logo

фарҳанг

ДАР САРХАТИ ДЕВОНИ МИЛЛАТ

Муҳаққиқон бар ин назаранд, ки забони форсии тоҷикӣ бо ҷаззобият, шевоӣ, гӯйиши зебо ва савтиёти шоирона асрҳои аср дили орифону мутафаккирони оламро тасхир гардондааст. Бо ин нубувват ва нубуғ ва перояи зарбофти мубарро лафзи модарии мо дар раванди ҷаҳонишавӣ низ лағв нахоҳад шуд.
Жарфтар нигарем, забони форсии тоҷикӣ сайри қитъаву қораҳои бешумор намуда, девону давлатдории соири мамолики ҳамҷавор дар заминаи фавқ сурат мебандад. Аз файзи ин каломи гуҳарбор маскунини Мовароуннаҳру Хуросон, билхосса, Самарқанду Бухоро, Ҳинду Чин ва Покистону Афғонистон бархӯрдор буданд. Мутаассифона, бар асари тохтутозу истилои  аҷнабиён қисмати бештари порсигӯён ба шаҳрҳои гуногуни олам кӯч бастанд. 
Бунёдгузори адабиёту фарҳанги навини тоҷикӣ устод Садриддин Айнӣ   дар маҳв нагаштану эҳёи забони модарии мо хидмати арзишмандеро анҷом додааст. Замоне ки ҷамоҳири Осиёи Миёнаро ошӯбҳои сиёсӣ фаро мегирифт, ин шермарди қаламрави сухан бо таълифоти пурмӯҳтаво аз боби таъриху адабиёт оммаро ба гароиши хештаншиносӣ тавассути забон ҳидоят кардааст. Мавсуф дар рӯзномаи «Бухорои шариф» аз фазилати фитрӣ доштани миллати куҳанбунёд, забони полудаву хушоҳанги тоҷикона, такя бо асноди қотеъ, мақолоти саршор аз худшиносиву худогоҳии миллӣ интишор намуда, пантуркистонро ҳушдор дод, ки дар ҳошияи мавҷудияти халқи тоҷик санҷида сухан  гӯянд. 
Устод Айнӣ бо шоҳкори илмӣ ба ақоиди муғризонаи муддаиёни камхирад хати бутлон кашид. Вай дар қофилаи гирудорҳои сиёсӣ шери жаёнро мемонист, ки бо сарафрозӣ, нангу номус ва ҳамияти тоҷикона ҳарфи ватанхоҳӣ задааст. Ин дар ҳолест, ки бархе аз ҳамсафонаш дар нимароҳи хештаншиносӣ ҷониби пантуркистон гузашта буданд. 
Айнии донишманд аркони муқаддаси забони тоҷикиро сорбонӣ мекард ва намегузошт, ки як сари мӯ рахна ворид шавад. Вай дар таҳияи осори классикон, аз қабили Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Сино, Ҳофиз, Бедил ва ҳошияи асарҳои «Лайлӣ ва Маҷнун» - и Низомӣ, «Бӯстон» - и Саъдӣ ба тахти забарҷади забон эътибори вижа додааст. Устод мефармояд, ки   нависандагон ҳини иншои ин ё он асар аз хирвори марворидгунаи забони зиндаи халқ, бо истифода аз таъбиру гӯйишҳои тоза содаву оммафаҳм нависанд, вожаҳоеро корбаст намоянд, ки ба ҳар як музофоти тоҷикнишин маъмул бошад. Худи ишон дар асарҳои бадеӣ ба калимаҳои халқии кор фармудааш дар поварақ ё дар матн батафсил эзоҳ медод. 
Садриддин Айнӣ дар анҷуманҳои умумииттифоқи адибони шаҳри Москва ва Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (май, августи соли 1934) ширкат варзида, роҷеъ ба рисолати адабиёт ва тамаддуни бостон ба забони фасеҳи тоҷикӣ суханронӣ намудааст. Мактубҳои дилсӯзона навиштаи устод ба адибон А. Лоҳутӣ, А. Деҳотӣ, С. Улуғзода ва П. Толис нисбати софкории забон  нуктаи зайлро тақвият мебахшад. Айнӣ аз эҷодиёти нависандагони Аврупо ва Шарқ ҳамвора бохабар буд. Шарқшиносони маъруфи шӯравӣ Е.Э. Бертелс, Т. Зингер, И. Брагинский ва дигарон устод Айниро аз ҳамтои мутафаккирони барҷастаи ҷаҳонӣ пазируфтаанд. 
Сардори давлатамон ба адабиёти ҳазорсолаи форс - тоҷик ва суханварони мумтози он дилбастагии беандоза дошта, заҳматашонро пайваста қадрдонӣ менамоянд. Шоҳиди барҳақем, ки дар мавриди арҷгузорӣ ба осори донишмандону нобиғаҳои форс - тоҷик, минҷумла поягузори мазҳаби ҳанафӣ - Нуъмон ибни Собит Абуҳанифа, (мутахаллис ба Имоми Аъзам), Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ, Одамушшуаро Рӯдакӣ, Шайхурраис Абуалӣ ибни Сино, Ҳаким Фирдавсии Тӯсӣ, аллома Бедил, Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Шайх Саъдӣ, Хоҷа Ҳофиз, Абдураҳмони Ҷомӣ, афзун бар ин, ба нишони эътибори сухан исми донишмандони фарзона устодон Садриддин Айнӣ ва Мирзо Турсунзодаро намуна меоваранд. 
Мояи ифтихори тамоми тоҷикони дунёст, ки Эмомалӣ Раҳмон, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз минбари баланди Маҷмаи умуми Созмони Милали Муттаҳид Раисӣ кардаву бо забони ноби модарии мо сухан гуфтааст. Дар зимни фуроварди ҳар пораи пурмӯҳтавои  маърӯзаашон дар толори пуршукӯҳ намояндагони ақсои олам каф кӯфтаанд. Ҳамзамон, ба раъси Пешвои тоҷикони ҷаҳон шинохтани ин сиёсатмадори тавонманд сари моро ба Каҳкашон мерасонад. Ин аст нишонае аз пойдориву ҳастии миллати тоҷик!
Президенти мардумӣ Эмомалӣ Раҳмон дар ҷараёни сафарҳои расмӣ ба ҳар мулке ташриф бибарад, аз хирвори илму фарҳанг ва иқтисоди мардумонаш бар суди оммаи кишварамон тӯша барчида, ақоиди ҷаҳоншумулро дар шакли хӯшаҳои хелмахел бо ҳазору як ормони миллӣ бозтоб медиҳад. Ин шахсияти таърихӣ чӣ дар кунгураҳои байналмилал ва чӣ дар миёни халқи одӣ садоқатмандӣ ба ватандорӣ мепарварад. Бо рамзи эҳтиром аз давлати Сомониён, шукргузорӣ аз марзу буми аҷдодӣ, таъкид медорад, ки забони нобу муқаддаси модариямонро тозаву беолоиш нигоҳ бидорем.        
Дар таҷлили 10 - умин солгарди Қонун «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» Президенти мамлакатамон баробари ҳифзи арзишҳои фарҳанги миллӣ, ҷилавгирӣ аз хурофоту таассуб, исрофкориву зиёдаравӣ, риояи тарзи либоспӯшии миллӣ, махсусан, ба масъалаи забони давлатӣ таваҷҷуҳ зоҳир намуда, иҷрои бечунучарои онро аз аҳли ҷомеа талаб карданд ва афзуданд, ки миллати тоҷик миллати фарҳангӣ буда, зебоипарастӣ асрҳо инҷониб дар миёнашон роиҷ будааст. «Дар шароити ҷаҳонишавӣ агар хоҳанд давлатеро аз миёна бибаранд, аввал забон, баъд фарҳангашро нест мекунанд…» - бо таассуф изҳор медоранд Президенти мамлакатамон Эмомалӣ Раҳмон.
Бо мақсади татбиқи забони давлатӣ роҳбарони босалоҳияти сохтори болоиву поёнии роҳбарикунандаи ҷумҳурӣ вазифадор гардидаанд, ки амалӣ намудани сиёсати давлатӣ дар бораи забон ва иҷрои муқаррароти Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» - ро ба таври муназзам таҳти назар гирифта, ин сарвати нодири миллиро парасторӣ ва ҳифз намоянд.
Ҷоннисориҳои созандагони Ватан мардуми моро ба ояндаи неку дурахшон хушбин мегардонад, ки ба сархати девони миллат Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон роҳнамост. Пойдории ҳамраъйии сартосарӣ дар кишварамон амну суботи ҷомеаро рушду нумӯ бахшида, дар ин моваро забони тоҷикӣ ҳам таровиши тоза ва парвози нав мегирад. 
Ҳар кӣ бо меҳру вафо бар халқ хидмат мекунад,
Номи худро сархати девони миллат мекунад. 
Сипеҳри Абуабдуллоҳи ҲАСАНЗОД,
нависанда


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 28.09.2017    №: 204    Мутолиа карданд: 251

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед