logo

фарҳанг

БАДЕЪУЗЗАМОН ФУРӮЗОНФАР: «МАВЛОНО ТОҶИКИ АСИЛ АСТ»

Бадеъуззамон Фурӯзонфар – донишманди маъруф ду маротиба меҳмони Тоҷикистон будааст. Сафари аввалаш ба симпозиуми байналмилалии шеъри форсӣ дар Душанбе ва боздиди дуюмаш соли 1964 ба Ҷашни 550 – солагии Мавлоно Абдураҳмони Ҷомӣ мусодиф афтода буд. Дар сафари охир аз дӯсташ Камол Айнӣ хоҳиш менамояд, ки ӯро бо шаҳри Душанбе ва атрофу акнофи он ошно намояд. Онҳо пас аз сайру саёҳат меҳмони хонадони як нафар деҳқони тоҷик мегарданд, ки бо Камол Айнӣ шиносоӣ ва дӯстӣ доштааст.

Зимни як суҳбате устод Камол Айнӣ шарҳи ин меҳмониро ба тариқи зайл баён дошта буд:
- Баробари дохили ҳавлӣ гардидан табъи Фурӯзонфар болидан гирифт. Истиқболи гарми соҳибхона, самимияту меҳмоннавозӣ, ҳавлию боғи босафо зуд бар дили Фурӯзонфар нишаст ва ӯро мафтун намуд. Дар хонаи махсус барои меҳмон дастархон ороста буданд. Чор самти хонаро кӯрпачаҳо оро медоданд.
Чун Фурӯзонфар вориди хона мегардад, мизбон даст бар рӯи сина ниҳода, мегӯяд:
- Домуллои муҳтарам, хуш омадед, марҳамат, ба болои кӯрпача гузаред.
Фурӯзонфар бо ҳайрати зиёд ба соҳибхона нигариста, мепурсад:
- Чӣ? Кӯрпача гуфтед?
- Бале, устод, марҳамат, ба болои кӯрпача.
Фурӯзонфар ба кӯрпаҳои нави тозаву озода нигариста, мегӯяд:
- Магар шумо инҳоро кӯрпача мехонед?
- Оре, устод, инҳо кӯрпачаанд ва махсус барои нишастан дӯхта шудаанд.
Фурӯзонфар, ки ҳанӯз дар миёни хона рост меистод, якбора ба ваҷд меояд ва мегӯяд:
- Дӯстон, валлоҳ, ки Мавлоно тоҷики асил аст!
Ҳама ба ҳайрат меоянд. Суханони Фурӯзонфар дар назарашон амсоли тарошае буд, ки аз бом афтодааст. Ҳозирон бо нигоҳҳои асроромез ба ӯ менигаристанд. Онҳо дар тааҷҷуб буданд, ки Мавлоно ба ин суҳбату ба ин меҳмонӣ ва ба ин саволу ҷавоб чӣ муносибате дорад. Чун Фурӯзонфар эҳсос кард, ки суханаш боиси шигифти ҳозирон гардид, ба онҳо рӯ оварда мегӯяд:
- Азизонам, ҳайрон нашавед, ҳоло ҳақиқати ҳолро ба шумо хоҳам гуфт.
Ҳама болои кӯрпачаҳо дар гирди дастархони пур аз нозу неъмат менишинанд. Соҳиби хона бори дигар аз қудуми меҳмони олиқадр хушҳол будани худро изҳор медорад. Пас аз шикастани нон ва чашидани таъми анвои ғизоҳо Фурӯзонфар аз нав сухан оғоз карда, бо табассуми гуворое мегӯяд:
- Пиндоштам, ки аз ёд кардани Мавлоно ба ҳайрат афтодед. Бояд арз намоям, ки ман тамоми умр бо рӯзгор ва осори Мавлоно сару кор дорам. Бештар забони Мавлоно диққати маро ба худ мекашад. Ҳар маъниву сухани волояшро бо мизони ақлу хирад ва мантиқ санҷидаам. Нахустин бор дар осори Мавлоно бо калимаи «кӯрпача» дучор омадам. Ба ҳайрат афтодам, ки ин чӣ ибораест, ки Мавлоно истифода кардааст, зеро дар форсӣ чунин истилоҳ вуҷуд надорад. Ҳарчанд ҷустуҷӯ кардам, фарҳангҳоро варақ задам, ин калимаро пайдо карда натавонистам. Гумон кардам, ки вожаест мурда ва аз байн рафта. Ва хушбахтиро бубинед, ки онро имрӯз аз забони шумо, дӯстони азизи тоҷикам, шунидам. Ин бароям як кашфиёти тозаест.
Пас аз шунидани суханони Фурӯзонфар нишастагон ҳама хушҳол гардида, бо завқ механданд. Фурӯзонфар боз ба сухани худ идома медиҳад:
- Танҳо ҳамин як калимаи «кӯрпача» кофист, ки Мавлоноро тоҷики асил бигӯем. Медонистам, ки ӯ аз ҳамин сарзаминҳост. Аммо имрӯз имонам комилтару қавитар гашт.
Камол Айнӣ суханони Фурӯзонфарро тақвият медиҳад:
- Устоди муҳтарам, дар осори Мавлоно мисли «кӯрпача» садҳо калимаҳоро метавон пайдо кард, ки танҳо хоси мардуми тоҷик, аз ҷумла хоси минтақаҳои кӯҳистонии он мебошанд. Масалан, аз назми ӯ ман калимаи «чоруқ» - ро пайдо кардам. Ин пойафзоли чарминест, ки онро бештар чӯпонҳо – даҳмардаҳо ва кӯҳистониён дар вақти кор мепӯшанд. Ин калима имрӯз ҳам дар байни бисёр минтақаҳои кӯҳистони Тоҷикистон зинда ва мавриди истифода қарор дорад.
- Бале, Камолҷон, суханатон ҳақ аст, - таъкид мекунад Фурӯзонфар. – Мавлоно ҳарчанд дар Қуния мезист, аммо бо забони мардумоне сухан мегуфт, ки худаш ва авлодаш аз миёни онҳо бархостаанд. Зеро забон, урфу одат, фарҳанг ва таърихи сарзамини аҷдодиаш бо ҷавҳари рӯҳу ҷисму ҷонаш омезиш ёфта буданд.
Ман дар ашъори Мавлоно борҳо бо вожаи «тоҷик» вохӯрдаам. Дар ҷое мегӯяд:
Агар турк асту тоҷик аст, бад-ӯ ин банда
наздик аст,
Чу ҷон бо тан, валекин тан набошад ҳеҷ
мар ҷонро.
Мавлоно аз нажоди тоҷикияш фахр мекард. Ва хуб дарк менамуд, ки ақли кулл ва мавҷу туғёни дилашро танҳо забони форсӣ – тоҷикӣ қодир аст, ки таҷассум созад. Воқеан, Мавлоно бо ин забон дар олами сухан эъҷозҳо офарид.
Пас аз суҳбати гарму самимӣ ва хӯрдани таъомҳои лазизи миллӣ Фурӯзонфар ва Камол Айнӣ бо соҳибхона хайрухуш мекунанд. Фурӯзонфар ба мизбон изҳори сипос менамояд ва мегӯяд:
- Аз файзу баракати меҳмондории шумо ман «кӯрпача» - и гумкардаамро пайдо кардам. Аз суҳбату дидорбинии имрӯза беҳад шод ҳастам. Аз Худованд талаб дорам, ки ин дамҳоро, ин дӯстиву нишастҳоро, ин ҳамдилию ҳамзабонии моро ҳаргиз парешон накунад. Бо забони Мавлоно ба якояки шумо мегӯям:
Эй Худо, ин васлро ҳиҷрон макун,
Сархушони ишқро нолон макун.
Ҷамъу ҷамъи хешро барҳам мазан,
Душманонро кӯр кун, шодон макун.
Каъбаи иқбол ин халқ асту бас,
Каъбаи умедро вайрон макун.
Нест дар олам зи ҳиҷрон сахттар,
Ҳар чӣ хоҳӣ кун, валекин он макун.
Раҷабалӣ ҚУДРАТОВ,
Корманди шоистаи Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.08.2017    №: 183-184    Мутолиа карданд: 465

18.03.2019


ГРАНД СЛЕМИ ЕКАТЕРИНБУРГ. Беҳрӯз мақоми сеюмро гирифт

Tesla дар Қазоқистон нуқтаҳои нерудиҳӣ месозад

Аз фурӯравии биноҳо дар Чин 10 нафар ҷон бохт

Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё дар фикри бунёди биржаи меҳнат шуд

Сиёсатмадори олмонӣ лағви таҳримоти зиддирусиро зарур мешуморад

Ҷаҳон дар як сатр

13.03.2019


Парвиз Давлатзода бо Чэн Гуопин вохӯрд

Имконияти таҳсил дар ДДУК тавсеа меёбад

Маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлолият ва Озодӣ» интихоб гардид

06.03.2019


Назорати фаъолияти ширкатҳои букмекирӣ пурзӯр мешавад

Бунёди маҷмааи корхонаҳои нассоҷӣ дар назар аст

Форуми якуми иттилоотонии ҷомеаи шаҳрвандӣ баргузор мегардад

ҶОМИ "ФФТ" "Истиқлол" бори панҷум онро соҳиб шуд

Варзишгарони тоҷик 5 медал ба даст оварданд

Ҷаҳон дар як сатр

Нилуфар Рофиева дар озмуни нозанинҳои Россия ғолиб омад

Лондон муносибаташро бо Москва ба эътидол овардан мехоҳад

Покистон ба гуфтушунид бо Ҳиндустон шурӯъ мекунад

Андешаи Лукашенко оид ба яхи обнашудаи муносибот бо Иттиҳоди Аврупо

Соли 2019 ду ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт супурда мешавад

05.03.2019


СУҒД. Авлавият ба кишти картошка

04.03.2019


Хуҷанд ба даҳгонаи шаҳрҳои беҳтарини сайёҳӣ ворид гардид

Сертификати армуғони сайёҳӣ таъсис ёфт

ҶОМИ "ФФТ". "Истиқлол" ва "Кӯктош" дар финал

Осиёи Марказӣ. Камтарин теъдоди маҳбусон дар Тоҷикистон аст

Москва ва Вашингтон нархи раводидро арзон карданд

Қазоқистон ба воридоти меваю сабзавоти Қирғизистон роҳ мекушояд

Лавров: «Вазъият дар Сурия ба эътидол омад»

Ҳалокати 29 нафар аз обхезӣ дар ҷануби Афғонистон

Ҷаҳон дар як сатр

01.03.2019


ФУТБОЛ. «Хуҷанд» бо «Аҳал» мубориза мебарад

Бори нахуст дар таърих якбора ду зан ба кайҳони кушод мебароянд

Пекин дар фикри эъмори Девори бузурги чинӣ шуд

Испания солимтарин кишвари дунё эътироф гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед