logo

иқтисод

АШЁИ ХОМ. ЧӢ ГУНА АЗ ОН САМАРАНОК ИСТИФОДА БАРЕМ?

Соҳаи металлургияи ранга дар иқтисодиёти Тоҷикистон мавқеи намоёни  пешбаранда дошта метавонад. Омилҳои асосӣ барои рушди он манбаи бузурги ашёи хоми кӯҳҳои Тоҷикистон, қувваи арзони барқ, коргару мутахассиси басанда ва талаботи рӯзафзун ба филизҳои ранга мебошанд. Соҳа, ҳамчунин, аҳамияти муҳими содиротӣ дошта, ба динамикаи содироти ҷумҳурӣ таъсири мусбат расонда метавонад.

Яке аз корхонаҳои бузурги  соҳаи металлургияи рангаи кишвар Ширкати алюминийи тоҷик (ТАЛКО) мебошад. Аммо аз сабаби дастрас набудани ашёи хом ширкати мазкур ба таври зарурӣ фаъолият надорад ва рушди истеҳсолот мелангад. Яке аз сабабҳои асосии ба таври назаррасу шоиста рушд наёфтани истеҳсолот ашёи хоми асосӣ - гилхокро (глинозёмро) бо нархи гарон аз хориҷи кишвар харидани ширкат аст.
Маъдани асосӣ барои гирифтани гилхок боксит мебошад. Алҳол дар кӯҳи Шаҳристон (вилояти Суғд) кони боксит ёфт шудааст, аммо корҳои тадқиқотӣ, ҷустуҷӯӣ - геологӣ дар он пурра анҷом наёфтаанд.
Дар шароити ҳозира барои бо гилхок таъмин намудани ТАЛКО  дар ҷумҳурӣ коркарди нефелин - сиенитҳоро ба роҳ мондан имконпазир аст. Технологияи коркарди нефелин маълум буда, дар саноати металлургияи ҷаҳонӣ васеъ истифода мешавад. Масалан, корхонаи алюминийи Ачински Федератсияи Русия бо нефелин кор мекунад.
Аз рӯйи маълумоти китоби “Минтақаи кӯҳӣ - саноатии Зарафшон: геология ва захираҳои минералӣ” (муаллифон А. Иброҳим, М. Мамадвафоев, М. Ҷанобилов, Р.  Фахруддинов) дар мавзеи Рухшиф - Сабоҳи ноҳияи Кӯҳистони Мастчоҳ кони нефелин - сиенитҳо мавҷуд мебошад, ки захираи он  375 миллион тоннаро ташкил медиҳад. Бунёди чунин корхона аз ҷиҳати иқтисодӣ манфиатовар мебошад. Агар дар ин мавзеъ бо иқтидори солонаи истеҳсолии 1 миллион тонна корхона сохта шавад, ширкати ТАЛКО аз танқисии ашёи хом раҳо меёбад. Барои истеҳсоли 1 тонна гилхок 4 тонна консентрати нефелин, 1,8 тонна ангишт, 8,8 тонна оҳаксанг сарф мешавад.
Ҳангоми коркарди нефелин - сиенитҳо баробари гилхок, инчунин, семент, сода  ва ишқор  гирифтан мумкин аст.
Бунёди корхонаи истеҳсоли гилхок маблағгузории калон ва ҷалби сармоягузори хориҷиро тақозо дорад. Аз ин рӯ, барномаи техникии аз ҷиҳати иқтисодӣ асосёфта таҳия намуда, бо забонҳои русию англисӣ барои омӯзиш ба сармоягузорон пешниҳод кардан ба манфиати кор аст.
М. АБДУЛЛОЕВ, номзади илмҳои техникӣ,
М. КАРИМОВ, номзади илмҳои техникӣ, муҳандис-металлург


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 01.08.2017    №: 161    Мутолиа карданд: 369

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед