logo

фарҳанг

БОБОҶОН ҒАФУРОВДАР "ЧЕҲРАҲОИ МОНДАГОР"

Дар китоби «Чеҳраҳои мондагор» - и Пешвои муаззами миллат, ки мақолаи аввалини он ба  Бобоҷон Ғафуров бахшида шудааст, омадааст: «Дар таърихи ташаккули ҳар як халқу миллат бузургоне ҳастанд, ки номи онҳо дар ҳеҷ давру замон аз хотираи мардум фаромӯш намешавад». Сарвари давлат дар ин навиштаи хеш Бобоҷон Ғафуровро бо ифтихор «фарзанди фарзонаи миллат, «ходими номдори давлатию сиёсӣ ва Қаҳрамони Тоҷикистон» меноманд.
Масъалаи муҳиме, ки дар ин мақола бо тамоми муҳимияташ аз тарафи Сарвари давлат баррасӣ мешавад, фаъолияти илмию таҳқиқотии Бобоҷон Ғафуров аст, ки ба эҳёи таърихи тоҷикон нигаронда шуда буд. Бино ба таъкиди Пешвои муаззами миллат, бо вуҷуди иҷрои вазифаҳои масъули давлатӣ Бобоҷон Ғафуров «инкишофи фарҳанги ҷумҳуриро шахсан зери назорати доимии худ қарор дода буд, ҳамзамон таҳқиқоти илмии хешро пайваста давом медод». Аз ин мулоҳизаҳои муаллифи «Чеҳраҳои мондагор» аён мешавад, ки академик Бобоҷон Ғафуров аз ибтидои солҳои 40-уми асри гузашта хишти асоси тоҷикшиносиро гузошта буд. Инро нашри китоби ӯ «Таърихи мухтасари халқи тоҷик» (1947) бо забони тоҷикӣ собит менамояд. Муаллифи ҷавони ин асар таърихи тоҷиконро яктарафа наомӯхт, балки заминаҳои таърихии ташаккулу таҳаввули қавмҳои дигари маскун дар сарзамини Хуросону Мовароуннаҳр ва ҳусни ҳамҷавории онҳоро бо давлати Ҳинду Чин, Юнону Рум, Турку Араб бо санадҳои қотеи илмӣ  фаро гирифт. Ба тадқиқи масоили вобаста ба аҷдоди худ тавре шуғл варзид, ки ҳастии воқеии халқу қавми дигарро зери суол набурд ва одилонаю мунсифона ба пурсишҳои таърих посух гуфт.
Хидматҳои бесобиқаи илмии Бобоҷон Ғафуровро Президенти мамлакат боз дар он мебинанд, ки баробари таъйин шудан ба вазифаи директори Институти шарқшиносии Академияи илмҳои Иттиҳоди Шӯравӣ (1956) бо ташаббуси ӯ лоиҳаи мавзӯи «Шарқу Ғарб» таҳия ва амалӣ гардид. Дар ин муддат бо мақсади омӯзиши тамаддуни халқҳои олам ӯ дар таҳия, пешниҳод ва татбиқи лоиҳаи ёдгардида, ки маблағгузору сарпарасти он ЮНЕСКО буд, саҳмгузорӣ намуд. Зимнан мавзӯи бисёр муҳимро таҳти унвони «Омӯзиши тамаддуни Осиёи Марказӣ» ба ин созмони бонуфузи ҷаҳонӣ манзур сохт.
Ҳосили ҳамин гуна талошҳои судманд буд, ки Бобоҷон Ғафуров ковишҳои илмӣ, конфронсу машваратҳои байналмилалии таҳқиқотӣ, муколамаи тамаддунҳо, пайванди дӯстию рафоқати олимону донишмандони сатҳи ҷаҳониро асоси сулҳи пойдори ҷаҳонӣ баршумурд.
Пешвои миллат барҳақ дар ин мақола ёдрас мешаванд, ки аллома Бобоҷон Ғафуров дар байни пажӯҳандагони тамоми қитъаҳои олам дӯстон дошт ва дар заминаҳои ҳамкорию шомил будан ба даҳҳо ҷамъиятҳои илмии хориҷӣ илмро шаҳпули пайванди тамаддунҳо меҳисобид. Маҳз бо эҳтимоми олими мазкур нимаи дуюми солҳои 50-уми асри ХХ илми тоҷикшиносӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ вусъат пайдо карда, асари «Таърихи халқи тоҷик» дар се ҷилд (солҳои 1963 - 1965) дар шаҳри Маскав ба табъ расид. Бобоҷон Ғафуров ҳамчун муҳаққиқи ҷаҳоншумул тавонист, ки соли 1972 дар пойтахти Иттиҳоди Шӯравӣ, бо забони русӣ шоҳасари безаволаш - «Тоҷикон»- ро интишор диҳад.
Нигорандаи мақолаи «Фарзанди фарзонаи миллат» китоби бунёдии академик Бобоҷон Ғафуровро бо чунин гуфтори ҳакимона тақдир менамояд: «Тоҷикон» воқеан шиносномаи миллат аст. Ин шоҳасари безавол, ки самараи меҳнати сисолаи олим аст, аз ҷумлаи таҳқиқоти бунёдӣ ва фарогирандаи таърихи халқҳои Осиёи Марказӣ ба шумор меравад. Ин асар, барҳақ, китоби рӯимизии ҳар як фарди соҳибмаърифати тоҷик мебошад ва барои худогоҳии миллӣ ва рушди тафаккури таърихии мардуми мо чун обу ҳаво зарур аст». Нуктаи воло ва барои ҳар як тоҷик азиз аз ин мақола ин аст, ки Сарвари давлат «Тоҷикон»- ро қувваи заволнопазир дар болоравии худшиносию худогоҳии миллӣ баршумурда, маҳз ҳамин шоҳкории илмиро муҷиби сазовор гардидани Бобоҷон Ғафуров ба унвони олии Ватан – Қаҳрамони Тоҷикистон медонад. 
Мақолаи дуюми Пешвои миллат дар бораи Бобоҷон Ғафуров «Олими тавоно ва арбоби барҷастаи сиёсиву давлатӣ» ном дорад. Нигоранда дар навиштаи худ ёдовар мешавад, ки ин марди тавоно «бо ҷасорати сиёсиву илмӣ дар паҳлуи Садриддин Айнӣ истода, барои ҳифзи номи неки миллати тоҷик, аз таҳрифи бадқасдона ҳимоя кардани таъриху фарҳанги пурғановати он қарзи фарзандии худро дар назди халқу Ватани азизаш сарбаландона адо намуд». Муаллиф барҳақ ва мавқеъшиносона таъкид менамояд, ки академик Бобоҷон Ғафуров тавассути таҳқиқоти густурдаи тоҷикшиносии хеш ва овардани даҳҳо далелу бурҳони қотеи илмӣ собит месозад, ки миллати фарҳангсозу тамаддунофари тоҷик ҳеҷ гоҳ ба таърихсозию бузургтарошӣ ниёз надорад. Барои тасдиқи гуфтори хеш муаллиф аз корномаҳои ибратомӯз ва талошҳои меҳанпарастонаи қаҳрамонони халқи тоҷик ёд мекунад.
Дар бахши сеюми мулоҳизаҳои Пешвои муаззами миллат оид ба Бобоҷон Ғафуров, ки нисбат ба ду мақола мухтасартар аст, ҳамоно оҳанги ифтихори муаллиф аз корномаҳои пандомӯзонаи ӯ баландтару муассиртар садо медиҳанд. Сарвари давлат таъкид месозанд, ки ин муҳаққиқ обрӯи ҷаҳонӣ дошт, вале аз тамоми ҷоизаҳо, нишонҳо, унвонҳо ва ифтихороти дигари давлатӣ ва илмӣ мукофоти бузургтарин сарбаландии кишвару Ватан ва тоҷику тоҷикистониён буд».
Аюбҷон УСМОНОВ,
устоди Донишгоҳи давлатии
Хуҷанд ба номи
Бобоҷон Ғафуров,
номзади илмҳои таърих


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.08.2017    №: 183-184    Мутолиа карданд: 551

18.03.2019


ГРАНД СЛЕМИ ЕКАТЕРИНБУРГ. Беҳрӯз мақоми сеюмро гирифт

Tesla дар Қазоқистон нуқтаҳои нерудиҳӣ месозад

Аз фурӯравии биноҳо дар Чин 10 нафар ҷон бохт

Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё дар фикри бунёди биржаи меҳнат шуд

Сиёсатмадори олмонӣ лағви таҳримоти зиддирусиро зарур мешуморад

Ҷаҳон дар як сатр

13.03.2019


Парвиз Давлатзода бо Чэн Гуопин вохӯрд

Имконияти таҳсил дар ДДУК тавсеа меёбад

Маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлолият ва Озодӣ» интихоб гардид

06.03.2019


Назорати фаъолияти ширкатҳои букмекирӣ пурзӯр мешавад

Бунёди маҷмааи корхонаҳои нассоҷӣ дар назар аст

Форуми якуми иттилоотонии ҷомеаи шаҳрвандӣ баргузор мегардад

ҶОМИ "ФФТ" "Истиқлол" бори панҷум онро соҳиб шуд

Варзишгарони тоҷик 5 медал ба даст оварданд

Ҷаҳон дар як сатр

Нилуфар Рофиева дар озмуни нозанинҳои Россия ғолиб омад

Лондон муносибаташро бо Москва ба эътидол овардан мехоҳад

Покистон ба гуфтушунид бо Ҳиндустон шурӯъ мекунад

Андешаи Лукашенко оид ба яхи обнашудаи муносибот бо Иттиҳоди Аврупо

Соли 2019 ду ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт супурда мешавад

05.03.2019


СУҒД. Авлавият ба кишти картошка

04.03.2019


Хуҷанд ба даҳгонаи шаҳрҳои беҳтарини сайёҳӣ ворид гардид

Сертификати армуғони сайёҳӣ таъсис ёфт

ҶОМИ "ФФТ". "Истиқлол" ва "Кӯктош" дар финал

Осиёи Марказӣ. Камтарин теъдоди маҳбусон дар Тоҷикистон аст

Москва ва Вашингтон нархи раводидро арзон карданд

Қазоқистон ба воридоти меваю сабзавоти Қирғизистон роҳ мекушояд

Лавров: «Вазъият дар Сурия ба эътидол омад»

Ҳалокати 29 нафар аз обхезӣ дар ҷануби Афғонистон

Ҷаҳон дар як сатр

01.03.2019


ФУТБОЛ. «Хуҷанд» бо «Аҳал» мубориза мебарад

Бори нахуст дар таърих якбора ду зан ба кайҳони кушод мебароянд

Пекин дар фикри эъмори Девори бузурги чинӣ шуд

Испания солимтарин кишвари дунё эътироф гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед