logo

фарҳанг

ДАР САРХАТИ ДЕВОНИ МИЛЛАТ

Муҳаққиқон бар ин назаранд, ки забони форсии тоҷикӣ бо ҷаззобият, шевоӣ, гӯйиши зебо ва савтиёти шоирона асрҳои аср дили орифону мутафаккирони оламро тасхир гардондааст. Бо ин нубувват ва нубуғ ва перояи зарбофти мубарро лафзи модарии мо дар раванди ҷаҳонишавӣ низ лағв нахоҳад шуд.
Жарфтар нигарем, забони форсии тоҷикӣ сайри қитъаву қораҳои бешумор намуда, девону давлатдории соири мамолики ҳамҷавор дар заминаи фавқ сурат мебандад. Аз файзи ин каломи гуҳарбор маскунини Мовароуннаҳру Хуросон, билхосса, Самарқанду Бухоро, Ҳинду Чин ва Покистону Афғонистон бархӯрдор буданд. Мутаассифона, бар асари тохтутозу истилои  аҷнабиён қисмати бештари порсигӯён ба шаҳрҳои гуногуни олам кӯч бастанд. 
Бунёдгузори адабиёту фарҳанги навини тоҷикӣ устод Садриддин Айнӣ   дар маҳв нагаштану эҳёи забони модарии мо хидмати арзишмандеро анҷом додааст. Замоне ки ҷамоҳири Осиёи Миёнаро ошӯбҳои сиёсӣ фаро мегирифт, ин шермарди қаламрави сухан бо таълифоти пурмӯҳтаво аз боби таъриху адабиёт оммаро ба гароиши хештаншиносӣ тавассути забон ҳидоят кардааст. Мавсуф дар рӯзномаи «Бухорои шариф» аз фазилати фитрӣ доштани миллати куҳанбунёд, забони полудаву хушоҳанги тоҷикона, такя бо асноди қотеъ, мақолоти саршор аз худшиносиву худогоҳии миллӣ интишор намуда, пантуркистонро ҳушдор дод, ки дар ҳошияи мавҷудияти халқи тоҷик санҷида сухан  гӯянд. 
Устод Айнӣ бо шоҳкори илмӣ ба ақоиди муғризонаи муддаиёни камхирад хати бутлон кашид. Вай дар қофилаи гирудорҳои сиёсӣ шери жаёнро мемонист, ки бо сарафрозӣ, нангу номус ва ҳамияти тоҷикона ҳарфи ватанхоҳӣ задааст. Ин дар ҳолест, ки бархе аз ҳамсафонаш дар нимароҳи хештаншиносӣ ҷониби пантуркистон гузашта буданд. 
Айнии донишманд аркони муқаддаси забони тоҷикиро сорбонӣ мекард ва намегузошт, ки як сари мӯ рахна ворид шавад. Вай дар таҳияи осори классикон, аз қабили Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Сино, Ҳофиз, Бедил ва ҳошияи асарҳои «Лайлӣ ва Маҷнун» - и Низомӣ, «Бӯстон» - и Саъдӣ ба тахти забарҷади забон эътибори вижа додааст. Устод мефармояд, ки   нависандагон ҳини иншои ин ё он асар аз хирвори марворидгунаи забони зиндаи халқ, бо истифода аз таъбиру гӯйишҳои тоза содаву оммафаҳм нависанд, вожаҳоеро корбаст намоянд, ки ба ҳар як музофоти тоҷикнишин маъмул бошад. Худи ишон дар асарҳои бадеӣ ба калимаҳои халқии кор фармудааш дар поварақ ё дар матн батафсил эзоҳ медод. 
Садриддин Айнӣ дар анҷуманҳои умумииттифоқи адибони шаҳри Москва ва Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (май, августи соли 1934) ширкат варзида, роҷеъ ба рисолати адабиёт ва тамаддуни бостон ба забони фасеҳи тоҷикӣ суханронӣ намудааст. Мактубҳои дилсӯзона навиштаи устод ба адибон А. Лоҳутӣ, А. Деҳотӣ, С. Улуғзода ва П. Толис нисбати софкории забон  нуктаи зайлро тақвият мебахшад. Айнӣ аз эҷодиёти нависандагони Аврупо ва Шарқ ҳамвора бохабар буд. Шарқшиносони маъруфи шӯравӣ Е.Э. Бертелс, Т. Зингер, И. Брагинский ва дигарон устод Айниро аз ҳамтои мутафаккирони барҷастаи ҷаҳонӣ пазируфтаанд. 
Сардори давлатамон ба адабиёти ҳазорсолаи форс - тоҷик ва суханварони мумтози он дилбастагии беандоза дошта, заҳматашонро пайваста қадрдонӣ менамоянд. Шоҳиди барҳақем, ки дар мавриди арҷгузорӣ ба осори донишмандону нобиғаҳои форс - тоҷик, минҷумла поягузори мазҳаби ҳанафӣ - Нуъмон ибни Собит Абуҳанифа, (мутахаллис ба Имоми Аъзам), Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ, Одамушшуаро Рӯдакӣ, Шайхурраис Абуалӣ ибни Сино, Ҳаким Фирдавсии Тӯсӣ, аллома Бедил, Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Шайх Саъдӣ, Хоҷа Ҳофиз, Абдураҳмони Ҷомӣ, афзун бар ин, ба нишони эътибори сухан исми донишмандони фарзона устодон Садриддин Айнӣ ва Мирзо Турсунзодаро намуна меоваранд. 
Мояи ифтихори тамоми тоҷикони дунёст, ки Эмомалӣ Раҳмон, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз минбари баланди Маҷмаи умуми Созмони Милали Муттаҳид Раисӣ кардаву бо забони ноби модарии мо сухан гуфтааст. Дар зимни фуроварди ҳар пораи пурмӯҳтавои  маърӯзаашон дар толори пуршукӯҳ намояндагони ақсои олам каф кӯфтаанд. Ҳамзамон, ба раъси Пешвои тоҷикони ҷаҳон шинохтани ин сиёсатмадори тавонманд сари моро ба Каҳкашон мерасонад. Ин аст нишонае аз пойдориву ҳастии миллати тоҷик!
Президенти мардумӣ Эмомалӣ Раҳмон дар ҷараёни сафарҳои расмӣ ба ҳар мулке ташриф бибарад, аз хирвори илму фарҳанг ва иқтисоди мардумонаш бар суди оммаи кишварамон тӯша барчида, ақоиди ҷаҳоншумулро дар шакли хӯшаҳои хелмахел бо ҳазору як ормони миллӣ бозтоб медиҳад. Ин шахсияти таърихӣ чӣ дар кунгураҳои байналмилал ва чӣ дар миёни халқи одӣ садоқатмандӣ ба ватандорӣ мепарварад. Бо рамзи эҳтиром аз давлати Сомониён, шукргузорӣ аз марзу буми аҷдодӣ, таъкид медорад, ки забони нобу муқаддаси модариямонро тозаву беолоиш нигоҳ бидорем.        
Дар таҷлили 10 - умин солгарди Қонун «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» Президенти мамлакатамон баробари ҳифзи арзишҳои фарҳанги миллӣ, ҷилавгирӣ аз хурофоту таассуб, исрофкориву зиёдаравӣ, риояи тарзи либоспӯшии миллӣ, махсусан, ба масъалаи забони давлатӣ таваҷҷуҳ зоҳир намуда, иҷрои бечунучарои онро аз аҳли ҷомеа талаб карданд ва афзуданд, ки миллати тоҷик миллати фарҳангӣ буда, зебоипарастӣ асрҳо инҷониб дар миёнашон роиҷ будааст. «Дар шароити ҷаҳонишавӣ агар хоҳанд давлатеро аз миёна бибаранд, аввал забон, баъд фарҳангашро нест мекунанд…» - бо таассуф изҳор медоранд Президенти мамлакатамон Эмомалӣ Раҳмон.
Бо мақсади татбиқи забони давлатӣ роҳбарони босалоҳияти сохтори болоиву поёнии роҳбарикунандаи ҷумҳурӣ вазифадор гардидаанд, ки амалӣ намудани сиёсати давлатӣ дар бораи забон ва иҷрои муқаррароти Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» - ро ба таври муназзам таҳти назар гирифта, ин сарвати нодири миллиро парасторӣ ва ҳифз намоянд.
Ҷоннисориҳои созандагони Ватан мардуми моро ба ояндаи неку дурахшон хушбин мегардонад, ки ба сархати девони миллат Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон роҳнамост. Пойдории ҳамраъйии сартосарӣ дар кишварамон амну суботи ҷомеаро рушду нумӯ бахшида, дар ин моваро забони тоҷикӣ ҳам таровиши тоза ва парвози нав мегирад. 
Ҳар кӣ бо меҳру вафо бар халқ хидмат мекунад,
Номи худро сархати девони миллат мекунад. 
Сипеҳри Абуабдуллоҳи ҲАСАНЗОД,
нависанда


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 28.09.2017    №: 204    Мутолиа карданд: 406

19.07.2019


ПАЛАТАИ ҲИСОБ. 88,З миллион сомонӣ зарари молиявӣ ошкор гашт

УМЕД БОБОЗОДА: "Аксари муроҷиатҳо оид ба адолати судиянд"

Кӯдакони аз Ироқ овардашуда ба зиндагии муқаррарӣ бармегарданд

"EXPO 2019 BEIJING". Гӯшаи Тоҷикистонро беш аз як миллион нафар тамошо кард

НИГАРОНӢ. Ҷудошавии 6065 оила дар ним сол

18.07.2019


ХАДАМОТИ ЗИДДИИНҲИСОРӢ. Болоравии нархи барқ ба қарзи он марбут аст

Азим Иброҳим Ким Тэ Сонгро ба ҳузур пазируфт

Ба ташкили корхонаҳои муштарак ҳавасмандӣ зоҳир гардид

Ҳамоиши «Ваҳдат – омили ягонагӣ ва суботи ҷомеа» доир шуд

Ҳамкорӣ бо Қатар густариш меёбад

Саридораи геология. 2810 харитаи геологӣ рақамӣ шуд

121 шахси масъул ба ҷавобгарии маъмурӣ кашида шуд

Роҳи нави сесатҳаи Душанбе ба истифода дода мешавад

Президенти Қазоқистон Шӯрои миллии эътимоди ҷомеаро созмон дод

Дар Ӯзбекистон аввалин IT-технопарк бунёд мегардад

Ҷаҳон дар як сатр

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед