logo

иқтисод

ПАРДОХТИ ҒАЙРИНАҚДӢ ВА НАҚШИ ОН ДАР РУШДИ МОЛИЯВӢ

Таҳлилу тадқиқоти пажӯҳишгоҳҳои бонуфузи байналмилалӣ ва бонкҳои марказӣ нишон дод, ки истифодаи оммавии кортҳои пардохт ҳангоми харидуфурӯш ба шаффоф гаштани амалиёти молиявӣ, зиёдшавии ҳаҷми амонатҳо ва коҳишёбии иқтисодиёти пинҳонӣ мусоидат менамояд. Рушди бозори кортҳои пардохтӣ, ҳамчунин, яке аз омилҳои муҳими коҳиш додани ҳаҷми пули нақд дар муомилот мебошад.
Ҳисоббаробаркуниҳои ғайринақдӣ дар марказҳои савдову хизматрасонии ҷумҳурӣ на танҳо барои давлат, балки барои муштарӣ ва савдогар низ муфиданд. Зеро ҳангоми истифодаи кортҳои пластикӣ ҳар амалиёти байни савдогару харидор дар хотираи электронӣ сабт мегардад ва дар ҳолати зарурӣ дорандаи корт метавонад ба бонки худ муроҷиат карда, тафсилоти амалиёти анҷомдодаашро дар рӯзи муайян дархост намояд. Ғайр аз ин, дар сурати бо истифодаи корт ба роҳ мондани фурӯши маҳсулот маблағ ба таври автоматӣ ба суратҳисоби соҳибкор ворид гашта, хароҷот ва вақт сарфа мешавад.
Солҳои 60 - 70 - уми садаи гузашта бонкҳои кишварҳои гуногун тадриҷан низоми ҳисоббаробаркуниҳоро тавассути кортҳои пардохтӣ ҷорӣ карданд ва он зуд хусусияти байналмилалӣ касб намуд. Дар замони муосир воситаҳои ҳисоббаробаркуниҳои ғайринакдӣ ба зинаи сифатан нави таҳаввулот мегузаранд. Масалан, аз рӯи маълумоти Бонки ҳисоббаробаркуниҳои байналмилалӣ, дар Шведсия, пули нақд танҳо 3 ва дар ИМА 7 дарсади ҳаҷми умумии муомилоти пулиро ташкил медиҳад. Дар Тоҷикистон ин низом дар ҳоли оғозёбӣ қарор дошта, алҳол 18,5 дарсади аҳолӣ соҳиби кортҳои пардохтии бонкӣ мебошад.
Мувофиқи иттилои шуъбаи матбуоти Бонки миллӣ, то охири моҳи июни соли равон аз ҷониби 16 ташкилоти қарзии ватанӣ 1 686 419 корти пардохтии бонкӣ ба муомилот бароварда шудааст, ки нисбат ба соли гузашта 8,1 дарсад зиёд аст. Шумораи умумии дорандагони кортҳои пардохтии бонкӣ 1 663 935 нафарро ташкил медиҳад. Кортҳои пардохтии бонкии аз ҷониби ташкилотҳои қарзии ватанӣ ба муомилот баровардашуда, низомҳои пардохти миллии “Корти миллӣ” (аз ҷумла, кортҳои пардохтии муштараки НПМ “Корти миллӣ”- Union Pay), байналмилалии “Visa”, “Mastercard” ва “UnionPay”, инчунин, кортҳои пардохтии низомҳои дохилии ташкилотҳои қарзӣ мебошанд.
Бонки миллӣ ҳанӯз соли 2012 бо мақсади такмили низоми пардохт, таъмини соҳибихтиёрӣ ва коҳишдиҳии хавфи таъсири омилҳои беруна ба инфрасохтори пардохтии мамлакат маркази протсессингии Низоми пардохти миллии (НПМ) “Корти миллӣ”- ро созмон дод. Тибқи санадҳои меъ-ёрии Бонки миллӣ ташкилотҳои қарзие, ки ба барориш ва хизматрасонии кортҳои пардохтии бонкӣ машғуланд, ба таври ҳатмӣ бояд хизматрасонии кортҳои миллиро амалӣ намоянд. Аз ин лиҳоз, дорандагони кортҳои пардохти миллӣ имкон доранд, ки аз шабакаи васеи терминалии ташкилотҳои қарзии ватанӣ истифода баранд.
Тибқи маълумоти Бонки миллӣ, маблағи ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ дар нимсолаи аввали соли ҷорӣ 3 миллиарду 879,8 миллион сомониро ташкил дод, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 17,5 дарсад зиёд мебошад. Аз ҳаҷми умумии амалиёти бо истифодаи кортҳои пардохтӣ иҷрогардида танҳо 4,5 дарсади он ё 175,1 миллион сомонӣ ба пардохти ҳаққи молу хизматрасонӣ рост меояд. 
Таҳлили мутахассисони Бонки миллӣ нишон медиҳад, ки солҳои охир дар ҷумҳурӣ шабакаи терминалии ташкилотҳои қарзӣ мунтазам афзоиш ёфта, шумораи истифодабарандагони кортҳои пардохт бештар мешавад. Дар баробари ин, бештари кортҳои пардохт ба кортҳои нафақавӣ ва музди меҳнати корхонаҳои буҷетӣ мансуб буда, шаҳрвандон онҳоро ҳамчун воситаи гирифтани пули нақд истифода мебаранд. Ин дар ҳолест, ки кортҳои пардохтро дар муассисаҳои савдою хизматрасонӣ ҳамчун воситаи ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ истифода бурдан мумкин аст.
Дар натиҷаи андешидани тадбирҳо бо мақсади иҷрои Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (№815) “Оид ба тадбирҳои вусъат додани ҳисоббаробаркунии ғайринақдӣ тавассути кортҳои пардохтии бонкӣ”, аз ҷумла таъсис додани ҳайати муштараки корӣ аз ҳисоби намояндагони Кумитаи андоз ва Бонки миллӣ, дар се моҳи охир шумораи терминалҳои электронӣ дар муассисаҳои савдою хизматрасонӣ босуръат афзуда, ташкилотҳои қарзӣ 574 терминали нави электронӣ насб намуданд. Ҳоло 523 дархости соҳибкорон оид ба насби терминалҳои электронӣ мавриди баррасии ташкилотҳои қарзӣ қарор дорад. Дар маҷмӯъ то 1 июли соли равон дар муассисаҳои савдо ва хизматрасонии кишвар 1399 терминали электронӣ насб гардидааст, ки нисбат ба соли гузашта  зиёд мебошад.
Шаҳноз ҚУРБОН, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.08.2017    №: 181    Мутолиа карданд: 695

21.01.2019


Фестивали байналмилалии «Наврӯз – мероси фарҳангии сайёҳӣ» баргузор хоҳад шуд

"Парасту - 2019" – ҷашнвораи ҷумҳуриявии театрҳои касбӣ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Баргузории ҷашнвораи байналмилалии «Рӯзи барф» дар Калуга

Дар Арабистони Саудӣ ҷалби бонувон ба корҳои ҷамъиятӣ меафзояд

Соли 2018 прокуратураи Қазоқистон ба буҷети кишвар $90 миллион талофӣ кард

Дар Тошканд хазинаи қадима ёфт шуд

Дороии 26 шахси сарватмандтарини дунё ба даромади 3,8 миллиард ниёзманд баробар аст

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед