logo

фарҳанг

ҶАВЛОНГОҲИ ЗАБОНИ ТОҶИКӢ

Дар ибтидои асри бист бар қасди он ки Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис наёбад, пантуркистон ва ҳомиёнашон бо ҳар роҳу восита хостанд, ки ҳастии миллати тоҷик ва забону таъриху фарҳанги онро инкор намоянд.
Ин садои устод Айнӣ буд. Медонистанд, ки устод Айнӣ муҷассамаи зиндаи на танҳо забон ва адабиёти тоҷик, балки тамоми Осиёи Миёна мебошад. Бо ӯ баҳсу баробарӣ кардан, мисли он буд, ки шахси ноогоҳе панҷа ба Рустами Дастон бизанад.
Устод Айнӣ дар рӯ ба рӯи ин гурӯҳи нотавонбин ва ҳавохоҳонашон истода, ошкоро ба ин маънӣ мегуфт:
- Агар намедонед, бидонед, ки фарзанди тоҷик устод Рӯдакӣ аввалин шахсе буд, ки бо қувваи забони тоҷикӣ истиқлолияти фарҳангии давлати Сомониён – нахустин давлати миллии тоҷиконро пойдор намудааст. Ҷавлонгоҳи ин забон ҳадду канор надорад.
Дар тақвияти ин суханон устод Саид Нафисӣ садо баланд мекард: «Пояи забони порсиро Рӯдакӣ дар гуфтаи худ гузошт ва агар Фирдавсӣ тавонист кохе баланд барафрозад, аз он буд, ки пеш аз вай ин Абуабдуллоҳ Ҷаъфар ибни Муҳаммад омада буд. Забони мо бе гуфтаи ӯ чун фарзанде бе модар аст».
Ба шарофати сиёсати фарҳангии Сомониён забони мо ончунон неруманд гашт, ки чун шаҳбозе ба парвоз омад ва бар сари бисёр мамлакатҳо соя афканд ва мардумон аз шевоӣ ва шириниҳои он ба ваҷд омаданд.
Ба қавли академик Абдулғанӣ Мирзоев беш аз панҷ ҳазор шоирон бо ин забон соҳибдевон гардидаанд. Теъдоди шоироне, ки девон мураттаб насохтаанд, аммо ашъори беҳад зиёде сурудаанд, ҳадду ҳисоб надорад. Шояд аз нисф зиёди кишварҳои ҷаҳон ба ин миқдор шоир надошта бошанд, чуноне ки мо дорем. Табиати забони тоҷикӣ чунин аст, ки аз нафаси чун боди сабо форам ва аз савтиёти дилангези он шеър чун оби чашмасорон ҷорӣ мегардад.
Агар ба ҳар тазкираи асрҳои пешин назар афканем, аз сафҳаи онҳо садои садҳо шоирон ба гӯш мерасад. Волаи Доғистонӣ дар тазкираи худ «Риёзушшуаро» оид ба 2594 шоири тоҷикзабон маълумот дода, намунаи ашъорашонро овардааст. Ва таърих шоҳид аст, ки тазкираи устод Айнӣ «Намунаи адабиёти тоҷик» дар сарнавишти миллати тоҷик чӣ нақши тақдирсозе бозида, нақшаҳои шуми иғвогаронро ба боди фано додааст. Дар ин хусус устод Мирзо Турсунзода баён доштаанд: «Ман ба устод Айнӣ қоил ва ҳар кас ҳам бояд қоил шавад. Устод деҳ ба деҳу хона ба хона қаландарвор гашта, санад ғун карданд, бо нӯги сӯзан аз зери хоку вайронаҳо зар пайдо карда, китоби «Намунаи адабиёти тоҷик» - ро мураттаб сохтанд. Ба ин хел одам, ки барои миллаташ ҷон ба гарав мемонад, чӣ хел қоил намешавед?! Таъзим бояд кард»!
Устод Айнӣ то охири умр сарпараст, сароҳанг ва хӯшачини забони тоҷикӣ буд. Забонеро, ки онро Рӯдакиву Айнӣ ва ҳазорон – ҳазор алломаҳо бо ишқу муҳаббат парваридаанд, имрӯз ба авҷи аъло расида, дар партави хуршеди истиқлолият чаман – чаман шукуфта, дар чаҳор фасли сол гулафшонӣ мекунад.
Раҷабалӣ ҚУДРАТОВ,
Корманди шоистаи Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.10.2017    №: 208    Мутолиа карданд: 409

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед