logo

сиёсат

АМНИЯТИ МИЛЛӢ. ТАЪМИНИ ОН БА ХУДОГОҲӢ ВА ДОНИШҲОИ ИЛМӢ НИЁЗ ДОРАД

Андешаҳо дар ҳошияи мақолаи С. Ятимов «Илм ва амният», «Ҷумҳурият», 30 майи соли 2017
Мақолаи Саймумин Ятимов «Илм ва амният»  хонандаро ба фаҳму дарки мазмуну муҳтавои давлат чист, амнияташ чӣ гуна бояд бошад ва тарҳу нақшаҳои геосиёсӣ ва дурбинонаи давлатҳои бузург ошно месозад. Дар мақола омадааст: «Давлат падидаи осмонӣ ё туҳфа нест. Заминӣ аст. Дар асоси қонуниятҳои хоси раванди ҳодисаҳои ҷамъиятӣ пайдо гаштааст. Аз ҷиҳати назариявӣ ва илмӣ арзи вуҷуд мекунад».

Муаллифи мақола ба ин назар аст, ки фаҳмиши давлат ва амнияти миллӣ тафаккури илмиро мехоҳад. Барои исботи фикр менависад, ки «таъмини амнияти миллӣ байни ҳама донистанҳо (донишҳо), қатъан ба тасаввурот, донишҳои илмӣ ниёз дорад. Бе донишҳои илмӣ таъмини амнияти миллӣ ғайриимкон аст. Бе онҳо ба осонӣ метавон мафтуну пойбанди овозаҳо, суханҳои бофта, беасос, ғаразнок, айбҷӯии бедалели хатарнок, хурофот гашт».
Маълум аст, ки амнияти миллӣ ба як самт набуда, ҳамаи кори давлатдорию давлатсозӣ, аз ҷумла иктишоф, ҳимояи сарҳад, иқтисод, фарҳанг, дин, пешгирӣ аз бесарусомониҳо, зуҳури гурӯҳҳои экстремистӣ, террористӣ ва ғайра  зери назорати коргарони ин соҳа аст. «То замоне ки давлатҳо мавҷуданд, хатари фалаҷ кардан ва нест карданашон низ вуҷуд дорад. Давлате, ки амнияти хешро таъмин карда наметавонад, зуд аз байн меравад», - менависад муаллиф.
Дар ибтидои солҳои 90 - уми асри гузашта дар пеши чашмамон чи воқеаҳои мудҳиш рӯй доданду ба сари мардуми бегуноҳ чи балоҳо омад, аз ёдҳо нарафтаанд. Гурӯҳҳои ба ном демократ, озодандеш, исломӣ ва дигару дигар сар бардоштаю  лофи ҷамъияти озод сохтанро мезаданд. Мо, аввал ба онҳо бовар мекардем. Вақте ки об аз сар гузашт, фаҳмидем, ки онҳо чӣ мехостаанд… Он вақт ниҳодҳои қудратӣ худро бетараф эълон карда буданд. Яъне, мо дар таҷриба дидем, ки «таърихи давлат, таърихи амнияти он будааст».
Муаллиф гаштаю баргашта хотиррасон мекунад: «Инсон фақат ба доштани илм, моҳияти масъаларо дарк ва пешгӯии ҳолатҳоро таъмин мекунад». Ман низ тарафдори чунин ақидаам. Аммо ин ҷо бештари мардум, бахусус онҳое, ки худро зиёӣ меҳисобанд, бояд донишманд бошанд, баробари замона қадам зананд. Ба ҳамагуна воқеаву ҳодисаҳое, ки дар Ватан рӯй медиҳанд, худро шарик донанд.
Дар боби «Илм: адабиёт ва амният»-и мақола омадааст: «Илм хосияти системаофаринӣ дорад. Аз натиҷаҳои дақиқи тадқиқоти илмӣ ҳар як ҷузъи системаи ягонаи таъмини амнияти миллӣ, дар вобастагӣ ба салоҳият, функсия ва вазифаҳояш истифода мекунад. Адабиёт муҳимтарин ҷузъи ин система мебошад». Оре, қудрати каломи бадеъ, яъне китоби хуб маърифату маданияти хонандаро баланд мебардорад, барои таъмини мақсадҳои амнияти миллӣ байни мардум аз беҳтарин воситаҳост. Нависандаҳои бисёр кишварҳо кори муҳими миллатсозию давлатсозиро огоҳона анҷом додаанд. Касе китоби «Ҷанг ва Сулҳ» - и нависандаи бузурги рус Лев Толстойро хонад, албатта ватандӯст мешавад. Нависанда намегӯяд, ки фалонӣ хиёнат кард ё ватандӯст буд. Кору фаъолият ва ботину зоҳири қаҳрамон ё персонажҳоро тасвир мекунад. Хонанда  кӣ буданашро пай мебарад ва он шахс як умр ба некӣ ё ба бадӣ дар хотираш мемонад ва худаш ҳам минбаъд дигар мешавад. Ин корро барои омма  фақат асари бадеӣ карда метавонад.
Гуфтан мумкин аст, ки дар замони соҳибистиқлолӣ романҳои ҷолиб, ба мисли «Ҳайҷо»-и устод Кӯҳзод, «Шинак»-и нависандаи донишманд Юнус Юсуфӣ, «Таърихи халқи тоҷик» - и Намоз Ҳотамов, «Хуросон аст инҷо» - и Муҳаммадҷон Шакурӣ, «Аз Синзиян то Хуросон» - и Камол Абдуллоев ва «Оташ дар хонаи қадим» - и Мирзонасриддин рӯи чоп омаданд. Хонанда аз ин китобҳо таърих меомӯзад, қадру қимати Ватанро мешиносад, чӣ гуна будани давлатдориро дарк мекунад. Ин китобҳоро муаллим, духтур, муҳандис, соҳибкор ва ҳар касе, ки худро соҳиби ин Ватани аҷдодӣ  меҳисобад, бояд хонад. Хонад то ки неку бадро дониста, кору зиндагӣ кунад.
Хулоса, дар мақолаи сиёсатшинос Саймумин Ятимов маълумоти тозаи вобаста ба амнияти миллату давлат, системаи таъмини давлатдорӣ ва сиёсати ғаразомезонаи давлатҳои бузург нисбат ба давлатҳои камқудрат ё ба истилоҳ хурд бо таҳлилҳои илмӣ оварда шудааст. Дар ин замони мураккаб ва пур аз воқеаву ҳодисаҳо донистани ҷиҳати таърихӣ ва ҳуқуқии ин мафҳумҳо барои ҳар шаҳрванди Тоҷикистон зарур ва саривақтист.
Мирзонасриддин САИДОВ,
нависанда


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 02.08.2017    №: 162    Мутолиа карданд: 457

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед