logo

фарҳанг

БА ФАЛАК РОҲ БУРДАЕМ?

Чӣ бояд кард, ки фалак бо он асолате, ки дорад, ҷамъоварӣ шаваду  бештару беҳтар дар кишвар  ва бурун аз он муаррифӣ бигардад? Рушду нумӯ ва густариши он оё ҷавобгӯи талабот аст? Оид ба ин ва дигар масъалаҳои марбути жанри мусиқӣ хабарнигори рӯзнома бо Раҳмондӯсти Қурбониён, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон, ҳамсуҳбат шуд.

- Фалак аз жанрҳои маъмул ва маҳбуб маҳсуб мешавад. Фикр мекунам, ки  бо тавлиди инсонҳо ба рӯҳу вуҷуди онҳо роҳ меёбад. Махсус бояд зикр кард, ки суруди «Алла» низ фалак аст. Намунаи олии он имрӯз бо тамоми асолати худ дар Бадахшон боқӣ мондааст.
Мардум аз бахту саодат, хушҳолӣ, ранҷу дард, беватанӣ, гурезагӣ, оворагӣ ва садҳо мушкилоти дигар  суруд мехонданд. Суруд, албатта, тавъам ё худ иборат аз  мусиқиву матн буд.
 Агар рӯ ба таърихи қадимаи ин жанр биёрем, нахуст бояд аз фалаки «бунгак» зикр бикунем. Чаро? Чунки аввал, ки матн набуд, мусиқӣ буд, ҳамин фалак, ки зикраш рафт, пайдо шуда буд. Бо оҳангҳои махсус зам – зама мекарданд. Абурайҳони Берунӣ дар асараш бо номи «Осор – ул – боқия» аз ин навъи фалак ёд овардааст ва онро шарҳу тавзеҳи рӯшан додааст. Аммо ӯ таъкид менамояд: ҷое, ки матн дигар ёрову неруи изҳори ғаму андуҳи даруниро надорад, ин навъи фалак ба мадад мерасад. Албатта, дар ин гуфта ва шарҳи зебои муҳаққиқи асил ҳеҷ ҷои шакку тардид нест. Воқеан, на дар ҳар ҳолат матн қудрату тавоноии изҳори ғаму андуҳ, шодию масаррати инсонро  дорад ва ё ба он созгор меафтад.
Муроди мо он аст, ки матнҳо баъдҳо эҷод гардиданд. Ба ҷуз ин, матнҳо на ба ҳама дастрас буданд ё онҳоро мардум аз бар карда метавонистанд.
Воқеан, вақте аз жанри фалак ёд меорем, ҳатман ин суол пайдо мешавад, ки нахустин инсонҳо, он гоҳ, ки матнҳо набуданд, бо чӣ худро таскин мебахшиданду ҷисму рӯҳро аз бори ғамҳо озод менамуданд. Ва ё ҳолати шодию ваҷди худро чӣ гуна ифода мекарданд? Яъне зарурати пайдо шудани фалак бо мардум – якҷоя ба вуҷуд омад.
Мо ин навъи фалакро аз мӯйсафеде дар саҳрои Кангурт он замон, ки дар гурӯҳи ҳунарии "Ганҷина» фаъолият доштем, сабт карда будем. Аз Соҳиби Увал, ҳунарпешаи маъруф, қиссаи «Девона – Ҳусайнӣ ва Давлатхотун» - ро, ки ба жанри фалак иҷро мешавад, сабт намудем. Мақсади ду дилдода – ҳама бо рубоӣ ва оҳангҳои махсуси фалак баён мегарданд. Аз оғоз то ба анҷом он як саҳнаи драмавии ҷолибу диданию шуниданӣ аст. Таърих, рӯзгори мардум ва сатҳи иҷтимоии онҳоро дар баробари баёни розҳову дархостҳои ошиқона бозгӯ мекунад. Духтару писар бо оҳанг ва равишҳои худ, ки фарқкунанда ҳастанд, аммо дар як жанр, яъне фалаканд, суруд мехонанд.
Бояд ҳамаи мо сипосгузор бошем, ки барои фалак бо ташаббуси Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон рӯзи махсусро бахшиданду эълон карданд. Пас аз ин гурӯҳи ҳунарии «Фалак» дар назди Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҷумҳурӣ таъсис ёфт. Ба омӯзиш, тарғибу ташвиқ ва густариши он дар кишвар дастурҳо дода шуду имконот фароҳам гардиданд. Мутаассифона, то ҳанӯз мо фалакро, ба он асолате, ки дорад, барқарор ё худ эҳё карда натавонистем. Беҳтарин фалаксароёнро ҷамъ наовардем.
Чанде пеш Сарвари давлат дар ноҳияи Шамсиддини Шоҳин сафари корӣ ва бо мардуми он мулоқот анҷом доданд. Ба ин ҳангом чор нафар сокинони ин ноҳия фалак заданд, табиӣ, дар сатҳи бисёр баланд, бо овозҳои тозаву ширадор. Агар ман корманди масъули Вазорати фарҳанг ва ё гурӯҳи «Фалак» мебудам, ҳатман онҳоро бо чи роҳу талаботе набошад, ба пойтахти кишвар меовардам. Дар ноҳияи Хуросону Фархор низ ҳамин гуна фалаксароёни асилро дида будам. Боз мегӯям, ки онҳо ва чун онҳоро бояд ҷамъ биёрем, агар рушди фалакро, ҳунару мусиқии миллиро хоҳон бошем. Ва ҳам боз такрор мекунам, ки он чи аз фалак ба мардум пешниҳод месозанд, талаботи онҳоро қонеъ намуда наметавонад. Яъне он фалаке, ки мардум интизор доранду мехоҳанд бубинанд, алҳол нест. Беш аз сӣ навъи фалак аст. Бигузор бишуморанд, ки чандтои онро пешкаш карданд ва чӣ гуна. Фикр мекунам, ки нахуст ҳамаи фалаксароёни кишварро дар як ҷо, як гурӯҳ ҷамъ овардан лозим буд. Чаро дар ин гурӯҳ беҳтарин фалаксаро Гулчеҳра Содиқова ҷалб нашуд? Ва ё дигар фалаксароёни асил. Ба яқин, посухҳои зиёде ёфтану гуфтан мумкин аст, аммо бояд иҷрои мақсад, яъне эҳёву рушду густариши фалак бояд муҳимтар аз ин ҳама бошад. Дар дигар сурат на ба нимароҳ мерасему на ба манзили мақсуд.
Навъҳову равишҳои фалак дар манотиқи кӯҳистони кишвар гуногун мебошанд ва тарзи иҷроишашон низ.
Мехоҳам як руҷӯъ бинамоям. Давлатманд Холов дар даврони донишҷӯияш сурудеро ба тарзи фалак сароид. Матнаш ба мисраи «Лӯлак, лӯлаки боқӣ» оғоз мешуд. Дар сатҳи баланд ва бисёр самимию нишонрас онро иҷро карда буд. Суруд дар хотирам, зеҳнам нақш баст. Баъдҳо ин овозхони маҳбубу маъруф ин сурудро дар репертуари эҷодиаш ҷой накард, балки аз ёд бурду ҳеҷ намехонд. Барои барномаи ҳунарии бахшида ба Ҷашни 10 – солагии Истиқлолияти давлатӣ онро ба хотири ҳунарпеша овардему дархост намудем, ки сурудро эҳё намояд. Давлатманд дар се мусиқӣ, се гардиш ин фалакро сохт. Мақсад аз ин руҷӯъ он аст, ки фалаки асил ва ҳам аз ёдҳо рафтаро бояд ба мардум пешниҳод бинамоем. Дар ин сурат имкон фароҳам меояд, ки шукӯҳи фалакро дарёбанд ва бузургии миллатамон бо ғановати фарҳанги волояш бештару беҳтар шинохта шавад.
Решаи тамоми мусиқиҳои миллии мо фалак мебошад. Ин ки бархе бо дарки бисёр маҳдуд мегӯянд фалак танҳо муноҷот ба Худованд аст, қобили қабул нест. Он як ҷузъи мақсаду талаби ин жанр мебошад. Фалак дар асл тамоми мавзӯъҳои давру замон ва ҳолати мардумро, инчунин, ҷабҳаҳои мусиқии миллиро дар бар мегирад.
Ҳанӯз аз хотир нарафтааст, ки чанд сол пеш як мутрибу муҳаққиқ аз Шведсия омада буд. Фалак писандаш афтод ва бо ҳамроҳии оҳангсози машҳури кишварамон Толиб Шаҳидӣ навъҳои гуногуни онро сабт карда, бо худ бурда буд. Баъдҳо бо скрипка яке аз мақомҳои фалакро бо маҳорати баланди касбӣ иҷро карда ва шунавандагонашро дар хориҷи кишвар низ мафтун сохт. Дар ҳақиқат, агар мо фалакро пурра ҷамъ оварда битавонем ва бо асолаташ ба ҷаҳониён муаррифӣ бинамоем, ба миллату фарҳангамон бештар бо муҳаббат таваҷҷуҳ мекунанд. Фалак ғановату тавонгариву шукӯҳи мусиқии тоҷикро нишон дода метавонад.
Чаро онҳо ба ганҷинаи миллии мо бо муҳаббат даст ёфта метавонанд, гавҳарҳои қиматро пешкаш менамоянду мо аз уҳдаи он, ки ҳам барои ин масъулем, намебароем? Масъулону ҳунармандон бояд бештар бо муҳаббат, дилсӯзӣ сари ин масъалаи муҳим биандешанд ва барои ҳалли он саъю кӯшиш ба харҷ бидиҳанд.
Мусоҳиб Абдулқодири РАҲИМ,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 09.10.2017    №: 210    Мутолиа карданд: 758

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед