logo

иҷтимоиёт

ҲИКМАТИ ҚУРБОНӢ Ё ХАРОҶОТИ АЗ ТАВОНОӢ БЕШТАР МАНЪ АСТ!

Иди Қурбон ҳамчун яке аз воҷиботи эътиқодии муъминон аз аркон ва одоби махсусе иборат мебошад.
Ҳикмати иди Қурбон он аст, ки шахсро ба ибодату ниёиш ва анҷом додани корҳои хайру савоб даъват менамояд. Куштани чорвои қурбонӣ баъди адои намози ид ба шахсони доро ва тавоноӣ дошта савоб буда, ҳамчун хайру садақа расондани он ба ниёзмандон аз анъанаҳои писандидаи ин ид аст. Агар машруият ва воҷиб гаштани ин амал бо ояти 2 - и сураи Кавсар собит шуда бошад, пас масъалаи ба кӣ додан ва тақсим кардани он дар ояти 36 - и сураи Ҳаҷ баён гардидааст. Дар оят таъкид мешавад, ки аз гӯшти қурбонӣ “бихӯред ва ба дарвеши тангдаст ва бенаво бихӯронед”.
Ҳадисҳои Пайғамбар (с) ва фатвоҳои фақеҳони мазҳаби ҳанафӣ низ аҳкоми иҷро ва анҷом додани қурбонӣ карданро танзим намудаанд. Ҳикмати маъмул аз забҳи чорвои қурбонӣ дар анъанаи исломӣ ва мардумии мо чунин аст: шахси қурбоникунанда баъди куштани чорвои қурбонӣ нахуст ҳаққи қассобро,  на аз гӯшт, албатта, дода, ӯро розӣ мекунад ва гӯштро ба се ҳиссаи баробар тақсим мекунонад. Аз ин се ҳисса якеашро барои истеъмоли хонаводаи худ нигоҳ медорад, ҳиссаи дуюмро ба ниёзмандону бенавоён (фуқаро ва мис-кинон) тақсим карда медиҳад ва бо ҳиссаи сеюм таом омода мекунад ва онро ба ҳар касе, ки рӯзи ид ба хонааш биёяд, пешниҳод менамояд.
Дар ин ҳолат, воқеан, аҳамияти ахлоқию тарбиявӣ ва ҳикмати ҳамдигарро дастгирӣ намудан дар матни омӯзаҳои динию мазҳабии мо намудор мешавад. Ҳамчунин, як идда урфу таомуле, ба мисли аёдати беморон ва пиронсолону барҷомондагон, табрики волидайн ва хешони наздик, дар сари қабри гузаштагон тиловати Қуръон кардан, изҳори ҳамдардӣ ба шахсони азодор ва кумаки холисонаи моддӣ расондан ба ниёзмандон маъмул гардидааст, ки ҳамчун рафтори писандидаи идона пазируфта мешавад.
Аз нигоҳи динию фиқҳӣ қурбонӣ кардан назди аксари уламои ислом суннат аст ва дар мазҳаби Имом Абуҳанифа (рҳ) воҷиб аст. Вале воҷиб шудани ин амр се шарт дорад: якум, шахс мусулмони озод бошад; дуюм, муқим бошад; сеюм, сарватманду доро бошад. Яъне қурбонӣ кардан барои мусулмони озод, сокину муқим дар ватану манзили худ ва дорои ҳадди нисоб (Шӯрои уламои ҷумҳурӣ барои соли 2017 маблағи онро 22850 сомонӣ муайян кардааст) воҷиб мегардад. Ҳадди нисоби шаръӣ ҳамон ҳолати соҳиби молу мулк будан аст, ки баробари аз миқдори муайян зиёд шудани дороӣ ва имкониятҳои молиявии шахси мусулмон барояш  додани закот аз мол, садақаи фитр ва қурбонӣ кардан дар иди Азҳо воҷиб мегардад. Ҷоиз аст, ки шахси қурбоникунанда аз гӯшти қурбонӣ бихӯрад, ба дигарон хӯронад ва ба касе, ки хоҳад, бибахшад. Агар тамоми гӯшти қурбониро садақа кунад, ин ҳам ҷоиз мебошад.
Ҳамчунин, дар урфи қурбонӣ шахс назр мекунад ва ҳамаи гӯшти қурбониашро ба бенавоён тақсим карда медиҳад. Чизе аз он намехӯрад ва бо он сарватмандонро намехӯронад. Зеро ба сабаби назр кардан садақаи ҳамаи гӯшти қурбонӣ воҷиб мегардад.
Афзун бар ин, дар ҳикмати қурбонӣ маъмул аст, ки оилаи серфарзанд ва шахсе, ки масъулияти сарпарастии чандин касро ба зимма дорад, ҳамаи гӯшти қурбониро барои худ захира карда, барои эҳтиёҷоти онҳо истифода барад. Аммо набояд фаромӯш кард, ки дар иди Қурбон аз рӯйи кибру риё оростани дастархони пурдабдаба ва сермасраф аз рӯйи одобу урф набуда, ҳеҷ иртиботе бо омӯзаҳои динӣ надорад. Баръакс, оростани дастархон бояд ифодагари маънавиёте бошад, ки тарбияву ахлоқ ва одобу муоширати инсонҳоро қавӣ гардонад.
Риояи фарҳанги дастархонороӣ дар рӯзҳои ид аз нигоҳи созгор бо   шариат ва одоби рӯзгордорӣ ҷузъи устувори фарҳанги миллӣ мебошад. Дастархондорӣ аз ду қисмат таркиб меёбад – яке, дастархони маънавӣ ва дигаре дастархони моддӣ. Дастархони маънавӣ аз нигоҳи рӯҳонияти шаръӣ дуову дуруд, фотеҳахонӣ дар ҳаққи гузаштагон, тасаллият бахшидан ба азодор ва дар назди хонаи ӯ тиловат кардани оятҳои қуръониро дар мадди аввал мегузорад.
Дастархони моддӣ бошад, густурдани ҳамон суфраи маъмулӣ мебошад, ки онро соҳиби хона вобаста ба қудрату тавоноӣ барои пазироии меҳмонон ороста мегардонад. Писандида аст, ки болои суфраи рӯимизӣ маҳсули ҳунари дасти кадбонуи хона нисбат ба маҳсулоти бозорӣ бештар гузошта шавад. Гузаштагони мо пешниҳоди мевагиҳоро ба аҳли хонавода ва меҳмонон аз дастранҷи боғи бунёдкардаи худ дар рӯзҳои ид амали савоб медонистанд. Аммо гузоштани миқдори фаровони хӯрданиҳо болои дастархони идона бидъату макрӯҳ буд. Амали солеҳу писандида ҳамон буд, ки болои дастархон ҳама гуна хӯрданиҳо кам, вале хушхӯр, яъне барои тановули идона гуворо бошад. 
Анъанаи пухтани намудҳои гуногуни ҳалво ва нишалло низ ба масъалаи поку покиза будани шириниҳои идона пайванд мегирифт.
Доир ба масъалаи кулфат раво надидан барои худ ҷиҳати оростани ҳама гуна дастархон – ҳам идона ва ҳам меҳмонӣ дар ҳадисе Имом Абуҳанифа аз тобеии машҳур Муҳориб ибни Дисор нақл мекунад, ки ӯ дар хонаи саҳобии киром Ҷобир ибни Абдуллоҳ (рз) меҳмон шуд. Ва Ҷобир болои дастархон нон ва сабзавоти туршшуда (хубз ва халл) гузошт ва узр пеш оварду гуфт: “Ҳамоно Пайғамбари Худо (с) моро аз “таклуфа”, яъне таҳаммули сарфу хароҷот ва машаққати аз тавоноӣ бештар манъ карда буд”. Аз ин рӯ, арзишҳо ва муқаддасоти дини мубини ислом ба ҳеҷ ваҷҳ қабул надорад, ки шахси мусулмон бо дасти худаш ба хонаводааш зиён ворид намояд.
Дар шароити муосир ҳифзи унсурҳои аслию бунёдии фарҳанги миллӣ шарти бақо ва вазифаи аввалиндараҷаи ҳар як давлати соҳибистиқлол мебошад. Ин падида дар вазъияти густариши бесобиқаи табодули унсурҳои фарҳангӣ ва арзишҳои динию мазҳабӣ дар байни кишварҳои мусулмонӣ аҳамияти аз ҳарвақта бештаре касб намудааст.
Файзулло БАРОТЗОДА,
директори Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.08.2017    №: 183-184    Мутолиа карданд: 340

25.09.2018


Тавсеаи равобити байнипарлумонии Тоҷикистону Корея

Баргузории ҷамъомад оид ба пешгирии ҷинояткорӣ

Анҷоми марҳилаи якуми амалиёти «Кӯкнор-2018»

Гутерриш ба муборизаи фаъолтар алайҳи маводи мухаддир даъват сохт

Теъдоди қурбониёни садамаи киштӣ дар Танзания ба 225 нафар расид

Сеул барои дучандсозии теъдоди сайёҳон $640 миллион харҷ карданист

Фаронса қатораи дуошёнаи тезгард месозад

Ҷаҳон дар як сатр

Ҷом насиби кӣ мешавад?

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед