logo

фарҳанг

АНГЕЗАНДАИ ЭҲСОСИ ОЛӢ

Вақте дар бораи устод Садриддин Айнӣ, сардафтари адабиёти муосири тоҷик, сухан мекунем, беихтиёр пеши назар ҳикмати ҳазорсолаи башарият – “бузургонро бузургон зинда медоранд” ҷилвагар мешавад ва бори дигар ба бузургию арҷгузории Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аҳсан мегӯем, зеро корномаи бемисли устод Айниро бо унвони олии Қаҳрамони Тоҷикистон қадр карданд. 

Устод Айнӣ дар замони барои миллат тақдирсоз ҳамчун адиби оташинқалам ва миллатдӯсту меҳанпараст барои собит намудани ҳастии он тамоми қобилияту маҳорат ва имконоти худро истифода намуда, бо душманони миллат муборизаи беамон бурд. “Намунаи адабиёти тоҷик” беҳтарин ва мантиқитарин посух ба муқобили он даъвогароне буд, ки ҳастии миллати тоҷикро инкор карда, мегуфтанд, тоҷикон туркҳое ҳастанд, ки бо таъсири эрониён забони худро ба форсӣ иваз кардаанд.
Ин хидматҳои ӯ аз ҷониби муҳаққиқони соҳа ба таври пурра омӯхта шудааст. Ман ҳамчун омӯзгори фанни забон ва адабиёти тоҷик танҳо ба як масъала таваҷҷуҳ кардан мехоҳам.
Устод Садриддин Айнӣ дар мақолаҳои оид ба забони тоҷикӣ навиштааш ҳамеша кӯшиш ба харҷ медод, ки ба тозагӣ, осонбаёнӣ ва пойдории он диққати ҷиддӣ дода шавад. Ҳамеша дар нутқу баромадҳо, дар мақола ва асарҳои илмию бадеиаш ба осонбаёнӣ ва тозагии забон аҳамияти махсус медод.  Доимо таъкид мекард, ки мо барои халқ эҷод мекунем, бояд фикрамонро чунон баён намоем, ки аз халқи одӣ сар карда, то олим дар фаҳмидани онҳо душворӣ накашанд. Далели ин гуфтаҳо он аст, ки устод боре ба бозори шаҳри Душанбе барои харидани ангур меояд. Дар ҳамин вақт ду писарбачаи ангурфурӯшон байни ҳам ҷанг мекунанд. Яке аз ангурфурӯшон ба бачаҳо мегӯяд, ки арбада накунед.  Устод пас аз шунидани ин сухан мегӯяд, ки то ҳол ман дар асарҳоям ин калимаро кор нафармудаам, чунки “ба халқ фаҳмо нест” гӯён андеша мекардам. Имрӯз шоҳиди он гардидам, ки ин калима дар забони мардумӣ “зинда” будааст ва онро дар гуфтугӯй истифода мекардаанд. Ба ҳамин монанд якчанд калимаҳои дигарро низ устод мисол меорад.
Мақсад аз ин гуфтаҳо он аст, ки устод осонбаёниро ба шогирдонаш низ меомӯзонд. Боре дар яке аз барномаҳои телевизионӣ як шарқшиноси олмонӣ, ки ба омӯхтани забони тоҷикӣ машғул будааст, баён намуд, ки ман вақте ки асарҳои Садриддин Айниро мехонам, ба ягон душворӣ дучор намеоям. Ба осонӣ мефаҳмам, вале дигар асарҳоро на он қадар хуб мефаҳмам.
Чунин анъанаи ӯро шогирдонаш дар наз-му наср устодон Мирзо Турсунзода, Сотим Улуғзода, Ҷалол Икромӣ, Раҳим Ҷалил, Фотеҳ Ниёзӣ, Абдусалом Деҳотӣ, Ҳабиб Юсуфӣ ва дигарон идома доданд.
Бояд ин анъанаро зинда гардонд ва давом дод. Устод Айнӣ ба рӯзнома баҳои баланд дода, навишта буд: “Рӯзномаи ҳар қавм забони эшон аст, қавме, ки рӯзнома надорад, гӯё забон надорад”. Ӯ барои кор фармудани як калима чӣ қадар андеша мекард, ҳусну қубҳи онро, оммафаҳм буданашро ба эътибор мегирифт, вале имрӯз аксар рӯзномаю маҷаллаҳо бо он ки бо ғалатҳои бешумори имлоӣ нашр мешаванд, инчунин, ба ин ҷиҳати муҳим ҳеҷ таваҷҷуҳ намекунанд. Маро ҳамчун омӯзгор ин масъала ба ташвиш меорад, зеро рӯзномаю маҷаллаҳо оина ва покизанигоҳдори забони модарӣ ҳастанд, вале вақте бетаваҷҷуҳӣ мекунанд, ин боиси нигаронист.
Масъалаи дигаре, ки қайд карданӣ ҳастам, ин забони китобҳои дарсии мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ, забони асарҳои бадеӣ мебошад. Муаллифони китобҳои дарсӣ бояд ба инобат гиранд, ки китобро на барои омӯзгор, балки барои хонандагон таълиф мекунанд. Бинобар ин, набояд забони китобҳои дарсӣ олимона, балки содаю осонфаҳм бошанд, талабагон онро бе истифодаи луғат фаҳмида тавонанд. Махсусан забони китобҳои дарсии адабиёт барои синфҳои 8 ва 10 мисоли гуфтаҳои болост. Маводе, ки дар ин китобҳои дарсӣ оварда шудаанд, ҷавобгӯи талаботи барномаи таълимӣ нестанд.
Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барҳақ қайд кардаанд: “Барои гузаштагони мо ифтихор аз Ватан ва забон ҳамеша ангезандаи эҳсоси олӣ буда, дар ҳама давру замон аз ҷумлаи мафҳумҳои муқаддастарин арзёбӣ гардидааст. Ба ин маънӣ, забони давлатӣ, бешубҳа, таҷассумгари таърихи пуршебу фарози халқи куҳанбунёди тоҷик мебошад. Зеро забони ҳар қавму миллати дунё ёдгории маънавиест, ки дар тӯли асрҳо ҳамроҳ бо наслҳои худ аз мушкилоту монеаҳои гуногун гузаштааст”.
Ин ифтихор, ин ангезандаи эҳсосоти олӣ бояд намунаи барҷастае барои масъулияти ҳама наслҳои миллат бошад. Набояд фаромӯш кунем, ки ифтихори соҳиби забони нобу зебо ва ширину шево будан масъулияти бузурги поку бегазанд нигоҳ доштан ва ба наслҳои минбаъда мерос гузоштани онро ба уҳдаи мо гузоштааст. Аз ин рӯ, бетаваҷҷуҳӣ ҳеҷ гоҳ қобили бахшоиш нест. Муҳимтар аз ҳама, бо ин масъулиятшиносии хеш бояд собит бинамоем, ки ворисони арзандаи устоди бузургу равоншод Садриддин Айнӣ ҳастем. Тавре Бозор Собир мефармояд:
Умри Айнӣ аз барои халқ сарфи хома шуд,
Халқи моро дафтари Айнӣ шаҳодатнома шуд.
Умарқул БЕКЗОДА,
омӯзгор, деҳаи Искодари ноҳияи Айнӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.08.2017    №: 176    Мутолиа карданд: 851

24.02.2020


ГАРДИШИ МОЛ. ТАНОСУБИ СОДИРОТ НАЗАР БА ВОРИДОТ АФЗУД

РОҒУН. АФВШУДАГОН БО ҶОЙИ КОР ТАЪМИН МЕГАРДАНД

ГӮШТӢ. 4 МЕДАЛ АЗ ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ, АММО БЕ ТИЛЛО

ОЛИМОНИ БЕЛАРУС ДАР ШАҲРИ ХУҶАНД АРЧА МЕШИНОНАНД

ИМА ДАР АФҒОНИСТОН АМАЛИЁТИ ҲУҶУМРО ҚАТЪ СОХТ

МУШОВИРИ ТРАМП ОВОЗАҲОРО ОИД БА ОҒОЗЁБИИ «ДАХОЛАТИ РОССИЯ» БА ИНТИХОБОТ БЕБУНЁД ХОНД

ГОНЧАРУК: «УКРАИНАРО СОЗИШНОМА БО РОССИЯ АЗ БОЛОРАВИИ НАРХИ ГАЗ НАҶОТ ДОД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

БОКС. РАҚОБАТИ АНВАР ЮНУСОВ БАРОИ КАМАРБАНДИ WBA–NABA

МЕРКЕЛ ВА МАКРОН БА ПУТИН ХАБАР ДОДАНД, КИ БА ВОХӮРИИ ЯКҶОЯ БО ЭРДУҒОН ТАЙЁРАНД

ЧИН БА САММИТИ G20 ДАР АРАБИСТОНИ САУДӢ НАМЕРАВАД

ДАР БЕРЛИН ДУЗДОНИ ТАНГАИ ТИЛЛОИИ 100 - КИЛОИРО СУД НАМУДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

20.02.2020


РУШДИ УСТУВОРИ ШАҲРСОЗӢ. ДАР ДУШАНБЕ ДОИР БА ИН МАВЗӮЪ СЕМИНАРИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ДОИР ГАРДИД

ҶАМЪБАСТИ ДАВРИ ШАҲРИИ ОЗМУНИ "ДАСТАРХОНОРОӢ"

ДУШАНБЕ. ОМОДАГИҲО БА ҶАШНИ НАВРӮЗИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ

НОҲИЯИ ДЕВАШТИЧ. МУЛОҚОТИ ИНТИХОБКУНАНДАГОН БО ГУРӮҲИ КОРИИ КМИ ҲХДТ

РАШТ. ҲАМОИШИ СОБИҚАДОРОНИ ҶАНГУ МЕҲНАТ

ГӮШТӢ. МЕДАЛИ БИРИНҶИИ ПАҲЛАВОНИ ТОҶИК АЗ ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ

ДАР ӮЗБЕКИСТОН ҲАМА АГЕНТИИ ХУСУСИИ ШУҒЛРО МЕБАНДАНД

ҚАЗОҚИСТОН: 90 ПАРВАНДАИ ҶИНОЯТӢ БАЪДИ БЕТАРТИБИҲО ДАР ҶАНУБИ КИШВАР

ДАР УХАН БОЗ 12 БЕМОРХОНАИ МУВАҚҚАТӢ БАРОИ БЕМОРОНИ COVID-19 КУШОДАНД

ПЙЕР ВИМОН: «ТАҲРИМОТИ ЗИДДИРУСӢ БАР ЗАРАРИ ХУДИ АВРУПО ШУДАНД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

БАРГУЗОРИИ ҶАЛАСАИ КОМИССИЯ ОИД БА ОМОДАГӢ БА МАВСИМИ «ҲАҶ-2020»

КОДЕКСИ ОБ ИСТИФОДА ВА ҲИФЗИ ЗАХИРАҲОИ ОБИРО БА ТАНЗИМ МЕДАРОРАД

МАСОИЛИ ГУСТАРИШИ РОБИТАҲОИ ФАРҲАНГӢ МАТРАҲ ШУДАНД

КОНФРОНС БАХШИДА БА РӮЗИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ЗАБОНИ МОДАРӢ

ЛИЖАРОНӢ. ҒОЛИБОН МУАЙЯН ШУДАНД

ДАР ӮЗБЕКИСТОН ДОДАНИ ЛИТСЕНЗИЯРО ТАҶДИДИ НАЗАР МЕКУНАНД

ҚАЗОҚИСТОН. 13 ФУРУДГОҲИ МАСИРИ ҲАВОИИ МАҲАЛЛӢ МЕСОЗАД

САРВАРИ ФЕЪЛИИ АФҒОНИСТОН АШРАФ ҒАНӢ БОЗ ПРЕЗИДЕНТ ИНТИХОБ ШУД

ТИҶОРАТ БАЙНИ ТОҶИКИСТОНУ ЧИН МОҲИ ЯНВАР ДУ БАРОБАР БОЛО РАФТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед