logo

иқтисод

КАНАСК ГАНҶИНАИ НУҲУФТА

Мавзеи Канаски Ҷамоати деҳоти Ромити шаҳри Ваҳдат яке аз гӯшаҳои зеботарини кишвар ба шумор рафта, дар ин макон истеҳсоли картошка, ғалладона, лӯбиёӣ, зироатҳои хӯроки чорво, асал, ширу гӯшт ва ҷамъоварии гиёҳҳои давоиро ба роҳ мондан имконпазир аст.

Мардум маънои калимаи «канаск» - ро тағйирёфтаи кони наск тафсир мекунанд. Солҳои пешӣ дар ин ҷо наску нахуд, ғалладона, хӯроки чорво ва зироатҳои дигар истеҳсол мегардид. Заминҳои киштбоби мавзеи Канаск дар баландии 2300 - 2600 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир буда, ин водии гулпӯшу хуррам бештар аз 20 км дарозӣ ва 4 км паҳноӣ дорад. Замини ҳамвори барои кишти зироатҳои кишоварзӣ мувофиқ дар водӣ тақрибан 800 гектарро ташкил медиҳад. Захираи оби водӣ аз обҳои зулоли чашмаву тармаҳо сарчашма мегирад.
Канаск аз дараҳои пурпечутоби кӯҳӣ иборат буда, калонтарини онҳо дараҳои Барзангӣ, Қутбӣ ва Шақӣ ба шумор мераванд. Дарозии ин дараҳо аз 5 то 10 километрро ташкил медиҳад ва онҳо макони рустаниву гиёҳҳои шифоӣ, хӯроки чорво ва ғизоианд. 
Сарватҳои табиии мавзеъ - замини серҳосил, обҳои мусаффо, гуногунии биологӣ ва ҳавои салқини он хосса барои рушду нумӯи яке аз соҳаҳои асосии кишоварзии мамлакат – картошкапарварӣ мусоиданд. Дар доираи дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар мавзеи Канаск соли ҷорӣ аз ҷониби хоҷагии ёрирасони Дастгоҳи иҷроияи Президенти кишвар майдони кишти картошка ба зиёда аз 200 гектар расонда шуд. Дар майдонҳои зархези водии номбурда бо дастгирии Ҳукумати мамлакат садҳо тонна тухмии навъҳои тезпазу серҳосили картошка, аз қабили «Ред Скарлед», «Янка», «Гала», «Жуковский ранний», аз Федератсияи Русия ва Беларус оварда, кишт карда шуд. Дар гузарондани кишт ва корҳои агротехникӣ КВДҶ «Агролизинг» саҳми назаррас гузошт.
Азбаски зимистони гузашта хеле сербориш омад, дар мавзеи Канаск тармаҳои калони барф ба вуҷуд омада, барои сари вақт гузарондани кишти картошка монеа гаштанд ва кишти картошка нисбатан дер сурат гирифт.
Заминҳои Канаск аз сабаби солҳои зиёд ҳамчун чарогоҳ истифода шудан хоки серпору дорад ва барои ба даст овардани ҳосили баланди картошка мусоиданд.
Моҳи сентябри соли 2016 Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳангоми мулоқот бо сокинони ноҳияи Лахш супориш доданд, ки дар минтақаи Канаск олимон бояд доир ба омӯзиши наш-ъунамои навъҳои гуногуни картошка тадқиқоти хешро васеъ намуда, дар афзоиш додани тухмии солими картошкаи ватанӣ ба деҳқонон ёрӣ расонанд.
Дар асоси супориши Сарвари давлат як гурӯҳ олимони Институти ботаника, физиология ва генетикаи рустании Академияи илмҳои кишвар барои гузарондани кишти намунаҳои гуногуни картошка ва зироатҳои дигари кишоварзӣ ва омӯзиши намуду захираҳои гиёҳҳои шифоӣ ба мавзеи Канаск сафарбар шуданд. Имсол олимон дар майдони бештар аз ду гектар қитъаи таҷрибавӣ навъу гибридҳои гуногуни картошка (аз ҷумла навъҳои ватании «Тоҷикистон», 0,40 гектар, «Файзобод» 0,10 гектар ва бештар аз 35 навъи дигар) ва зироатҳои дигарро кишт намудаанд.
Инчунин, дар ин ҷо намунаҳои нави картошка, ки аз Маркази ҷаҳонии картошкапарварӣ (Перу) оварда шуданд, парвариш мешаванд. Дар қитъаи таҷрибавӣ бори аввал кишти омехтаи картошка ва 5 навъи топинамбур гузаронда шуд.
Омӯзиши навъҳои картошка бо мақсади афзоиш додани тухмии хушсифати ватанӣ дар Канаск давом дорад. Олимони академия ҳамчунин, корҳои селексониро доир ба гузарондани дурагакунии навъҳои гуногуни картошка оғоз намуданд ва навъҳои маҳаллиро ба навъҳои тезпази картошка, аз қабили «Ред Скарлед», «Янка», «Гала», дурага намуданд. 
Ҳамзамон, омӯзиши намуд ва миқдори ҳашарот, ки метавонанд касалиҳои вирусии картошкаро паҳн намоянд, оғоз шудааст.  Ҳарорати ҳаво ва хок дар чуқурии 5, 10, 15 ва 20 см низ мавриди омӯзиш истодаанд, ки барои тавсияҳои илмӣ оид ба тағйирёбии иқлим ва устувории навъҳои ватании картошка ёрӣ мерасонанд.
Дар қитъаи таҷрибавии Канаск тарзи обмонии қатрагии картошка, ки барои сарфаи об, пешгирӣ аз шусташавию эрозияи хоки киштзор ва обмонии заминҳо бо қувваи ками корӣ мусоидат менамояд, роҳандозӣ шудааст.
Имсол дар натиҷаи омӯзиши намунаҳои коллексионӣ дар ин мавзеъ муяссар гашт, ки намунаҳои тезпази картошкаро муайян намоем. Онҳо дар муддати 50 - 60 рӯз ҳосили дилхоҳ ба бор меоранд.  Барои дар оянда самаранок истифода гаштани заминҳои ҳосилхези мавзеъ баҳри киштгардони замин кишти ғалладонаю зироати хӯроки чорворо бояд ба роҳ монем ва картошка дар на зиёда аз 300 гектар шинонда шавад.
Канаск метавонад макони истеҳсоли нахустухмӣ (тухмии модарӣ), суперэлита ва элитаи навъҳои картошка барои тамоми картошкапарварони ҷумҳурӣ бошад.  Дар водии номбурда ташкили пойгоҳи илмии эксперименталӣ барои олимони Тоҷикистон, аз ҷумла биологҳо, зоологҳо, геологҳо, экологҳо, иқлимшиносон, кишоварзон, ниҳоят зарур аст. Чунин пойгоҳи илмӣ дар омӯзиши захираҳои то кунун кашфнашудаи кишвар дар оянда такони ҷиддӣ мебахшад.
Қурбоналӣ ПАРТОВОВ,
сарходими илмии Институти ботаника, физиология ва генетикаи рустании АИ ҶТ, доктори илмҳои кишоварзӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 31.08.2017    №: 186    Мутолиа карданд: 466

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед