logo

фарҳанг

ХОКРО ЗИНДА КУНАД ТАРБИЯТИ БОДИ БАҲОР

Оре, тарбияи насли наврас яке аз вазифаҳои муҳимтарини ҷомеа буда, ба он Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон пайваста таваҷҷуҳ зоҳир месозад. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ҳар як суханрониашон дар шаҳру ноҳияҳо зимни мулоқотҳо бо мардум ба ин масъалаи муҳим диққати ҳозирон, алалхусус омӯзгорону волидонро ҷалб месозанд. Зеро ояндаи кишвар аз тарбияи дуруст гирифтани ҷавонон вобастагии зиёд дорад.
Тарбияи тифл ҳанӯз пеш аз таваллудаш оғоз меёбад ва давраи аз ҳама душвору пурмасъулияташ зинаи наврасист. Синни наврасӣ аслан хонандагони синфҳои аз 5 то 9-ро дар бар мегирад, яъне аз 11 то 14 - 16 - солагӣ. Ин зина дар адабиётҳои психологӣ ҳамчун «давраи гузариш» ва «пойдоргардии ҳаёти инсон» қаламдод шудааст. Наврасон на шахси баркамоланду на бачаи хурдсол. Онҳо дар «зинаи  гузариш» буда, тағйироти куллии анатомию физиологӣ, психологӣ ва биологиро аз сар мегузаронанд. Аз ин рӯ, душвории овони наврасӣ, пеш аз ҳама, дар тағйирёбии имконоти маънавӣ, иҷтимоӣ ва шаклҳои нави муоширати байниҳамии онҳо бо ҳамсолон ва атрофиён зоҳир мегардад. Инчунин, дар ин айём вобаста ба таъсири шароити зист, фаъолияти таълимӣ ва бозиҳои коллективӣ шуури наврас рушд ва ҳам тағйир меёбад. Ин яке аз масъалаҳои муҳими ҷомеаи имрӯза ба шумор меравад ва дар атрофи  ин масъала бояд ҷиддӣ андеша ронд.
Азиза Маматова, равоншинос, омӯзгори калони кафедраи психологияи умумидонишгоҳии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ перомуни «давраи гузариш» иброз дошт, ки тағйироти синнусолӣ асосан дар системаи асаб, фаъолияти психикӣ дар ҷараёни таълим бо муаллим ва муошират бо атрофиён ба вуҷуд меояд. Наврас худро дарк мекунад, ки ӯ дигар кӯдак нест ва тайёр будани худро ба ҳаёти калонсолон ҳамчун узви баробарҳуқуқи оила эҳсос месозад. Маҳз ана ҳамин ақида наврасро водор менамояд, ки аз чаҳорчӯбаи синнаш берун шуда, ба қавли худ бояд бузург буданашро ба атрофиён нишон диҳад. Бино бар ин, наврас аз калонсол талаб мекунад, ки бо ӯ ҳамчун узви баркамол муносибат карда, дар ҳалли масъалаҳо ақида ва нуқтаи назари ӯро ба эътибор гиранд. Агар дар ин давра рӯҳияи наврас ба маҷрои ахлоқу одоби ҳасана, ватандӯстиву худшиносӣ нигаронда нашавад, дар он сурат ӯ дар рӯҳияи саркашӣ, кибру ғурур ва тундмиҷозӣ тарбия меёбад. Маҳз чунин ҳисси психологӣ баъзе наврасонро ба оворагардӣ, нописандӣ ва ҷанҷолҳои кӯчагӣ мекашад. Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон 15-уми феврали соли равон дар мулоқот бо роҳбарону фаъолони пойтахт аз афзоиши ҷинояткорӣ миёни ҷавонону наврасон нигаронӣ намуда, гуфтанд, ки дар панҷ соли охир 14 ҳазор ноболиғ беҳудагардӣ кардааст ва ин равандро «ташвишовар» баҳо доданд.
Зинаи гузариши синнусолӣ ва таълиму тарбияи наврасонро дар муассисаҳои таълимӣ директори мактаби таҳсилоти миёнаи умумии № 30 ноҳияи Ёвон Сулҳия Иззатуллоева чунин шарҳ дод:
- Дар замони муосир муносибат ва муошират бо хонандагони наврас дар таълимгоҳҳо бисёр душвор гаштааст. Имрӯз муаллим кӯшиш мекунад бо хонанда ҳамчун равоншинос муносибат кунад. Зеро онҳо мехоҳанд монанди ашхоси баркамол нуқтаи назари худро чӣ дар доираи хонавода ва чӣ дар таълимгоҳҳо гуфта бошанд. Аммо як паҳлуи мушкилӣ он аст, ки аксари волидон фикру ақидаи фарзандони худро ба назар намегиранд ва бо ибораи «ту ҳоло хурд ҳастӣ» ё «ақлат ба ин корҳо намерасад» рӯҳияи худшиносии наврасро шикаста мегардонанд. Ин ҷост, ки наврас худро нороҳат ҳис намуда, ҳолати асабоният дар ӯ пайдо мегардад ва дар чунин ҳолат аз доираи ахлоқи ҳамида берун шуданаш мумкин аст. Бисёр муҳим аст, агар дар ҳар шаҳру навоҳии кишвар марказҳои равоншиносӣ (психологӣ) таъсис дода мешуд, то мардум сари мушкилиҳои худ дар тарбияи «ҷавонони саркаш» ба равоншиносон муроҷиат мекарданд.
Вобаста ба ин, илми тиб собит сохтааст, ки аз беаҳамиятӣ дар давраи гузариши синнусолӣ, наврас ба бемориҳои ҷиддӣ гирифтор мегардад.
- Ҳамасола аз моҳи сентябр то декабр бо фармони Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ дар байни наврасон муоинаи тиббӣ гузаронда мешавад. Натиҷаи муоинаҳо нишон медиҳад, ки миёни наврасон аз ҳама бештар аломати асабхастагӣ дида мешавад, ки ин зиёда аз 80 дарсадро ташкил медиҳад. Яке аз омилҳои ин аломат ҷудо шудани оилаҳо мебошад. Ин метавонад ба кӯдак зарари моддиву рӯҳӣ расонад. Надоштани сарулибоси хуб ва дигар ашёҳои зарурӣ барои як кӯдаки аз падар маҳрум буда, метавонад ба сис-темаи асаби ӯ таъсири манфӣ расонад. Сабаби дигар, риоя накардани реҷаи рӯз буда, истифодаи аз ҳад зиёди телефонҳои мобилӣ, сари вақт хоб накардан, дар назди компютер ва дигар техникаву технологияҳо зиёд нишастани наврас низ ба асабхастагӣ оварда мерасонад. Бемориҳои дигаре, ки дар тағйироти синнусолӣ ба вуҷуд меоянд, ин бемориҳои чашм, дандон ва ҷоғар мебошад, ки 28,6 дарсадро дар миёни нав-расон ташкил медиҳанд. Аз сабаби зуд инкишоф ёфтани организми наврас, норасоии микроэлементҳои зарурӣ дар бадан ба вуҷуд меояд,- гуфт Соҷида Солиева, табиби наврасони маркази саломатии №10 шаҳри Душанбе.
Ғамхорӣ нисбат ба ҷавонону наврасон аз рӯзҳои нахустини соҳибистиқлолӣ дар меҳвари фаъолияти Ҳукумати Тоҷикистон  қарор дорад. Аксарияти аҳолии кишварро ҷавонон ташкил медиҳанд, ки давомдиҳандаи фаъолияти насли калонсол, неруи созанда ва иқтидори воқеии пешрафти ҷомеа, хулоса ояндаи миллат ва давлат мебошанд. Аз ин рӯ, мутобиқи талаботи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд» ҳуқуқу вазифаҳои падарӣ ва модарӣ доштани худро фаромӯш насозем.
Қурбон АҲМАДЗОД, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.09.2017    №: 203    Мутолиа карданд: 431

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"

Ҷаҳон дар як сатр

08.07.2019


Баррасии ҷараёни иҷрои Барномаи давлатии тарбияи ватандӯстӣ ва таҳкими ҳувияти миллии ҷавонон

"Душанбе - қалби Тоҷикистон"

Ҳамоиш оид ба таҳияи маҳсулоти сайёҳӣ

Россия нахусткайҳоннаварди арабро бо ғизои махсус таъмин месозад

Зиёни иқтисодии Гурҷистон аз коҳиши сайёҳони рус беш аз $700 миллион хоҳад шуд

Дар Қазоқистон то соли 2021 нияти ифтитоҳи 20 мактаби олӣ ва 180 коллеҷро доранд

СММ: "Қирғизистон нахустин кишварест, ки мушкили бешаҳрвандиро ҳал кард"

Зеленский пурра иҷро кардани созишномаи Минскро ваъда дод

Ҷаҳон дар як сатр

04.07.2019


Ҷаласаи Комиссияи муштараки ҳамкории иқтисодию тиҷоратии Тоҷикистону Покистон


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед