logo

фарҳанг

ХОКРО ЗИНДА КУНАД ТАРБИЯТИ БОДИ БАҲОР

Оре, тарбияи насли наврас яке аз вазифаҳои муҳимтарини ҷомеа буда, ба он Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон пайваста таваҷҷуҳ зоҳир месозад. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ҳар як суханрониашон дар шаҳру ноҳияҳо зимни мулоқотҳо бо мардум ба ин масъалаи муҳим диққати ҳозирон, алалхусус омӯзгорону волидонро ҷалб месозанд. Зеро ояндаи кишвар аз тарбияи дуруст гирифтани ҷавонон вобастагии зиёд дорад.
Тарбияи тифл ҳанӯз пеш аз таваллудаш оғоз меёбад ва давраи аз ҳама душвору пурмасъулияташ зинаи наврасист. Синни наврасӣ аслан хонандагони синфҳои аз 5 то 9-ро дар бар мегирад, яъне аз 11 то 14 - 16 - солагӣ. Ин зина дар адабиётҳои психологӣ ҳамчун «давраи гузариш» ва «пойдоргардии ҳаёти инсон» қаламдод шудааст. Наврасон на шахси баркамоланду на бачаи хурдсол. Онҳо дар «зинаи  гузариш» буда, тағйироти куллии анатомию физиологӣ, психологӣ ва биологиро аз сар мегузаронанд. Аз ин рӯ, душвории овони наврасӣ, пеш аз ҳама, дар тағйирёбии имконоти маънавӣ, иҷтимоӣ ва шаклҳои нави муоширати байниҳамии онҳо бо ҳамсолон ва атрофиён зоҳир мегардад. Инчунин, дар ин айём вобаста ба таъсири шароити зист, фаъолияти таълимӣ ва бозиҳои коллективӣ шуури наврас рушд ва ҳам тағйир меёбад. Ин яке аз масъалаҳои муҳими ҷомеаи имрӯза ба шумор меравад ва дар атрофи  ин масъала бояд ҷиддӣ андеша ронд.
Азиза Маматова, равоншинос, омӯзгори калони кафедраи психологияи умумидонишгоҳии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ перомуни «давраи гузариш» иброз дошт, ки тағйироти синнусолӣ асосан дар системаи асаб, фаъолияти психикӣ дар ҷараёни таълим бо муаллим ва муошират бо атрофиён ба вуҷуд меояд. Наврас худро дарк мекунад, ки ӯ дигар кӯдак нест ва тайёр будани худро ба ҳаёти калонсолон ҳамчун узви баробарҳуқуқи оила эҳсос месозад. Маҳз ана ҳамин ақида наврасро водор менамояд, ки аз чаҳорчӯбаи синнаш берун шуда, ба қавли худ бояд бузург буданашро ба атрофиён нишон диҳад. Бино бар ин, наврас аз калонсол талаб мекунад, ки бо ӯ ҳамчун узви баркамол муносибат карда, дар ҳалли масъалаҳо ақида ва нуқтаи назари ӯро ба эътибор гиранд. Агар дар ин давра рӯҳияи наврас ба маҷрои ахлоқу одоби ҳасана, ватандӯстиву худшиносӣ нигаронда нашавад, дар он сурат ӯ дар рӯҳияи саркашӣ, кибру ғурур ва тундмиҷозӣ тарбия меёбад. Маҳз чунин ҳисси психологӣ баъзе наврасонро ба оворагардӣ, нописандӣ ва ҷанҷолҳои кӯчагӣ мекашад. Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон 15-уми феврали соли равон дар мулоқот бо роҳбарону фаъолони пойтахт аз афзоиши ҷинояткорӣ миёни ҷавонону наврасон нигаронӣ намуда, гуфтанд, ки дар панҷ соли охир 14 ҳазор ноболиғ беҳудагардӣ кардааст ва ин равандро «ташвишовар» баҳо доданд.
Зинаи гузариши синнусолӣ ва таълиму тарбияи наврасонро дар муассисаҳои таълимӣ директори мактаби таҳсилоти миёнаи умумии № 30 ноҳияи Ёвон Сулҳия Иззатуллоева чунин шарҳ дод:
- Дар замони муосир муносибат ва муошират бо хонандагони наврас дар таълимгоҳҳо бисёр душвор гаштааст. Имрӯз муаллим кӯшиш мекунад бо хонанда ҳамчун равоншинос муносибат кунад. Зеро онҳо мехоҳанд монанди ашхоси баркамол нуқтаи назари худро чӣ дар доираи хонавода ва чӣ дар таълимгоҳҳо гуфта бошанд. Аммо як паҳлуи мушкилӣ он аст, ки аксари волидон фикру ақидаи фарзандони худро ба назар намегиранд ва бо ибораи «ту ҳоло хурд ҳастӣ» ё «ақлат ба ин корҳо намерасад» рӯҳияи худшиносии наврасро шикаста мегардонанд. Ин ҷост, ки наврас худро нороҳат ҳис намуда, ҳолати асабоният дар ӯ пайдо мегардад ва дар чунин ҳолат аз доираи ахлоқи ҳамида берун шуданаш мумкин аст. Бисёр муҳим аст, агар дар ҳар шаҳру навоҳии кишвар марказҳои равоншиносӣ (психологӣ) таъсис дода мешуд, то мардум сари мушкилиҳои худ дар тарбияи «ҷавонони саркаш» ба равоншиносон муроҷиат мекарданд.
Вобаста ба ин, илми тиб собит сохтааст, ки аз беаҳамиятӣ дар давраи гузариши синнусолӣ, наврас ба бемориҳои ҷиддӣ гирифтор мегардад.
- Ҳамасола аз моҳи сентябр то декабр бо фармони Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ дар байни наврасон муоинаи тиббӣ гузаронда мешавад. Натиҷаи муоинаҳо нишон медиҳад, ки миёни наврасон аз ҳама бештар аломати асабхастагӣ дида мешавад, ки ин зиёда аз 80 дарсадро ташкил медиҳад. Яке аз омилҳои ин аломат ҷудо шудани оилаҳо мебошад. Ин метавонад ба кӯдак зарари моддиву рӯҳӣ расонад. Надоштани сарулибоси хуб ва дигар ашёҳои зарурӣ барои як кӯдаки аз падар маҳрум буда, метавонад ба сис-темаи асаби ӯ таъсири манфӣ расонад. Сабаби дигар, риоя накардани реҷаи рӯз буда, истифодаи аз ҳад зиёди телефонҳои мобилӣ, сари вақт хоб накардан, дар назди компютер ва дигар техникаву технологияҳо зиёд нишастани наврас низ ба асабхастагӣ оварда мерасонад. Бемориҳои дигаре, ки дар тағйироти синнусолӣ ба вуҷуд меоянд, ин бемориҳои чашм, дандон ва ҷоғар мебошад, ки 28,6 дарсадро дар миёни нав-расон ташкил медиҳанд. Аз сабаби зуд инкишоф ёфтани организми наврас, норасоии микроэлементҳои зарурӣ дар бадан ба вуҷуд меояд,- гуфт Соҷида Солиева, табиби наврасони маркази саломатии №10 шаҳри Душанбе.
Ғамхорӣ нисбат ба ҷавонону наврасон аз рӯзҳои нахустини соҳибистиқлолӣ дар меҳвари фаъолияти Ҳукумати Тоҷикистон  қарор дорад. Аксарияти аҳолии кишварро ҷавонон ташкил медиҳанд, ки давомдиҳандаи фаъолияти насли калонсол, неруи созанда ва иқтидори воқеии пешрафти ҷомеа, хулоса ояндаи миллат ва давлат мебошанд. Аз ин рӯ, мутобиқи талаботи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд» ҳуқуқу вазифаҳои падарӣ ва модарӣ доштани худро фаромӯш насозем.
Қурбон АҲМАДЗОД, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.09.2017    №: 203    Мутолиа карданд: 356

22.02.2019


Ҷаласаи Комиссияи сетарафаи танзими муносибатҳои иҷтимоию меҳнатӣ

Забони тоҷикӣ таърихи зиёда аз чорҳазорсолаи хату алифбо дорад

ББТ барои фаъолияти оператори низоми пардохтии “Осон” иҷозатнома гирифт

МАВСИМИ НАВИ ЛИГАИ ОЛӢ МОҲИ АПРЕЛ ОҒОЗ МЕГАРДАД

Путин самтҳои асосии сиёсати хориҷии Россияро тавзеҳ дод

Хадамоти вижаи 7 кишвари ИДМ машқи "Арарат-Антитеррор" мегузаронанд

Чин дар кайҳон неругоҳи барқи офтобӣ месозад

21.02.2019


ХУҶАНД. Оғози сохтмони бинои нави «Тоҷикстандарт»

ФУТБОЛ. Тақвими бозиҳои тими мунтахаби олимпии кишвар муайян гардид

Табибон аз Тотористон бо ҳампешаҳои тоҷики худ мубодилаи таҷриба мекунанд

Роҳандозии лоиҳаҳои инноватсионӣ дар Қазоқистон

Дар Ҳиндустон 13 иштирокдори тӯй зери чархи мошини боркаш монд

Сӯхтор сабабгори марги ҳафт кӯдак дар Канада

Ҷаҳон дар як сатр

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед