logo

сиёсат

ИСТИҚЛОЛ ВА ҲУВИЯТИ МИЛЛӢ

Истиқлоли сиёсӣ аз истиқлоли миллӣ, марзӣ, фарҳангӣ ва забонӣ иборат буда, дар маҷмӯъ истиқлоли давлатиро ифода месозад. Пояи усулии истиқлоли сиёсиро истиқлоли иқтисодӣ ташкил медиҳад, ки яқинан, рукни муҳими давлат, миллат, фарҳанг ва забони миллӣ аст.

Истиқол моҳияти ҳастии озоди инсонро ифода месозад. Асосу ҳастаи ҳастии озоди инсонро худшиносии миллӣ ташкил медиҳад. Инсон, вақте ки андешапарвар шуд, маънавияти ӯ камол меёбад. Камолоти маънавии шахс, бешак, аз шинохти ахлоқӣ, иҷтимоӣ, таърихӣ, миллӣ иборат буда, дар натиҷа ба сатҳи дигари мақулаи шинохт, яъне худҷӯӣ ва худрасӣ ворид мешавад. Маҳз ба ин хотир, қисми нахустини шинохти инсонро худшиносӣ гуфтаанд. Воқеан, яке аз асосгузорони коммунизми илмӣ Карл Маркс гуфта буд: “Худшиносӣ шарти аввали хирадмандӣ ва маънавиятгароист”. Бинобар ин, дар урфи мардуми мо мегӯянд, ки “нахуст худро шинос, сипас Худоро”. Чунонки Азизи Насафӣ дар рисолаи “Зубдату-л-ҳақоиқ” чун ғаризаҳои инсонро тавсиф мекунад, ба ин натиҷа мерасад: «Ҳар кӣ худро нашинохт, ҳеч чизро нашинохт».
Ғараз ва ғояти усулии мақулаи худшиносӣ камоли маънавӣ ва ахлоқии шахс мебошад. Агар инсон аз ин ду омили инсонсоз, яъне ахлоқ ва маънавият саршору шодоб гардад, дар он сурат савияи худшиносии ҷомеа низ баланд мегардад. Донишмандон роҳи асосии ба маънавият расидани инсон ва ҷомеаро ба худшиносӣ марбут донистаанд.  Худшиносии фардӣ, вақте муҳити зиёдеро фарогир мешавад, барои ба вуҷуд омадани худшиносии миллӣ замина мегузорад. Донишманди тавонои тоҷик Муҳаммадҷон Шакурӣ дар натиҷаи пажӯҳишҳои фаровон дар ин замина ба чунин хулоса расидааст: «Худшиносии миллӣ ҳам ду ҷиҳат – ҷиҳати шахсӣ ва ҳамагонӣ дорад. Яъне вобаста ба он аст, ки, аз як тараф, ҳар шахс то чӣ андоза ба шинохти миллати худ расидааст ва, аз ҷониби дигар, этнос то чӣ дараҷа умумияти худ, ягонагии этникӣ, фарҳангӣ ва таърихии худро фаҳм кардааст.
Худшиносии миллӣ, худшиносии таърихии фарҳангӣ сарчашмаи қувваю иқтидори маънавии шахс ва халқ аст, шахс ва халқро ба арсаи таърих мебарорад, ба онҳо қудрати таърихофаринӣ ато мекунад, онҳоро ба офариниши дороиҳои фарҳангиву маънавӣ сафарбар менамояд».
Устод Муҳаммадҷон Шакурӣ миёни худшиносӣ ва худогоҳӣ фарқ гузошта, онҳоро ҳамчун ду мақулаи алоҳида ва мустақили фалсафӣ ва иҷтимоӣ ба баррасӣ кашидааст: «Худогоҳӣ пояи баландтари худшиносист. Худшиносӣ як раванди мураккаби маънавӣ, кам-кам худро ва дунёро шинохтани инсон, марҳала ба марҳала моҳияти ҳастиро фаҳмидани ӯ бошад, худогоҳӣ натиҷаи ҳамин раванд аст, аз тарафи инсон дарк шудани моҳияти ҳастӣ мебошад, ки аз аввали худшиносӣ сар шуда, як умр давом мекунад. Аз шахсияти худ огоҳӣ ёфтан, маънои феълу атвор ва рафтору гуфтори худ, фикру ҳис, хоҳиш ва шавқу ҳаваси худро дарк кардан, чигунагии муносибати худ ба дунёро фаҳмидан ва баҳо дода тавонистан худогоҳист. Худро ба сифати як ҷузъи ҳаммиллатон шинохтан, моҳияти ҳастии иҷтимоиву таърихии миллати худро фаҳмидан, орзуву омол ва мақсаду вазифаҳои навбатии миллатро амиқан дарк кардан ва дар ин асос огоҳона дар ҷомеа амал намудан худогоҳии миллист, ки натиҷаи худҷӯиву худрасӣ ва худшиносист. Худогоҳии миллӣ чун муҳимтарин омиле ҳастии маънавии шахс ва халқро устувор карда, сари ифтихори инсонро баланд мебардорад, бозҷустҳои маънавию ахлоқии шахс ва ҷомеаро амиқ мебарад, миллатро ба пешрафт сафарбар менамояд.
Худшиносӣ бештар як мақулаи зеҳнӣ (категорияи субъективӣ) буда, ба шахсияти инсон ва дарки маънои мавҷудияти худ вобаста бошад ҳам, худогоҳӣ бештар категорияи ҷамъиятист ва дорои хусусияти айнӣ (объективӣ) буда, ба рӯйдодҳои бузурги замон алоқаманд аст».
Яъне як ҷузъи таркибӣ ва муҳими маънавиятро худогоҳии миллӣ ташкил дода, дар замони муосир он барои ҳифзи марзу буми Ватан, ягонагии миллӣ ва тамомияти арзии давлатҳо ва халқу миллатҳо, аз ҷумла халқи тоҷик нақши ҳалкунанда дорад.
Мо - тоҷикон аз он ифтихор дорем, ки 9-уми сентябри соли 1991 истиқлоли сиёсӣ ба даст овардем, давлати миллӣ ва соҳибихтиёри Ҷумҳурии Тоҷикистонро таъсис додем, ки дар таърихи навини давлатдориямон рӯйдоди бузурги таърихист. Мардуми тоҷик дар ин фосилаи таърихӣ ба марҳалаи нави худшиносии миллӣ ворид гардида, шуури иҷтимоии маънавӣ густариш ёфт.
Имсол баҳори бистушашумин Истиқлолияти давлатии худро чун ҳарвақта бо шукӯҳу шаҳомати хосса истиқбол мегирем. Албатта, истиқлоли Тоҷикистон бо кору фаъолияти созандаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пайванди ногусастанӣ дорад. Бахусус, масъалаҳои марбут ба таҳкими худшиносиву худогоҳӣ, эҳсоси гарми ватандӯстӣ, шинохти асли худ, густариши андешаи созандаи миллӣ ва тавсеаи аркони давлатдории миллӣ дар тӯли ин солҳо ба яке аз самтҳои бунёдии сиёсати фарҳангии Пешвои миллат табдил ёфт. Гиромидошти арзишҳо ва ҳифзи манфиатҳои миллию давлатӣ, ифтихор аз таърихи бостониву ғановатманди халқи тоҷик, арҷгузориҳо ба хизматҳои фарзандони фарзонаи миллат ҳамеша дар мадди назари Сарвари давлат будааст.
Назариёти илмӣ ва бунёдии Роҳбари давлатро дар ин самт ба инобат бигирем, ба чунин хулоса хоҳем расид, ки ӯ усулан муаллифи консепсияи андешаи миллии тоҷикон дар замони муосир мебошад.
Ин консепсия шомили ҷузъитарин масъалаҳоест, ки афроди миллатро метавонад дар рӯҳияи худогоҳиву худшиносӣ, ватандӯстиву ватанпарастӣ тарбият намояд.
Аз ин рӯ, истиқлол мазҳари ормонҳои таърихӣ, рамзи ҳувияти миллӣ, оғозгоҳи Ватану ватандорӣ ва давлати миллӣ мебошад.

Умриддин ЮСУФӢ,
  номзади илмҳои филология


Баёни ақида (1)    Санаи нашр: 8.09.2017    №: 189-190    Мутолиа карданд: 467

13.06.2018


Шиносоии Сарвазири мамлакат бо фаъолияти корхонаҳои пойтахт

12 медали варзишгарони тоҷик дар Ҷоми Ӯзбекистон

Боздиди ҳайати Ӯзбекистон аз НБО Роғун ва мавзеи сайёҳии Варзоб

Ҷаҳон дар як сатр

Вохӯрии таърихӣ - муқаддимаи сулҳ

Дар Муғулистон Маркази байналмилалии тадқиқотии кишварҳои рушдкунанда ташкил шуд

Сарвари Сандуқи байналмилалии асъор аз хатар ба иқтисоди ҷаҳонӣ огоҳ сохт

Бонки миллии Қирғизистон 90 дарсади даромадашро ба давлат медиҳад

12.06.2018


Баргузории ҷаласаи Шӯрои вазирони корҳои хориҷии СААД

Баимзорасии созишномаи ҳамкорӣ

Вазорати маориф ва илм ба ҷадвали санҷишу имтиҳонҳо тағйирот ворид кард

Баистифодадиҳии корхонаи коркарди санги хоро

Ҷаҳон дар як сатр

СААД ба Тоҷикистон дар таҳкими марз бо Афғонистон ёрӣ мерасонад

Дар Чин сафари Путинро комёбии мутлақ унвон карданд

Баррасии вазъи Афғонистон, Сурия ва Корея дар Алмаато

Мирзиёев хостори "долони озод"-и тиҷоратии СҲШ шуд

Минск аз Чин 800 миллион юан ёрии ройгон мегирад

08.06.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Никлас Линдквист

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ баргузор мешавад

Иди саиди Фитр дар Тоҷикистон 15 июн таҷлил мегардад

Муҳлати бақайдгирии шаҳрвандони хориҷӣ аз 3 то 10 рӯзи корӣ тамдид шуд

Як вохӯрии судманд

РАШТ. Бунёду азнавсозии муассисаҳои таълимӣ вусъат мегирад

МОҲӢ. Афзоиши истеҳсол

Тақвими бозиҳои Ҷоми ҷаҳон

07.06.2018


Баргузории ҷаласаи навбатии кумитаи тадорукот

Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин бо Алӣ Муборак ал-Муҳаннадӣ

Корхонаи парандапарварӣ ба истифода дода хоҳад шуд

Тоҷикистон боз дар мақоми аввал

ХАТЛОН. Рафти кишти такрорӣ бад нест, аммо...

Ҷаҳон дар як сатр

Путин зарурати рушддиҳии технологияҳои рақамиро таъкид кард

Ба Афғонистон низомиёни Амороти Муттаҳидаи Араб ва Қатар меоянд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед