logo

иқтисод

КАНАСК ГАНҶИНАИ НУҲУФТА

Мавзеи Канаски Ҷамоати деҳоти Ромити шаҳри Ваҳдат яке аз гӯшаҳои зеботарини кишвар ба шумор рафта, дар ин макон истеҳсоли картошка, ғалладона, лӯбиёӣ, зироатҳои хӯроки чорво, асал, ширу гӯшт ва ҷамъоварии гиёҳҳои давоиро ба роҳ мондан имконпазир аст.

Мардум маънои калимаи «канаск» - ро тағйирёфтаи кони наск тафсир мекунанд. Солҳои пешӣ дар ин ҷо наску нахуд, ғалладона, хӯроки чорво ва зироатҳои дигар истеҳсол мегардид. Заминҳои киштбоби мавзеи Канаск дар баландии 2300 - 2600 метр аз сатҳи баҳр ҷойгир буда, ин водии гулпӯшу хуррам бештар аз 20 км дарозӣ ва 4 км паҳноӣ дорад. Замини ҳамвори барои кишти зироатҳои кишоварзӣ мувофиқ дар водӣ тақрибан 800 гектарро ташкил медиҳад. Захираи оби водӣ аз обҳои зулоли чашмаву тармаҳо сарчашма мегирад.
Канаск аз дараҳои пурпечутоби кӯҳӣ иборат буда, калонтарини онҳо дараҳои Барзангӣ, Қутбӣ ва Шақӣ ба шумор мераванд. Дарозии ин дараҳо аз 5 то 10 километрро ташкил медиҳад ва онҳо макони рустаниву гиёҳҳои шифоӣ, хӯроки чорво ва ғизоианд. 
Сарватҳои табиии мавзеъ - замини серҳосил, обҳои мусаффо, гуногунии биологӣ ва ҳавои салқини он хосса барои рушду нумӯи яке аз соҳаҳои асосии кишоварзии мамлакат – картошкапарварӣ мусоиданд. Дар доираи дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар мавзеи Канаск соли ҷорӣ аз ҷониби хоҷагии ёрирасони Дастгоҳи иҷроияи Президенти кишвар майдони кишти картошка ба зиёда аз 200 гектар расонда шуд. Дар майдонҳои зархези водии номбурда бо дастгирии Ҳукумати мамлакат садҳо тонна тухмии навъҳои тезпазу серҳосили картошка, аз қабили «Ред Скарлед», «Янка», «Гала», «Жуковский ранний», аз Федератсияи Русия ва Беларус оварда, кишт карда шуд. Дар гузарондани кишт ва корҳои агротехникӣ КВДҶ «Агролизинг» саҳми назаррас гузошт.
Азбаски зимистони гузашта хеле сербориш омад, дар мавзеи Канаск тармаҳои калони барф ба вуҷуд омада, барои сари вақт гузарондани кишти картошка монеа гаштанд ва кишти картошка нисбатан дер сурат гирифт.
Заминҳои Канаск аз сабаби солҳои зиёд ҳамчун чарогоҳ истифода шудан хоки серпору дорад ва барои ба даст овардани ҳосили баланди картошка мусоиданд.
Моҳи сентябри соли 2016 Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳангоми мулоқот бо сокинони ноҳияи Лахш супориш доданд, ки дар минтақаи Канаск олимон бояд доир ба омӯзиши наш-ъунамои навъҳои гуногуни картошка тадқиқоти хешро васеъ намуда, дар афзоиш додани тухмии солими картошкаи ватанӣ ба деҳқонон ёрӣ расонанд.
Дар асоси супориши Сарвари давлат як гурӯҳ олимони Институти ботаника, физиология ва генетикаи рустании Академияи илмҳои кишвар барои гузарондани кишти намунаҳои гуногуни картошка ва зироатҳои дигари кишоварзӣ ва омӯзиши намуду захираҳои гиёҳҳои шифоӣ ба мавзеи Канаск сафарбар шуданд. Имсол олимон дар майдони бештар аз ду гектар қитъаи таҷрибавӣ навъу гибридҳои гуногуни картошка (аз ҷумла навъҳои ватании «Тоҷикистон», 0,40 гектар, «Файзобод» 0,10 гектар ва бештар аз 35 навъи дигар) ва зироатҳои дигарро кишт намудаанд.
Инчунин, дар ин ҷо намунаҳои нави картошка, ки аз Маркази ҷаҳонии картошкапарварӣ (Перу) оварда шуданд, парвариш мешаванд. Дар қитъаи таҷрибавӣ бори аввал кишти омехтаи картошка ва 5 навъи топинамбур гузаронда шуд.
Омӯзиши навъҳои картошка бо мақсади афзоиш додани тухмии хушсифати ватанӣ дар Канаск давом дорад. Олимони академия ҳамчунин, корҳои селексониро доир ба гузарондани дурагакунии навъҳои гуногуни картошка оғоз намуданд ва навъҳои маҳаллиро ба навъҳои тезпази картошка, аз қабили «Ред Скарлед», «Янка», «Гала», дурага намуданд. 
Ҳамзамон, омӯзиши намуд ва миқдори ҳашарот, ки метавонанд касалиҳои вирусии картошкаро паҳн намоянд, оғоз шудааст.  Ҳарорати ҳаво ва хок дар чуқурии 5, 10, 15 ва 20 см низ мавриди омӯзиш истодаанд, ки барои тавсияҳои илмӣ оид ба тағйирёбии иқлим ва устувории навъҳои ватании картошка ёрӣ мерасонанд.
Дар қитъаи таҷрибавии Канаск тарзи обмонии қатрагии картошка, ки барои сарфаи об, пешгирӣ аз шусташавию эрозияи хоки киштзор ва обмонии заминҳо бо қувваи ками корӣ мусоидат менамояд, роҳандозӣ шудааст.
Имсол дар натиҷаи омӯзиши намунаҳои коллексионӣ дар ин мавзеъ муяссар гашт, ки намунаҳои тезпази картошкаро муайян намоем. Онҳо дар муддати 50 - 60 рӯз ҳосили дилхоҳ ба бор меоранд.  Барои дар оянда самаранок истифода гаштани заминҳои ҳосилхези мавзеъ баҳри киштгардони замин кишти ғалладонаю зироати хӯроки чорворо бояд ба роҳ монем ва картошка дар на зиёда аз 300 гектар шинонда шавад.
Канаск метавонад макони истеҳсоли нахустухмӣ (тухмии модарӣ), суперэлита ва элитаи навъҳои картошка барои тамоми картошкапарварони ҷумҳурӣ бошад.  Дар водии номбурда ташкили пойгоҳи илмии эксперименталӣ барои олимони Тоҷикистон, аз ҷумла биологҳо, зоологҳо, геологҳо, экологҳо, иқлимшиносон, кишоварзон, ниҳоят зарур аст. Чунин пойгоҳи илмӣ дар омӯзиши захираҳои то кунун кашфнашудаи кишвар дар оянда такони ҷиддӣ мебахшад.
Қурбоналӣ ПАРТОВОВ,
сарходими илмии Институти ботаника, физиология ва генетикаи рустании АИ ҶТ, доктори илмҳои кишоварзӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 31.08.2017    №: 186    Мутолиа карданд: 554

21.08.2019


Путин 4 сентябр бо Сарвазири Ҳиндустон музокирот мегузаронад

Амири Қатар даъвати Путинро ба ФИБП пазируфт

Даҳ ҳазор нафар бинобар сӯхтор дар пойтахти Бангладеш бе сарпаноҳ монд

Токио имкони ба мадор баровардани радифҳои ҳарбиро баррасӣ дорад

Ҷаҳон дар як сатр

ШИНОВАРӢ. Варзишгарони тоҷик ба Чемпионати ҷаҳон рафтанд

19.08.2019


Баррасии асосноккунии техникиву иқтисодии роҳи Қалъаи Хумб – Ванҷ

Баргузории ҳамоиши "Ҷавонони эҷодкор – парчамбардорони миллат ва пайравони Пешвои миллат"

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед