logo

фарҳанг

ПОЙДОРИИ ЗАБОН ПОЙДОРИИ ДАВЛАТ АСТ

Сарнавишти забони тоҷикӣ ба тақдири фарзандони барӯманди миллат иртиботи қавӣ дорад, ки дар тӯли таърих барои асолату покӣ, ҳифз ва нигаҳдошти он хизматҳои шоистае кардаанд. Дар давоми таърихи зиёда аз ҳазорсолаи забони тоҷикӣ, замони соҳибистиқлолӣ марҳилаи гулгулшукуфоии он ба ҳисоб меравад, ки дар ин ҷода нақши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барҷаста аст. Президенти мамлакат аз рӯзҳои аввали Сарвари давлат интихоб шуданашон дар баробари таъмини сулҳ ба фарҳанг эътибори махсус доданд, ки забон як рукни он мебошад. Перомуни ин мавзӯъ, бо профессор Абдуғаффор Ҷӯраев суҳбате оростем, ки фишурдаи онро манзури хонандагон мегардонем.
- Пойдории давлату миллат аз бақои забони он вобастагии амиқ дорад. Яъне, забон мисли Парчам, Нишон ва Суруди миллӣ аз муқаддасоти давлат ба шумор меравад. Аз ин рӯ, муайян кардани муносибати давлат бо забон яке аз масъалаҳои муҳими сиёсати давлатдорӣ мебошад. Дар ин росто, нақши Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон дар нигаҳбонии забони тоҷикӣ барҷаста аст ва 22 июли соли 1996 дар суханрониашон ба муносибати Ҷашни забон барҳақ таъкид карда буданд: «Забон рукни асосии миллат ва давлат аст. Миллату давлат соҳиб ва пуштибони забонанд. Забон омили асосии рушду камоли миллат ва давлат аст. Ин аст, ки забон ва давлату миллат дар паноҳи якдигаранд».
Рушди забони тоҷикӣ ба Истиқлолияти давлатӣ алоқамандии зич дорад, ки вижагиҳои онро дар ин давра чунин метавон арзёбӣ намуд: 
1. Таркиби луғавии забони адабии тоҷик сифатан тағйир ёфта, аз калимаву истилоҳоти нави сиёсӣ саршор гардид.
2. Забон дар паноҳи давлат қарор гирифта, сиёсати забон ҷузъи сиёсати фарҳангии давлат шуд.
3. Соли бузургдошти забони тоҷикӣ эълон гардидани  соли 2008 яке аз ташаббусҳои наҷиби Сарвари давлат ба шумор меравад. 
Дарвоқеъ, агар ба таърихи 20 соли ахир нигарем, тадбирҳои андешидаи Ҳукумати мамлакатро барои рушду такомули он ба хубӣ эҳсос мекунем, ки  назирашро дар тӯли зиёда аз ҳазор сол надида будем. Муҳимтарин тадбир дар ин самт қабули Қонуни забон мебошад,  ки ба забони тоҷикӣ мақоми давлатӣ дода, дар баробари ин, инкишофи озодонаи забонҳои дигарро дар қаламрави кишвар кафолат дод. Боиси ёдоварист, ки забони тоҷикӣ дар даҳсолаи ахири асри гузашта дар вазъияти ногувор ва чаҳорчӯби танг  қарор дошт. Ҳамин буд, ки баъд аз барқарор гардидани ҳукумати қонунӣ бо вуҷуди нобасомониҳои дохилӣ масъалаи забон дар маркази таваҷҷуҳи Ҳукумати мамлакат, бахусус, Сарвари  давлат қарор гирифт. Аз ҷумла, соли 1995 бо ташаббуси бевоситаи Президенти мамлакат Комиссияи татбиқи Қонуни забон дар назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис ёфт, ки дар танзими сиёсати забон ба Ҳукумат ёрӣ расонда, ба ҷараёни иҷрои Қонуни забон такони ҷиддӣ бахшид. Комиссияи мазкур соли 1996 ба фаъолият оғоз кард. Яке аз вазифаҳояш тарғибу ташвиқи забон буд. Барои ҷоннок кардани кор дар вилояту шаҳру ноҳияҳо ва вазорату идораҳо гурӯҳҳои назоратӣ таъсис ёфтанд. Ба ин восита татбиқи Қонуни забон хусусияти оммавӣ пайдо карда, забони тоҷикӣ дар коргузорӣ низ мавриди истифода қарор гирифт.
Масъалаи дигаре, ки пас аз соҳибистиқлолӣ дар маркази таваҷҷуҳ қарор гирифт, омӯзиши забонҳои байналмилалӣ, хусусан забонҳои русию англисӣ мебошад. Зеро ҳамкориҳои байналмилалии кишвар рӯз ба рӯз вусъати тоза пайдо мекунад. Дар ин самт барномаҳои давлатӣ қабул шуда, ба натиҷаҳои назаррас ҳам ноил гардидаем. Дар баробари ин, ба инкишофи озодонаи забонҳои хориҷӣ шароит фароҳам оварда шуд, ки яке аз нишонаҳои давлати ҳуқуқбунёду дунявӣ аст. Ба ин восита ба дигар қавму миллатҳо шароит фароҳам оварда шуд, ки бо забони модариашон таҳсил кунанд ва давомдиҳандаи расму оину анъанаҳои миллии худ бошанд. Дар ин замина тарбияи тафаккури миллӣ ва эҳсоси хештаншиносӣ яке аз омилҳои муваффақ шудани қонуни забон мебошад. Донистан, ҳифз ва пойдории забон аз худшиносӣ сарчашма мегирад.  Маҳз худшиносӣ боис гашт, ки забони тоҷикӣ дар давраи Сомониён дар мақоми забони илм истифода гардад. Сарвари давлат дар ҳамаи суханрониҳояшон роҳбарону масъулони соҳаро водор месозанд, ки нисбат ба забони давлатӣ бетафовут набошанд.
Забони тоҷикӣ таҷассумгари таърихи халқ, иқтидори давлат, обрӯи миллат буда, дурдонаи гаронбаҳои тамаддуни умумибашарӣ маҳсуб меёбад. Ин забонро Рӯдакиву Фирдавсӣ, Ҳофизу Саъдӣ, Синову Хайём, Айниву Турсунзода ва дигар нобиғагонамон бо осори гаронбаҳои хеш сиккаи безаволӣ задаанд. Ба таъбири Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон: «Имрӯз ба касе пинҳон нест, ки забони давлатӣ мақоми устувор гирифтааст ва ба он ҳеҷ чиз таҳдид намекунад».
Меҳрангез ҚОДИРОВА,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.10.2017    №: 208    Мутолиа карданд: 598

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед