logo

иҷтимоиёт

МОРИС БУКМАСТЕР

Моҳи июли соли 1940 дар Англия Хадамоти амалиёти махсус (ХАМ) – ро таъсис доданд. Дар меморандум – номаи дипломатие, ки сарвазир Черчилл ба Хадамоти мудофиавӣ пешниҳод сохт, гуфта мешуд, ки ХАМ «барои мутобиқсозии ҳамаи амалиётҳои тахрибкорӣ ва коршиканӣ дар ҳудуди кишвари мухолиф»  ташкил карда мешавад. Баъдтар ин андешаашро бо чунин суханон тақвият бахшид:  «то ки Аврупоро оташ зананд».
Қисми асосии ХАМ басти франсузии хадамот ба ҳисоб мерафт, ки дар Бэйкер – стрит, кӯчаи шуҳратманд, ки кадом вақте «ҷосуси номдор» Шерлок Холмс бо рафиқаш доктор Уотсон «мезист», ҷой гирифта буд.
Капитан (баъдтар подполковник) Морис Букмастер бори нахуст ба остонаи Бэйкер-стрит моҳи марти соли 1941, вақте ки фаъолияти басти франсузӣ акнун рушд меёфт, қадам гузошт. Вай полковник Марриотро, ки ба нафақа рафт, иваз намуд.
Аз суҳбат бо Марриот Букмастер фаҳмид, ки ахборе, ки аз Франсия мерасад, ниҳоят ночиз аст, зеро дар ун кишвар корҳои ҷосусӣ бурда намешаванд.
— Шумо бо чӣ машғулед? — бо мароқ пурсид Букмастер.
— Бо тахрибкорӣ.
— Бо кадом намудаш? Моҳияташ дар чист?
Полковник забон хоид, чизи мафҳуме гуфта натавонист, танҳо ғурунгид: «бо коршиканӣ ва вайронкорӣ».
Букмастер нахуст маълумотномаи заводу фабрикаҳои франсузиро ба даст овард, то ки аз рӯи он корхонаҳоро барои фаъолияти тахрибкорӣ ҷудо намояд.
Боре, моҳи майи соли 1941, Букмастер ҳангоми навбатдории шабона бори нахуст бо сэр Чарлз Хамбро, сардори ХАМ, вохӯрд.
— Вазифаи шумо аз чӣ иборат аст? — пурсид Хамбро.
— Дар ин хусус касе чизе нагуфтааст.
— Аврупоро таркондан, чи тавре ки Черчилл фармон додааст!
— Мефаҳмам, аммо инро чӣ тавр иҷро бояд кард?
— Ҳаа, — мад кашид сэр Чарлз, — ҳоло мо танҳо даҳ ҷосуси машқдида  дорем, ин кам аст. Бар зами  ин  мо  намехоҳем, ки  немисҳо амалиётҳои моро дастак карда репрессия ва куштори одамонро истифода баранд. Вале мо мехоҳем, ки амалиётҳои вайронкориро мувофиқа намоем, то ки ҳарорати муқовиматро дар Франсия баланд бардоранд.
— Ягон кас ба он ҷо фиристода шудааст? — пурсид Морис.
— Онҳо машқ мекунанд.
— Эҳ Худо! Аллакай як сол мешавад, ки мо аз Франсия берун карда шудаему ҳатто «оби шикамамонро намеҷунбонем».
Вале сэр Чарлз даст зери бағал наменишаст. Ҳамон вақт, моҳи майи соли 1941, се нафар: коммандант Жорж Бегю, капитанҳо Пйер де Вомекурт ва Роже Котен ба Франсия бо парашут партофта шуда буданд.
Морис Букмастер басти франсузӣ, басти аз ҳама калону муҳимтарини ХАМ - ро чор сол сарварӣ намуд. Зери роҳбарии ӯ ҷосусони зиёд – марду зан, пиру ҷавон, ҳарбию ғайриҳарбӣ – тавассути тайёраҳо, киштиҳои зериобӣ, заврақҳои хурди моҳигирӣ ба Франсия расонда шуданд. Бо ҳар нафари онҳо пеш аз сафари хатарнок суҳбат мекард, мепурсид, ки ба рафтан омодааст ё шубҳае дар дил дорад, агар рафтан нахоҳад, метавонад аз сафари хавфнок даст кашад ва ба ӯ ягон ҷазо дода намешавад. Ҳамаи разведкачиёни зиндамонда дар ҳаққи Морис суханони нек гуфтаанд.  
Букмастер соли 1902 ба дунё омадааст. Баъди хатми донишгоҳи Оксфорд дар Франсия  дониш омӯхт ва минбаъд дар ҳамин ҷо зиста, дар газетаи «Матэн» - и Париж хабарнигор буд.  Баъд дар ширкати «Форд» дар Франсияю Англия кор кард. Соли 1939 ба хизмати ҳарбӣ даъват шуд. Курси разведкачиро хатм намуд, унвони капитанро гирифт, баҳори соли 1940 дар Франсия дар муҳорибаи Дюнкерк иштирок намуд. 2 июни соли 1940 бо гурӯҳи маҷрӯҳон ба Англия омад. 17 марти соли 1941 капитан Морис Букмастер ба Бэйкер - стрит қадам гузошт.
Вақте ки Букмастер ба фаъолият оғоз намуд, дар басти вай ҳамагӣ 8 нафар кор мекард. Дар як сол шумораи онҳо ба 24 нафар расид. Ёваронаш «мушони хонагӣ» набуданд, нисфи зиёди онҳо бӯи борут шамидаву дар набардҳо хун рехта буданд. Дар байни кормандонаш капитанҳо Люис Гилгуд, Селвин Ҷексон дар ҷалб намудани агентҳо ба кори ҷосусӣ ҳамто надоштанд. Майор Борн - Патерсон тамоми деҳаҳои Франсияро ном ба ном медонист. Майор Жерар Морел чандин маротиба дар ақибгоҳи фашистон корҳои разведкавӣ бурда, дар бисёр амалиётҳо шахсан иштирок намудааст, чанд бор ба зиндон афтод, аз лагерҳои марг гурехт. Вера Аткинс бошад, ба англисҳою канадагиҳо забони франсузӣ меомӯзонд ва аз онҳо франсузи ҳақиқӣ «месохт» ва  ба  Франсияи дар тасарруфи фашистон азияткашанда баҳри дарёфти маълумот мефиристонд. Ӯро «майна ва қалб» - и басти франсузӣ меҳисобиданд. Зеро ҳар як разведкачиро бо маълумоти дақиқ, ҳуҷҷатҳо, чиптаҳои метрои Париж, гӯгирдҳои франсузӣ таъмин менамуд, то ки онҳо дар байни немисҳои истилогар гашта ягон шубҳае ба миён наоранд. Ба ҳар нафар шогирдаш талқин мекард, ки ба тарзи франсузӣ хӯрок хӯранд, май нӯшанд, гаштугузор намоянд, фориғбол бошанд, ба назари бинандагон бегона натобанд. 
Букмастер дар симои Кумитаи франсузии озодихоҳии миллӣ ё худ «Франсияи озод» рақиби сарсахтеро медид. Зеро роҳбари он генерал де Голл намехост, ки франсузҳо дар ташкилоти ҷосусии англисҳо кор кунанд. Аммо дар амал бисёр франсузҳо, махсусан онҳое, ки баромадашон аз мустамликаҳои Франсия буданд, бо англисҳо ихтиёрӣ ҳамкорӣ доштанд ва бисёриашон агенти Хадамоти амалиёти махсус буданд.
Чаро генерал де Голл зид буд? Вай метарсид, ки баъди ҷанг ҷосусони Букмастер дар Франсия монда ба нафъи Англия кор хоҳанд бурд. Аз ин рӯ, ба Черчилл мегуфт, ки амалиёти агентҳои англис  дар Франсия «ба соҳибистиқлолии он халал мерасонад». Де Голл Хадамоти амалиёти махсусро эътироф намекард, вале ҳамкоронаш аз хизмати ин ташкилот хуб фоида мебурданд. Масалан, шашмоҳаи аввали соли 1944 басти Морис ба Франсия бо тайёраҳо 45 ҳазор пулемёт ва 17 ҳазор тапонча, чандин тонна маводи тарканда ва ғайра партофт.
Агентҳои хадамот баъди кушода шудани фронти дуюм бо артиши иттифоқчиён пайваста, муборизаро бар зидди фашизм идома бахшиданд. Дар солҳои ҷанг  басти Морис ба  Франсия 480 разведкачӣ фиристонд, аз онҳо 130 нафар ба дасти фашистҳо афтод, аз асирон 26 кас  зинда монд. Чанд нафар дар муҳорибаҳо ҷон бохт. Баъди ғалаба дар Франсия ва Олмон 49 клуби «Дӯстони Букмастер» созмон ёфт ва онҳо собиқадорони басти франсузии хадамоти махфиро муттаҳид намуданд.
Қурбон МАДАЛИЕВ,
«Ҷумҳурият», тарҷума аз русӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.08.2017    №: 183-184    Мутолиа карданд: 286

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед