logo

фарҳанг

ПОЙДОРИИ ЗАБОН ПОЙДОРИИ ДАВЛАТ АСТ

Сарнавишти забони тоҷикӣ ба тақдири фарзандони барӯманди миллат иртиботи қавӣ дорад, ки дар тӯли таърих барои асолату покӣ, ҳифз ва нигаҳдошти он хизматҳои шоистае кардаанд. Дар давоми таърихи зиёда аз ҳазорсолаи забони тоҷикӣ, замони соҳибистиқлолӣ марҳилаи гулгулшукуфоии он ба ҳисоб меравад, ки дар ин ҷода нақши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барҷаста аст. Президенти мамлакат аз рӯзҳои аввали Сарвари давлат интихоб шуданашон дар баробари таъмини сулҳ ба фарҳанг эътибори махсус доданд, ки забон як рукни он мебошад. Перомуни ин мавзӯъ, бо профессор Абдуғаффор Ҷӯраев суҳбате оростем, ки фишурдаи онро манзури хонандагон мегардонем.
- Пойдории давлату миллат аз бақои забони он вобастагии амиқ дорад. Яъне, забон мисли Парчам, Нишон ва Суруди миллӣ аз муқаддасоти давлат ба шумор меравад. Аз ин рӯ, муайян кардани муносибати давлат бо забон яке аз масъалаҳои муҳими сиёсати давлатдорӣ мебошад. Дар ин росто, нақши Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар нигаҳбонии забони тоҷикӣ барҷаста аст ва 22 июли соли 1996 дар суханрониашон ба муносибати Ҷашни забон барҳақ таъкид карда буданд: «Забон рукни асосии миллат ва давлат аст. Миллату давлат соҳиб ва пуштибони забонанд. Забон омили асосии рушду камоли миллат ва давлат аст. Ин аст, ки забон ва давлату миллат дар паноҳи якдигаранд».
Рушди забони тоҷикӣ ба Истиқлолияти давлатӣ алоқамандии зич дорад, ки вижагиҳои онро дар ин давра чунин метавон арзёбӣ намуд: 
1. Таркиби луғавии забони адабии тоҷик сифатан тағйир ёфта, аз калимаву истилоҳоти нави сиёсӣ саршор гардид.
2. Забон дар паноҳи давлат қарор гирифта, сиёсати забон ҷузъи сиёсати фарҳангии давлат шуд.
3. Соли бузургдошти забони тоҷикӣ эълон гардидани  соли 2008 яке аз ташаббусҳои наҷиби Сарвари давлат ба шумор меравад. 
Дарвоқеъ, агар ба таърихи 20 соли ахир нигарем, тадбирҳои андешидаи Ҳукумати мамлакатро барои рушду такомули он ба хубӣ эҳсос мекунем, ки  назирашро дар тӯли зиёда аз ҳазор сол надида будем. Муҳимтарин тадбир дар ин самт қабули Қонуни забон мебошад,  ки ба забони тоҷикӣ мақоми давлатӣ дода, дар баробари ин, инкишофи озодонаи забонҳои дигарро дар қаламрави кишвар кафолат дод. Боиси ёдоварист, ки забони тоҷикӣ дар даҳсолаи ахири асри гузашта дар вазъияти ногувор ва чаҳорчӯби танг  қарор дошт. Ҳамин буд, ки баъд аз барқарор гардидани ҳукумати қонунӣ бо вуҷуди нобасомониҳои дохилӣ масъалаи забон дар маркази таваҷҷуҳи Ҳукумати мамлакат, бахусус, Сарвари  давлат қарор гирифт. Аз ҷумла, соли 1995 бо ташаббуси бевоситаи Президенти мамлакат Комиссияи татбиқи Қонуни забон дар назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис ёфт, ки дар танзими сиёсати забон ба Ҳукумат ёрӣ расонда, ба ҷараёни иҷрои Қонуни забон такони ҷиддӣ бахшид. Комиссияи мазкур соли 1996 ба фаъолият оғоз кард. Яке аз вазифаҳояш тарғибу ташвиқи забон буд. Барои ҷоннок кардани кор дар вилояту шаҳру ноҳияҳо ва вазорату идораҳо гурӯҳҳои назоратӣ таъсис ёфтанд. Ба ин восита татбиқи Қонуни забон хусусияти оммавӣ пайдо карда, забони тоҷикӣ дар коргузорӣ низ мавриди истифода қарор гирифт.
Масъалаи дигаре, ки пас аз соҳибистиқлолӣ дар маркази таваҷҷуҳ қарор гирифт, омӯзиши забонҳои байналмилалӣ, хусусан забонҳои русию англисӣ мебошад. Зеро ҳамкориҳои байналмилалии кишвар рӯз ба рӯз вусъати тоза пайдо мекунад. Дар ин самт барномаҳои давлатӣ қабул шуда, ба натиҷаҳои назаррас ҳам ноил гардидаем. Дар баробари ин, ба инкишофи озодонаи забонҳои хориҷӣ шароит фароҳам оварда шуд, ки яке аз нишонаҳои давлати ҳуқуқбунёду дунявӣ аст. Ба ин восита ба дигар қавму миллатҳо шароит фароҳам оварда шуд, ки бо забони модариашон таҳсил кунанд ва давомдиҳандаи расму оину анъанаҳои миллии худ бошанд. Дар ин замина тарбияи тафаккури миллӣ ва эҳсоси хештаншиносӣ яке аз омилҳои муваффақ шудани қонуни забон мебошад. Донистан, ҳифз ва пойдории забон аз худшиносӣ сарчашма мегирад.  Маҳз худшиносӣ боис гашт, ки забони тоҷикӣ дар давраи Сомониён дар мақоми забони илм истифода гардад. Сарвари давлат дар ҳамаи суханрониҳояшон роҳбарону масъулони соҳаро водор месозанд, ки нисбат ба забони давлатӣ бетафовут набошанд.
Забони тоҷикӣ таҷассумгари таърихи халқ, иқтидори давлат, обрӯи миллат буда, дурдонаи гаронбаҳои тамаддуни умумибашарӣ маҳсуб меёбад. Ин забонро Рӯдакиву Фирдавсӣ, Ҳофизу Саъдӣ, Синову Хайём, Айниву Турсунзода ва дигар нобиғагонамон бо осори гаронбаҳои хеш сиккаи безаволӣ задаанд. Ба таъбири Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон: «Имрӯз ба касе пинҳон нест, ки забони давлатӣ мақоми устувор гирифтааст ва ба он ҳеҷ чиз таҳдид намекунад».
Меҳрангез ҚОДИРОВА,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.10.2017    №: 208    Мутолиа карданд: 527

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй

Таъсиси гурӯҳи корӣ баҳри иҷрои «Барномаи рушди иҷтимоию иқтисодии шаҳри Душанбе барои давраи то соли 2025»

Давлаталӣ Саид дар Корея

20-умин конфронси расонаҳои Осиёи Марказӣ дар Остона баргузор шуд

«Толибон» рӯйхати иштирокдорони мушовараи Москваро интишор дод

Таърихшиноси фаронсавӣ ба Макрон нақши Россияро дар наҷоти Аврупо хотиррасон кард

Ҷаҳон дар як сатр

"TASHKENT GRAND PRIX" ИШТИРОКИ ПАҲЛАВОНОНИ ТОҶИК ДАР ОН

"Истиқлол" бори ҳафтум чемпиони Тоҷикистон шуд!

08.11.2018


ШАҲРИСТОН. Бунёди 68 иншооти нав

ГУЛИСТОН. Бунёди майдони Парчами давлатӣ ва навсозии кӯдакистони “Дилноз”

Вусъати созандагӣ дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров

ХУҶАНД. Ифтитоҳи маҷмааи фитнеси занона

НОҲИЯИ АБДУРАҲМОНИ ҶОМӢ. Муассисаҳои таълимӣ ба фасли сармо омодаанд

“АРБОБОНИ ИЛМИ ТОҶИК”

Бо хоҳиши Макрон вохӯрии муфассали Путин ва Трамп баргузор намешавад

Толибон нияти иштирок дар музокироти сулҳи Москваро доранд

Дар 40 соли ислоҳот савдои берунаи Чин 670 маротиба афзуд

Деҳлӣ ҳавои ифлосро бо борони сунъӣ тоза карданист

Ҷаҳон дар як сатр

МАРҲИЛАИ ИНТИХОБИИ ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2020. Ҳарифони мунтахаби Тоҷикистон (U-23) муайян шуданд

07.11.2018


Маҷлиси тантанавӣ бахшида ба Рӯзи Конститутсия

Мулоқоти Рамазон Раҳимзода бо Абдулазиз ибни Сауд

Пулҳои миллӣ бо такмили унсурҳои ҳимоя


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед