logo

иқтисод

КАНАСК ГАНҶИНАИ НУҲУФТА

Мавзеи Канаски Ҷамоати деҳоти Ромити шаҳри Ваҳдат яке аз гӯшаҳои зеботарини кишвар ба шумор рафта, дар ин макон истеҳсоли картошка, ғалладона, лӯбиёӣ, зироатҳои хӯроки чорво, асал, ширу гӯшт ва ҷамъоварии гиёҳҳои давоиро ба роҳ мондан имконпазир аст.

Мардум маънои калимаи «канаск» - ро тағйирёфтаи кони наск тафсир мекунанд. Солҳои пешӣ дар ин ҷо наску нахуд, ғалладона, хӯроки чорво ва зироатҳои дигар истеҳсол мегардид. Заминҳои киштбоби мавзеи Канаск дар баландии 2300 - 2600 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир буда, ин водии гулпӯшу хуррам бештар аз 20 км дарозӣ ва 4 км паҳноӣ дорад. Замини ҳамвори барои кишти зироатҳои кишоварзӣ мувофиқ дар водӣ тақрибан 800 гектарро ташкил медиҳад. Захираи оби водӣ аз обҳои зулоли чашмаву тармаҳо сарчашма мегирад.
Канаск аз дараҳои пурпечутоби кӯҳӣ иборат буда, калонтарини онҳо дараҳои Барзангӣ, Қутбӣ ва Шақӣ ба шумор мераванд. Дарозии ин дараҳо аз 5 то 10 километрро ташкил медиҳад ва онҳо макони рустаниву гиёҳҳои шифоӣ, хӯроки чорво ва ғизоианд. 
Сарватҳои табиии мавзеъ - замини серҳосил, обҳои мусаффо, гуногунии биологӣ ва ҳавои салқини он хосса барои рушду нумӯи яке аз соҳаҳои асосии кишоварзии мамлакат – картошкапарварӣ мусоиданд. Дар доираи дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар мавзеи Канаск соли ҷорӣ аз ҷониби хоҷагии ёрирасони Дастгоҳи иҷроияи Президенти кишвар майдони кишти картошка ба зиёда аз 200 гектар расонда шуд. Дар майдонҳои зархези водии номбурда бо дастгирии Ҳукумати мамлакат садҳо тонна тухмии навъҳои тезпазу серҳосили картошка, аз қабили «Ред Скарлед», «Янка», «Гала», «Жуковский ранний», аз Федератсияи Русия ва Беларус оварда, кишт карда шуд. Дар гузарондани кишт ва корҳои агротехникӣ КВДҶ «Агролизинг» саҳми назаррас гузошт.
Азбаски зимистони гузашта хеле сербориш омад, дар мавзеи Канаск тармаҳои калони барф ба вуҷуд омада, барои сари вақт гузарондани кишти картошка монеа гаштанд ва кишти картошка нисбатан дер сурат гирифт.
Заминҳои Канаск аз сабаби солҳои зиёд ҳамчун чарогоҳ истифода шудан хоки серпору дорад ва барои ба даст овардани ҳосили баланди картошка мусоиданд.
Моҳи сентябри соли 2016 Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳангоми мулоқот бо сокинони ноҳияи Лахш супориш доданд, ки дар минтақаи Канаск олимон бояд доир ба омӯзиши наш-ъунамои навъҳои гуногуни картошка тадқиқоти хешро васеъ намуда, дар афзоиш додани тухмии солими картошкаи ватанӣ ба деҳқонон ёрӣ расонанд.
Дар асоси супориши Сарвари давлат як гурӯҳ олимони Институти ботаника, физиология ва генетикаи рустании Академияи илмҳои кишвар барои гузарондани кишти намунаҳои гуногуни картошка ва зироатҳои дигари кишоварзӣ ва омӯзиши намуду захираҳои гиёҳҳои шифоӣ ба мавзеи Канаск сафарбар шуданд. Имсол олимон дар майдони бештар аз ду гектар қитъаи таҷрибавӣ навъу гибридҳои гуногуни картошка (аз ҷумла навъҳои ватании «Тоҷикистон», 0,40 гектар, «Файзобод» 0,10 гектар ва бештар аз 35 навъи дигар) ва зироатҳои дигарро кишт намудаанд.
Инчунин, дар ин ҷо намунаҳои нави картошка, ки аз Маркази ҷаҳонии картошкапарварӣ (Перу) оварда шуданд, парвариш мешаванд. Дар қитъаи таҷрибавӣ бори аввал кишти омехтаи картошка ва 5 навъи топинамбур гузаронда шуд.
Омӯзиши навъҳои картошка бо мақсади афзоиш додани тухмии хушсифати ватанӣ дар Канаск давом дорад. Олимони академия ҳамчунин, корҳои селексониро доир ба гузарондани дурагакунии навъҳои гуногуни картошка оғоз намуданд ва навъҳои маҳаллиро ба навъҳои тезпази картошка, аз қабили «Ред Скарлед», «Янка», «Гала», дурага намуданд. 
Ҳамзамон, омӯзиши намуд ва миқдори ҳашарот, ки метавонанд касалиҳои вирусии картошкаро паҳн намоянд, оғоз шудааст.  Ҳарорати ҳаво ва хок дар чуқурии 5, 10, 15 ва 20 см низ мавриди омӯзиш истодаанд, ки барои тавсияҳои илмӣ оид ба тағйирёбии иқлим ва устувории навъҳои ватании картошка ёрӣ мерасонанд.
Дар қитъаи таҷрибавии Канаск тарзи обмонии қатрагии картошка, ки барои сарфаи об, пешгирӣ аз шусташавию эрозияи хоки киштзор ва обмонии заминҳо бо қувваи ками корӣ мусоидат менамояд, роҳандозӣ шудааст.
Имсол дар натиҷаи омӯзиши намунаҳои коллексионӣ дар ин мавзеъ муяссар гашт, ки намунаҳои тезпази картошкаро муайян намоем. Онҳо дар муддати 50 - 60 рӯз ҳосили дилхоҳ ба бор меоранд.  Барои дар оянда самаранок истифода гаштани заминҳои ҳосилхези мавзеъ баҳри киштгардони замин кишти ғалладонаю зироати хӯроки чорворо бояд ба роҳ монем ва картошка дар на зиёда аз 300 гектар шинонда шавад.
Канаск метавонад макони истеҳсоли нахустухмӣ (тухмии модарӣ), суперэлита ва элитаи навъҳои картошка барои тамоми картошкапарварони ҷумҳурӣ бошад.  Дар водии номбурда ташкили пойгоҳи илмии эксперименталӣ барои олимони Тоҷикистон, аз ҷумла биологҳо, зоологҳо, геологҳо, экологҳо, иқлимшиносон, кишоварзон, ниҳоят зарур аст. Чунин пойгоҳи илмӣ дар омӯзиши захираҳои то кунун кашфнашудаи кишвар дар оянда такони ҷиддӣ мебахшад.
Қурбоналӣ ПАРТОВОВ,
сарходими илмии Институти ботаника, физиология ва генетикаи рустании АИ ҶТ, доктори илмҳои кишоварзӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 31.08.2017    №: 186    Мутолиа карданд: 410

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед