logo

фарҳанг

КИТОБ: МАН АЗ ШУМО САХТ РАНҶИДАМ!

Замоне на ман будаму на шумо.  Аввал шумо омадед, баъд ман. Қонунҳои нонавиштаи зиндагӣ шуморо пароканда кард ва қабила-қабила зистанро ёд гирифтед. Миёни шумо зарурати додугирифт ва мухобираву табодули маълумот ба миён омад. Хат набуд. Аз фиристодаҳо истифода мекардед. Ҳамон даврон  ба ман сахт ниёз доштани шумо бармало зоҳир шуд. Чаро ки  маълумоти барои худ зарурро намедонистед чӣ тавр сабту ҳифзу нигоҳдорӣ намуда, аз як ҷо ба ҷойи дигар интиқол диҳед ва аз насл ба насл ба мерос гузоред. Зеҳни шумо манбаи ҳифзи маълумот буд. Аммо на ҳама қувваи ҳофизаи  қавӣ дошт. Онҳое, ки аз ин неъмат бонасиб буданд, дар миёни шумо обрӯмандтарин ба шумор мерафтанд. Аммо ҳатто онҳо ҳам қодир ба ҳифзи кулли маълумот набуданд. Ниёзмандӣ шуморо ба ихтирои хат водор кард. Маводи китобати шумо аввал сафол буд. Бурдани он ба дилхоҳ ҷой муяссар набуд, аз ҳам мерехт. Дар офтоб хушк кардани он мушкилро рафъ накард. Аз баҳри сафол баромадед ва ба корбурди папирус рӯй овардед. Солҳо он мавриди истифода буд. Лулаҳои папирусӣ низ дер напойид. Гоҳо ба вақти во кардан шикаставу аз ҳам пошид. Рӯй ба пӯсти чорво овардед. Ба хотири ман садҳо гову гӯсфанду оҳуро сар задед. Коршоям намудани пӯст басо заҳматталаб буд. Бори нахуст шакли имрӯзаи ман тарҳрезӣ шуд. Аммо маро ҳар кас қудрати харидорӣ надошт. Он замон ман боарзиштарин маводи мавриди ниёзи мардум будам. Ҳатто баробари тилло. Танҳо ашрофзодаҳову дарбориёну тоҷирон ба ман дастрасӣ доштанд. Ҷойгоҳам хеле баланд буд. Маҳз барои ман ҷевони алоҳидаи мунаққаш сохтанд ва барои ҳифзу нигоҳдориам шароити мусоид муҳайё намуданд.  Дигар ба ҳеҷ як маводи истеъмолӣ чунин муносибати ғамхорона ва эҳтиёткорона сурат намегирифт. Маро рӯ - рӯйи даст мегардонданд. Буданд нафароне, ки шаборӯзӣ чашм аз ман намеканданд. Яъне аз ман серӣ надоштанд. Ба ибораи дигар, ошиқам буданд. Ҳамон давра - давраи тиллоии ман буд. Инро акнун дарк кардам... 
Пӯст ҳам натавонист ниёзи шуморо бароварда созад. Чиниҳо барои китобат аввалин шуда коғазро ихтироъ карданд. Ин сирро асрҳо аз дигарон пинҳон доштанд, аммо дар қарни VIII тоҷикон низ аз ин падида хабар ёфтанд ва тавассути онҳо ҷаҳон. Тоҷикони ҳушманду ҳунарманд ба истеҳсоли коғаз пардохтанд ва дар кӯтоҳтарин муддат коғази истеҳсолкардаи онҳо бо номи «коғази самарқандӣ» шуҳраи офоқ шуд. Ҳаштсад сол маро дастӣ китобат карданду китобам намуданд. Дар қарни XV ба Гутенберги олмонӣ муяссар шуд, ки дастгоҳи чопиро ихтироъ намояду заҳмати китобсозиро садчанд осон бикунад. Шурӯъ аз ҳамон даврон оҳиста-оҳиста санъати китобсозӣ рӯ ба рушд ниҳод  ва мавриди дастрасии ҳамагонӣ қарор гирифт. Дидед? Барои мавриди корбурд қарор гирифтанам чӣ қадар заҳмат кашидеду чӣ қарнҳое паси сар шудаву масири ҳаракати ман чӣ андоза тӯлонӣ будааст? Аммо акнун ҳайронам, дар ибтидои садсолаи XXI чаро якбора ин заҳматҳои бобову аҷдоди худро нодида гирифтеду таърихи пур аз шебу фарози пайдоиши маро якбора аз зеҳни худ шустед ва ба осонӣ хурду калон аз ман рӯгардон шудед. Ман аз шумо сахт ранҷидам. Аз бетаваҷҷуҳиатон сахт аламам кард. Аз бевафоиатон ғусса гулугирам намуд. Ба кӯйи андеша фурӯ рафтам. Андешаҳои бесарунӯг ва садҳо саволи бепосух маро ба сардаргумӣ бурду бароям дарди сар овард. Чӣ тавр ором бошам? Садҳо сол рӯ рӯйи даст гардиву соҳибэътибор бошӣ, барои ту даҳҳо ҳазор чорворо қурбон бикунанд, бо оби тилло ороишат диҳанд, садҳо ҷомаи мунаққашу рангинат пӯшонанд, дар баландтарин макони хона ҷоят диҳанд, бо туро ба даст гирифтан бо меҳрубонӣ бӯса ба рӯят зананд, ҳатто ба сӯят по дароз карданро гуноҳи азим шуморанд, эътиқод дошта бошанд, ки дорои неруи давобахшию балогардон  ҳастию таги сари кӯдакон қарорат диҳанд ва якуякбора аз баҳрат гузаранду дигар таваҷҷуҳ накунанд, таҳаммулаш осон аст? На, сахт гарон аст! Аз чунин бархӯрд дилам месӯзаду ҷигарам кабоб мешавад ва ашк аз дидаҳоям ҷорӣ. Сахт ғамзадаву бисёр озурдаву беҳад дилафгорам. Аммо ку додрас? Ку дӯсти дилсӯзе, ки садои дардолудат шунаваду ба сарвақтат шитобад ва аз чанги гирову дурушти ғаму андуҳ, зиндони танҳоӣ ва аз зери бори хоку чанг раҳоят созад? Нест, ки нест! Афсӯс, дигар дӯсти вафодор намонда. Ҳама аз ман рӯгардону саргарми телефону айфону планшету ноутбуку компютеру интернетанд. Чунон ба корбурди инҳо шефта шудаанд, ки дигар ман ба ёдашон намерасам. Ҳатто ба сӯям нимнигоҳе намекунанд. Мебинанд маро дар дукону мағозаҳои китобфурӯшии  кӯчаву ҷодаҳо зуд рӯ дигар сӯ мегардонанд. Гӯё қотил бошам. Дигар он нигоҳҳои гарм нест, дигар бо меҳрубониҳо рӯйи даст гирифтанҳо нест, дигар қабл аз саҳфагардон намуданам ангуштро бо оби даҳон татҳир карданҳо нест. Ҳама рафт ба боди фано ва кӯйи фаромӯшӣ. Ҳатто дар хонаҳо ба чашм нанамоям гуфта, ҷойи маро дар ҷевон ба зарфҳо доданд. Дигар китоб доштан мояи ифтихор нест.
Ҳарчанд саъй кардам, назди шумо гуноҳамро надонистам. Ҳикмати чунин бархӯрди беинсофона аз сӯйи шуморо дарк накардам. Аз нахустрӯзи арзи ҳастӣ карданам то ба имрӯз чун навори синамо аз пеши чашмам гузашт ва надидам лаҳзаеро, ки аз амри шумо сарпечӣ карда бошам. Ҳамеша ду даст пеши бар омодаи хизмат будам. Не, миннат намекунам, боз ҳазорҳо сол омодаи хизмат ҳастам, аммо саволи матраҳ ин аст, ки оё шумо ба хизмати ман ниёз доред? Бетаваҷҷуҳие, ки алъон доред, гумону шубҳаамро ба миён меорад. Медонед, боре ҳам ба гӯшаи хотирам намеомад, ки рӯзе шумо ҳамагӣ аз баҳри ман мегузареду фаромӯш мекунед, ки садҳо сол аниси кунҷи танҳоии шумо ман будам. Дар ин муддат чизеро аз шумо пинҳон надоштам. Тавассути ман худро шинохтед, Худоро шинохтед, оламро шинохтед. Шумо фаромӯш кардед, ки гоҳо шуморо ба Амрико бурдаму гоҳо ба Африқо, гоҳо ба кишвари Арабу   гоҳо ба мулки Ҳалаб, гоҳ дар Чин сайр кардеду гоҳ дар Филиппин. Аз ёдатон рафт, ки шуморо бо ҳазорҳо одамони дорои хислатҳои гуногун маҳз ман ошно кардам, ҳазорҳо ҳодисаву рӯйдодро маҳз ман барои шумо бозгӯ намудам.
Рисолати ман на ҷудоафканӣ дар миёни инсонҳову гумроҳсозии онҳост, балки рисолатам аз эҷоди меҳру муҳаббат дар миёни инсонҳо иборат аст. Корам инсонсозист. Инсони комил. Яъне бар ақли  инсон боз донишу илму маърифатро зам менамоям, ки ҳамагӣ ғизои ақл дониста мешаванд. Чун ин ҳама ба ҳам омаданду якҷо шуданд, инсонро комилақл месозанд.
Ман шуморо дӯст медорам. Муҳаббати тӯли қарнҳо ташаккулёфта иҷозат намедиҳад, ки аз шумо рӯгардон шавам. Мисли шумо бевафо нестам ва канорагирӣ аз шуморо барои худ раво намебинам. Чун даҳҳо қарни гузашта бо нури худ роҳи шуморо дар масири зиндагӣ ба сӯйи саодату хушбахтӣ равшан хоҳам кард. Бо ман бошед, то саодату бахту иқболу илму донишу маърифату иззату икромро дарёбед!
Сироҷиддин ИКРОМӢ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.08.2017    №: 183-184    Мутолиа карданд: 275

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед