logo

иқтисод

ХАТЛОН. ЧАРО САРИ МУШКИЛОТИ ДЕҲҚОН НАМЕАНДЕШЕМ?!

Аҳолӣ ва хоҷагиҳои деҳқонии шаҳру ноҳияҳои вилояти Хатлон дар иҷрои яке аз ҳадафҳои асосии стратегии Ҳукумати кишвар - таъмини амнияти озуқаворӣ ва дастрасӣ ба ғизои хушсифат саҳми муносиб мегузоранд. Онҳо дар нимсолаи аввали соли ҷорӣ аз 413 ҳазор гектар замини кишт дар 13,5 ҳазор гектар (101,3 дарсад) полизӣ кишт кардаанд, ки ҳосили он 164 ҳазор тоннаро (10 дарсад нисбат ба соли гузашта зиёд) ташкил намуд. Маҳсулоти полизӣ - тарбузу харбуза фаровон гардида, бозорҳоро пур кард. Афзоиши зироатҳои полизӣ ба ҳадде расид, ки деҳқонон ҳатто маҳсулоти худро сари вақт фурӯхта натавонистанд ва он то андозае талаф низ ёфт. Барои огоҳии бештар ба омӯзишу таҳлили ҳолати воқеӣ хабарнигори «Ҷумҳурият» ба ноҳияҳои Ҷайҳун, Ҷалолиддини Балхӣ, Дӯстӣ ва Панҷи вилояти Хатлон, минтақае, ки кишоварзонаш бештар ба кишти полизӣ машғуланд, сафар кард.

Кишоварзон аз кишти полизӣ даст мекашанд?
- Кишоварзони ноҳияи Ҷайҳун истеҳсоли маҳсулоти боғу киштаҳоро ба 100 ҳазор тонна расонданд. Миқдори зиёди ҳосилро полизӣ ва сабзавот, аз ҷумла тарбузу харбуза, ҳандала ва пиёз, ташкил медиҳад. Имсол нархи полизӣ, хеле арзон шуд. Ҳарчанд нархи картошкаву пиёзро кишоварзон поин фароварда натавонистанд. Кишти аз меъёр зиёди маҳсулоти полизӣ сабаби фаровонии он гардид. Деҳқонони ноҳия назар ба порсола 269 гектар (дар маҷмӯъ 1884 гектар) зиёд полизӣ кишт намуда, ба ҳисоби миёна аз ҳар гектар беш аз 260 - сентнерӣ маҳсулот ҷамъ оварданд, - гуфт Нуралӣ Валиев, сардори раёсати кишоварзии ноҳия.
- Мо барои ба кишт омода кардани замин чанд сол кор кардем, маблағи зиёд сарф шуд. Имсол ҳосилнокии тарбуз хуб буд, аммо, афсӯс, набудани харидор, мо - деҳқононро нороҳат кардааст. Ҳосили кишти барвақтии полизиро арзон фурӯхта, алҳол дар ҷойи он сабзӣ коштам. Дар 2 гектари боқимонда дертар тарбуз кошта будам, ҳоло харидоронро интизорам, - гуфт Ғолиб Хайруллоев, роҳбари хоҷагии деҳқонии «Ҳоҷӣ Убайд».
Дар сари замини зироатҳои полизии ноҳия дидем, ки бештари тарбуз сӯхта ва нобуд шудааст. Деҳқонон барои он ки зарари зиёд набинанд, ҳосили бехаридори пеширо канда, ба кишти такрорӣ омодагӣ медиданд. Онҳо розӣ буданд, то маҳсулоти полизии худро бо нархи паст фурӯшанд. «Баъзан ҳолатҳое мешуд, ки тарбузро ройгон медодем. Зеро бештари он талаф меёфт», - гуфтанд кишоварзон.
Кишоварзони ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ барои парвариши тарбузу пиёз аз тухмиҳои серҳосил ва кишти зери плёнка истифода мебаранд, ки алъон самараи хуб медиҳад.
- Имсол кори кишоварзони ноҳияи мо омад кард. Натиҷаҳо назар ба  соли гузашта хеле беҳтаранд. Ҳосили 800 гектар тарбуз нағз шуд. Аз Қирғизистону Афғонистон низ омада ин навъи маҳсулотро мехариданд. Аммо деҳқонон аз арзон шудани нархи он шиква доштанд, -  гуфт Ҷамолиддин Ғуломов, сардори раёсати кишоварзии ин ноҳия.
Роҳбари хоҷагии деҳқонии «Аюбов Маҳмадшариф» аз он нигарон аст, ки заҳмати зиёд кашида бошад ҳам, ба зиёни иқтисодӣ мувоҷеҳ шудааст.
- Барои кишти 2 гектар тарбуз 6200 сомонӣ сарф кардам, аммо, бо вуҷуди ҳосили хуб, маблағи ҷамъоварда бо сабаби арзонии нарх танҳо 4000 сомониро ташкил дод. Шояд аз ҳосили боқимонда каме маблағ ҷамъ кунам. Ният дорам, ки аз ҳисоби кишти такрорӣ зиёни дидаро ҷуброн созам.
Кори деҳқонони полизикори ноҳияи Дӯстӣ имсол омад накард. Ҳосил ба савдо нарафт. Каримов Ҷумагелдӣ, яке аз деҳқонони ноҳия, мегӯяд, ки аз ҳосили имсола ҳандала хуб ба савдо рафт. Аз тарбуз бошад, зарар дид. Барои хароҷотро пӯшондан дар 0,45 гектар тамоку кошт. Кишти тамоку дар ҳама ҳолат фоидаи зиёдтар дорад. Нархи як килои он аз 16 сомонии соли гузашта имсол ба 22 - 25 сомонӣ расидааст.
Ёдовар бояд шуд, ки кишоварзони ноҳия мувофиқи дурнамо бояд дар 45 гектар тамоку кишт мекарданд, аммо майдони онро ба 74 гектар расондаанд. Онҳо мегӯянд, ки бо ин роҳ зарари кишти полизии имсоларо пӯшондан мехоҳанд.
Маҳмадҷон Абдуллоев, роҳбари хоҷагии деҳқонии «Фарғона» - и ноҳияи Панҷ бошад, аз кишти тарбузу харбуза зарари калон дид. Барои ҷуброни он дар кишти такрорӣ дар 4,5 гектар сабзиву пиёз коштанист.
- Барои зиёд намудани майдони кишти картошкаву сабзавоти дигар дар ноҳияи Панҷ имкониятҳои истифоданашуда зиёданд. Кӯшиш дорем, ки барои кишоварзон шароити хуб фароҳам орем, то ки онҳо ҳаҷми истеҳсоли маҳсулоти ватаниро зиёдтар кунанд, - гуфт Шералӣ Одинаев, мудири шуъбаи кишоварзии ноҳия.

Ба ҷойи хулоса
Зимни сафар худ шоҳид будам, ки нархи як тарбуз дар сари палак вобаста ба минтақаи кишт аз 30 дирам оғоз мешавад. Аммо дар бозорҳои шаҳру ноҳияҳо нархи он аз 4 то 12 сомонӣ боло меравад.
Мушоҳида шуд, ки мушкилоти деҳқон сохторҳои масъулро кам ба ташвиш меоранд. Барои хоҷагиҳои деҳқонию инфиродӣ меҳваре, ки дар лаҳзаҳои душвор такягоҳашон бошад, намерасад. Деҳқон дар интихоби кишти маҳсулот ба роҳнамоии нархи бозор муҳтоҷ аст. Бозор бошад, доим якхел нест. Имсол талафёбии ҳосили полизӣ дар натиҷаи бенизомӣ афзуд.
Коршиносони соҳаи кишоварзӣ низ камчинии картошкаву пиёз ва фаровонии маҳсулоти полизиро аз норасоии омилҳои зерин вобаста медонанд:
- танзими кишт дар хоҷагиҳо ва бахши аҳолӣ;
- ёрӣ дар фурӯши маҳсулоти кишоварзӣ;
- тавоноии рақобатпазирӣ бо ҳаннотон;
- марказҳои тиҷоратӣ;
- қарзҳои имтиёзнок барои деҳқонон.
Вақти он расидааст, ки марказе таъсис ёбад, ки ёвари ҳақиқии деҳқон гардад. Деҳқон танҳо ба кишт машғул шаваду дар фикри савдои он набошад. Имрӯз, мутаассифона, нақши чунин марказро тоҷирону ҳаннотон мебозанд. Ҳарчанд ҳосили тарбузу харбуза дар кишвар афзуд ва он аз сари замин бо нархи ночиз фурӯхта шуд, ҳаннотони бозорҳои пойтахт нархи онро нисбат ба арзиши аслӣ чанд карат зиёд кардаанд. Ташкилоти ҷамъиятии Иттифоқи «Тоҷикматлубот» бо онҳо рақобат карда натавонист. Аслан, «Тоҷикматлубот» - ро дар замони шӯравӣ барои миёнаравӣ миёни деҳқону харидор ташкил намуда буданд. Бояд маҳсулоти хоҷагии қишлоқро аз дасти аввал (хоҷагии деҳқонӣ  ё деҳқон) ба истеъмолкунанда расонад ва бо тоҷирону ҳаннотон рақобат намуда, нархи бозорро бо роҳи табиӣ ба танзим дарорад. Аммо имрӯз «Тоҷикматлубот» аз уҳдаи ин вазифа куллан намебарояд. Яъне на ба нарх таъсир расонда метавонад, на аз уҳдаи таъмини сокинони кишвар бо маҳсулоти кишоварзӣ мебарояд. Гузашта аз ин, нархи маҳсулоте, ки он мефурӯшад, аз нархи бозор қариб фарқе надорад. Модоме имкониятҳои «Тоҷикматлубот» ин қадар маҳдуданд, пас, он аз ҳаннотон, ки маҳз бо айби онҳо нархи тарбузи 30 - 50 - дирама дар бозор то 4 - 12 сомонӣ дакка мехӯрад, чӣ фарқ дорад? Ё андешаи роҳбарони вазорату сохторҳои масъул дигар аст?
Шаҳбоз АБРОР, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.08.2017    №: 176    Мутолиа карданд: 358

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед