logo

фарҳанг

ҶАВЛОНГОҲИ ЗАБОНИ ТОҶИКӢ

Дар ибтидои асри бист бар қасди он ки Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис наёбад, пантуркистон ва ҳомиёнашон бо ҳар роҳу восита хостанд, ки ҳастии миллати тоҷик ва забону таъриху фарҳанги онро инкор намоянд.
Ин садои устод Айнӣ буд. Медонистанд, ки устод Айнӣ муҷассамаи зиндаи на танҳо забон ва адабиёти тоҷик, балки тамоми Осиёи Миёна мебошад. Бо ӯ баҳсу баробарӣ кардан, мисли он буд, ки шахси ноогоҳе панҷа ба Рустами Дастон бизанад.
Устод Айнӣ дар рӯ ба рӯи ин гурӯҳи нотавонбин ва ҳавохоҳонашон истода, ошкоро ба ин маънӣ мегуфт:
- Агар намедонед, бидонед, ки фарзанди тоҷик устод Рӯдакӣ аввалин шахсе буд, ки бо қувваи забони тоҷикӣ истиқлолияти фарҳангии давлати Сомониён – нахустин давлати миллии тоҷиконро пойдор намудааст. Ҷавлонгоҳи ин забон ҳадду канор надорад.
Дар тақвияти ин суханон устод Саид Нафисӣ садо баланд мекард: «Пояи забони порсиро Рӯдакӣ дар гуфтаи худ гузошт ва агар Фирдавсӣ тавонист кохе баланд барафрозад, аз он буд, ки пеш аз вай ин Абуабдуллоҳ Ҷаъфар ибни Муҳаммад омада буд. Забони мо бе гуфтаи ӯ чун фарзанде бе модар аст».
Ба шарофати сиёсати фарҳангии Сомониён забони мо ончунон неруманд гашт, ки чун шаҳбозе ба парвоз омад ва бар сари бисёр мамлакатҳо соя афканд ва мардумон аз шевоӣ ва шириниҳои он ба ваҷд омаданд.
Ба қавли академик Абдулғанӣ Мирзоев беш аз панҷ ҳазор шоирон бо ин забон соҳибдевон гардидаанд. Теъдоди шоироне, ки девон мураттаб насохтаанд, аммо ашъори беҳад зиёде сурудаанд, ҳадду ҳисоб надорад. Шояд аз нисф зиёди кишварҳои ҷаҳон ба ин миқдор шоир надошта бошанд, чуноне ки мо дорем. Табиати забони тоҷикӣ чунин аст, ки аз нафаси чун боди сабо форам ва аз савтиёти дилангези он шеър чун оби чашмасорон ҷорӣ мегардад.
Агар ба ҳар тазкираи асрҳои пешин назар афканем, аз сафҳаи онҳо садои садҳо шоирон ба гӯш мерасад. Волаи Доғистонӣ дар тазкираи худ «Риёзушшуаро» оид ба 2594 шоири тоҷикзабон маълумот дода, намунаи ашъорашонро овардааст. Ва таърих шоҳид аст, ки тазкираи устод Айнӣ «Намунаи адабиёти тоҷик» дар сарнавишти миллати тоҷик чӣ нақши тақдирсозе бозида, нақшаҳои шуми иғвогаронро ба боди фано додааст. Дар ин хусус устод Мирзо Турсунзода баён доштаанд: «Ман ба устод Айнӣ қоил ва ҳар кас ҳам бояд қоил шавад. Устод деҳ ба деҳу хона ба хона қаландарвор гашта, санад ғун карданд, бо нӯги сӯзан аз зери хоку вайронаҳо зар пайдо карда, китоби «Намунаи адабиёти тоҷик» - ро мураттаб сохтанд. Ба ин хел одам, ки барои миллаташ ҷон ба гарав мемонад, чӣ хел қоил намешавед?! Таъзим бояд кард»!
Устод Айнӣ то охири умр сарпараст, сароҳанг ва хӯшачини забони тоҷикӣ буд. Забонеро, ки онро Рӯдакиву Айнӣ ва ҳазорон – ҳазор алломаҳо бо ишқу муҳаббат парваридаанд, имрӯз ба авҷи аъло расида, дар партави хуршеди истиқлолият чаман – чаман шукуфта, дар чаҳор фасли сол гулафшонӣ мекунад.
Раҷабалӣ ҚУДРАТОВ,
Корманди шоистаи Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.10.2017    №: 208    Мутолиа карданд: 514

23.04.2019


ДЗЮ – ДО. Медали нуқраи Темур Раҳимов аз Чемпионати Осиё

Тиб. Муваффақияти камназири ҷарроҳони рус

Пирӯзии Зеленский дар интихоботи Украина

Фоҷиа дар Шри-Ланка Теъдоди қурбониён ба 300 нафар расид

Лукашенко Россияро ҳомии истиқлолияти Беларус номид

Ёрии низомию техникии Қазоқистон ба Тоҷикистон

Ҷаҳон дар як сатр

22.04.2019


НИММАРАФОНИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ДУШАНБЕ. Фенти Тилахан дар мақоми аввал

Ваҳдат ҳусни тоза мегирад

ХОРУҒ. Бунёди бинои шабакаи ёрии таъҷилӣ

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед