дар минтақаҳо  бунёд карда шаванд. Дар ин маврид харҷи фаъолияти корхонаҳо аз ҷиҳати таъмини саривақтӣ бо ашёи хоми ватанӣ ва интиқоли он коҳиш меёбад. Баробари фоида ба даст овардани корхонаи истеҳсолӣ, инчунин, барои шаҳрвандон  дар шаҳру навоҳӣ ҷойҳои корӣ низ  фароҳам меоянд. 
Ҳукумати ҷумҳурӣ ҷиҳати истеҳсоли маҳсулоти баландсифати хӯрокворӣ бо истифодаи имкониятҳои табиӣ чораҳои зарурӣ роҳандозӣ намудааст. Қабул гардидани Барномаи рушди соҳаи коркарди маҳсулоти кишоварзӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои давраи солҳои 2008 – 2015 яке аз тадбирҳоест, ки баҳри тақвият бахшидани рушди истеҳсолоти ватанӣ роҳандозӣ шуда буд. Вале бо вуҷуди шароиту имкониятҳои мусоид ва маҳсулоти фаровони кишоварзӣ роҳбарони баъзе аз шаҳру ноҳияҳо  ба  коркарди маҳсулоти кишоварзӣ кам эътибор медиҳанд ва он  ҳамчун ашёи хом ба хориҷ содир мегардад.   Аз рӯи маълумоти  оморӣ давоми нимсолаи гузашта аз вилояти Хатлон   ба хориҷи кишвар  63,6 ҳазор тонна маҳсулоти кишоварзӣ содирот гардид. Вале маводи хӯрокворӣ  7,5 дарсади ҳаҷми маҳсулоти саноатии вилоятро   дар ин давра ташкил медиҳад.   Аз  маҳсулоти содиршуда   садҳо  ҳазор тонна хӯрокворӣ ва нӯшокиҳо  тавлид намудан имконпазир  аст.
Зоҳиршоҳ Неъматуллоев, мудири кафедраи технологияи нигоҳдорӣ ва коркарди маҳсулоти кишоварзии факултети агробизнеси Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур, изҳор дошт, ки миқдори хеле ками  меваю сабзавот ва полизиҳо дар истеҳсолот истифода мешавад. Нишондоди мазкур нисбат ба имкониятҳо ва шароитҳои табиӣ ниҳоят кам мебошад. Дар  натиҷаи коркарди босамар  пурра истифода шудани маҳсулоти кишоварзӣ имконпазир мегардад. Ҳамчунин, бо роҳи коркард вайроншавию талафоти зиёди маҳсулоти кишоварзӣ пешгирӣ карда мешавад. Меваю сабзавот ва полизиро дар сардхонаю анборҳои махсус 6 – 7 моҳ нигоҳдорӣ намудан мумкин аст. Агар онро коркард намоем, баробари фоидаи чандкарата маҳсулоти тавлидшударо то ду  сол нигоҳдорӣ ва истифода бурдан мумкин аст. Ин  самаранокии меҳнатро бештар менамояд. 
Ҳоло дар кишвар харидори воқеӣ ёфтани корхонаҳои маҳаллии коркарди маҳсулоти кишоварзӣ масъалаи асосӣ дар ин самт мебошад. Вақте корхонаҳо баъд аз истеҳсоли маҳсулот моли худро сари вақт фурӯхта ва фоида гирифта  наметавонанд, аллакай фаъолияти минбаъдаи онҳо халалдор мегардад ва ҳавасмандӣ  ба истеҳсолот кам мешавад.
Ба назари иқтисодшиносон,  рушди истеҳсолоти маҳсулоти воридотивазкунанда яке аз самтҳои асосии сиёсати иқтисодии давлат қарор гирифтааст. Бинобар ин, диверсификатсияи истеҳсолот тавассути воридоти техникаю технологияҳои муосир,  такмили системаи фурӯши маҳсулот дар асоси маркетинг, ташкили коркарди самараноки ашёи хоми дохилӣ ва фурӯши маҳсулоти ниҳоӣ дар мағозаҳои фирмавии корхонаҳо, таъмини сифати баланди маҳсулоти ватанӣ ва бозомӯзии мутахассисони соҳа вобаста ба натиҷаҳои назарраси инноватсионӣ  дар самти рушди тавлидоти ватанӣ масъалаҳои асосии ҳалталаб  мебошанд ва аз масъулони Вазорати саноат ва технологияи нав тадбирҳои амалиро тақозо менамоянд. Фаъолияти се корхонаи тобеи вазорат -  «Хӯрокворӣ», «Саноати гӯшту шир» ва  «Ғалла»   низ бо сабабҳои норӯшан  муддати чанд соли охир аз ҳудуди пойтахт ва марказҳои маъмурии вилоятҳои Суғду Хатлон  фаротар нарафтааст. Дар бозору фурӯшгоҳҳои ҷумҳурӣ маҳсулоти корхонаҳои номбурдаи вазорат ба назар намерасад.  Густариш   бахшидани фаъолияти корхонаҳо  ва  дар ҳар як шаҳру ноҳияи кишвар ташкил намудани  намояндагии онҳо имкон медиҳад, ки савдогарони ватанӣ рафҳои мағозаю дуконҳои хешро на бо маҳсулоти хӯроквории воридотӣ, балки бо маводи фаровони истеҳсоли ватании арзону босифат пур кунанд. Роҳи асосии таъмини амнияти ғизоии кишвар ба воситаи рушди соҳаи кишоварзӣ низ  ҳамин аст. Дар акси ҳол, кишоварзони мамлакат  маҳсулоташонро дар шакли ашёи хом ба дигарон бо арзиши кам фурӯхта, боз маҳсулоти коркардшудаи онро бо нархи чанд карат гарон мехаранд ва суду самаранокии истеҳсолот коҳиш меёбад. 
Ташрифулло САЪДУЛЛОЕВ,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 31.07.2017    №: 160    Мутолиа карданд: 415

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед