logo

иқтисод

АШЁИ ХОМ. ЧӢ ГУНА АЗ ОН САМАРАНОК ИСТИФОДА БАРЕМ?

Соҳаи металлургияи ранга дар иқтисодиёти Тоҷикистон мавқеи намоёни  пешбаранда дошта метавонад. Омилҳои асосӣ барои рушди он манбаи бузурги ашёи хоми кӯҳҳои Тоҷикистон, қувваи арзони барқ, коргару мутахассиси басанда ва талаботи рӯзафзун ба филизҳои ранга мебошанд. Соҳа, ҳамчунин, аҳамияти муҳими содиротӣ дошта, ба динамикаи содироти ҷумҳурӣ таъсири мусбат расонда метавонад.

Яке аз корхонаҳои бузурги  соҳаи металлургияи рангаи кишвар Ширкати алюминийи тоҷик (ТАЛКО) мебошад. Аммо аз сабаби дастрас набудани ашёи хом ширкати мазкур ба таври зарурӣ фаъолият надорад ва рушди истеҳсолот мелангад. Яке аз сабабҳои асосии ба таври назаррасу шоиста рушд наёфтани истеҳсолот ашёи хоми асосӣ - гилхокро (глинозёмро) бо нархи гарон аз хориҷи кишвар харидани ширкат аст.
Маъдани асосӣ барои гирифтани гилхок боксит мебошад. Алҳол дар кӯҳи Шаҳристон (вилояти Суғд) кони боксит ёфт шудааст, аммо корҳои тадқиқотӣ, ҷустуҷӯӣ - геологӣ дар он пурра анҷом наёфтаанд.
Дар шароити ҳозира барои бо гилхок таъмин намудани ТАЛКО  дар ҷумҳурӣ коркарди нефелин - сиенитҳоро ба роҳ мондан имконпазир аст. Технологияи коркарди нефелин маълум буда, дар саноати металлургияи ҷаҳонӣ васеъ истифода мешавад. Масалан, корхонаи алюминийи Ачински Федератсияи Русия бо нефелин кор мекунад.
Аз рӯйи маълумоти китоби “Минтақаи кӯҳӣ - саноатии Зарафшон: геология ва захираҳои минералӣ” (муаллифон А. Иброҳим, М. Мамадвафоев, М. Ҷанобилов, Р.  Фахруддинов) дар мавзеи Рухшиф - Сабоҳи ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ кони нефелин - сиенитҳо мавҷуд мебошад, ки захираи он  375 миллион тоннаро ташкил медиҳад. Бунёди чунин корхона аз ҷиҳати иқтисодӣ манфиатовар мебошад. Агар дар ин мавзеъ бо иқтидори солонаи истеҳсолии 1 миллион тонна корхона сохта шавад, ширкати ТАЛКО аз танқисии ашёи хом раҳо меёбад. Барои истеҳсоли 1 тонна гилхок 4 тонна консентрати нефелин, 1,8 тонна ангишт, 8,8 тонна оҳаксанг сарф мешавад.
Ҳангоми коркарди нефелин - сиенитҳо баробари гилхок, инчунин, семент, сода  ва ишқор  гирифтан мумкин аст.
Бунёди корхонаи истеҳсоли гилхок маблағгузории калон ва ҷалби сармоягузори хориҷиро тақозо дорад. Аз ин рӯ, барномаи техникии аз ҷиҳати иқтисодӣ асосёфта таҳия намуда, бо забонҳои русию англисӣ барои омӯзиш ба сармоягузорон пешниҳод кардан ба манфиати кор аст.
М. АБДУЛЛОЕВ, номзади илмҳои техникӣ,
М. КАРИМОВ, номзади илмҳои техникӣ, муҳандис-металлург


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 01.08.2017    №: 161    Мутолиа карданд: 391

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед