logo

фарҳанг

ҶАВЛОНГОҲИ ЗАБОНИ ТОҶИКӢ

Дар ибтидои асри бист бар қасди он ки Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис наёбад, пантуркистон ва ҳомиёнашон бо ҳар роҳу восита хостанд, ки ҳастии миллати тоҷик ва забону таъриху фарҳанги онро инкор намоянд.
Ин садои устод Айнӣ буд. Медонистанд, ки устод Айнӣ муҷассамаи зиндаи на танҳо забон ва адабиёти тоҷик, балки тамоми Осиёи Миёна мебошад. Бо ӯ баҳсу баробарӣ кардан, мисли он буд, ки шахси ноогоҳе панҷа ба Рустами Дастон бизанад.
Устод Айнӣ дар рӯ ба рӯи ин гурӯҳи нотавонбин ва ҳавохоҳонашон истода, ошкоро ба ин маънӣ мегуфт:
- Агар намедонед, бидонед, ки фарзанди тоҷик устод Рӯдакӣ аввалин шахсе буд, ки бо қувваи забони тоҷикӣ истиқлолияти фарҳангии давлати Сомониён – нахустин давлати миллии тоҷиконро пойдор намудааст. Ҷавлонгоҳи ин забон ҳадду канор надорад.
Дар тақвияти ин суханон устод Саид Нафисӣ садо баланд мекард: «Пояи забони порсиро Рӯдакӣ дар гуфтаи худ гузошт ва агар Фирдавсӣ тавонист кохе баланд барафрозад, аз он буд, ки пеш аз вай ин Абуабдуллоҳ Ҷаъфар ибни Муҳаммад омада буд. Забони мо бе гуфтаи ӯ чун фарзанде бе модар аст».
Ба шарофати сиёсати фарҳангии Сомониён забони мо ончунон неруманд гашт, ки чун шаҳбозе ба парвоз омад ва бар сари бисёр мамлакатҳо соя афканд ва мардумон аз шевоӣ ва шириниҳои он ба ваҷд омаданд.
Ба қавли академик Абдулғанӣ Мирзоев беш аз панҷ ҳазор шоирон бо ин забон соҳибдевон гардидаанд. Теъдоди шоироне, ки девон мураттаб насохтаанд, аммо ашъори беҳад зиёде сурудаанд, ҳадду ҳисоб надорад. Шояд аз нисф зиёди кишварҳои ҷаҳон ба ин миқдор шоир надошта бошанд, чуноне ки мо дорем. Табиати забони тоҷикӣ чунин аст, ки аз нафаси чун боди сабо форам ва аз савтиёти дилангези он шеър чун оби чашмасорон ҷорӣ мегардад.
Агар ба ҳар тазкираи асрҳои пешин назар афканем, аз сафҳаи онҳо садои садҳо шоирон ба гӯш мерасад. Волаи Доғистонӣ дар тазкираи худ «Риёзушшуаро» оид ба 2594 шоири тоҷикзабон маълумот дода, намунаи ашъорашонро овардааст. Ва таърих шоҳид аст, ки тазкираи устод Айнӣ «Намунаи адабиёти тоҷик» дар сарнавишти миллати тоҷик чӣ нақши тақдирсозе бозида, нақшаҳои шуми иғвогаронро ба боди фано додааст. Дар ин хусус устод Мирзо Турсунзода баён доштаанд: «Ман ба устод Айнӣ қоил ва ҳар кас ҳам бояд қоил шавад. Устод деҳ ба деҳу хона ба хона қаландарвор гашта, санад ғун карданд, бо нӯги сӯзан аз зери хоку вайронаҳо зар пайдо карда, китоби «Намунаи адабиёти тоҷик» - ро мураттаб сохтанд. Ба ин хел одам, ки барои миллаташ ҷон ба гарав мемонад, чӣ хел қоил намешавед?! Таъзим бояд кард»!
Устод Айнӣ то охири умр сарпараст, сароҳанг ва хӯшачини забони тоҷикӣ буд. Забонеро, ки онро Рӯдакиву Айнӣ ва ҳазорон – ҳазор алломаҳо бо ишқу муҳаббат парваридаанд, имрӯз ба авҷи аъло расида, дар партави хуршеди истиқлолият чаман – чаман шукуфта, дар чаҳор фасли сол гулафшонӣ мекунад.
Раҷабалӣ ҚУДРАТОВ,
Корманди шоистаи Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.10.2017    №: 208    Мутолиа карданд: 469

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед