logo

иҷтимоиёт

ТАНЗИМ. ТАҶРИБА СОБИТ СОХТ, КИ...

Дар таъриху маданияти тоҷикон ҳамаи ҷанбаҳои ҳаёти инсонӣ бо урфу одатҳои гуногун тафсил дода шудаанд, ки аксарияти онҳо ба давраҳои асосии ҳаёти инсон - таваллуд, балоғат, тӯй, инчунин фавт рост меоянд.

Таваллуди кӯдак яке  аз  лаҳзаҳои хуштарину беҳтарин дар оила ба шумор меравад. Дар ин давра, пеш аз қабули қонун, маъракаҳои номгузорон, гаҳворабандон ва чиллагурезон бо додани чанд намуди таом ва иштироки меҳмонони зиёд доир мегаштанд. Баъдан, ба муносибати мӯйсаргирон ва хатна маъракаҳои махсус баргузор мегардиданд. Ҳамаи инҳо маблағҳои калон талаб мекарданд. Солҳои охир маросими хатнасурро аз ҷиҳати хароҷот ва ҳашамат аз тӯйи домодиву арӯсӣ қариб фарқ карда намешуд. Аз ин лиҳоз, дар қонуни амалкунанда тартиби нави гузарондани хатнасур пешниҳод гаштааст, ки мувофиқи он ин маросим дар доираи оила, бе хизматрасонии санъаткорон гузаронда мешавад. Худи амалиёти хатна бо розигии падару модар, аз рӯзи таваллуди писар то рӯзи бистуми баъди таваллуд, дар муассисаҳои тиббии дахлдор ба таври ройгон, бо тартиби муқаррарнамудаи мақомоти ваколатдори давлатӣ дар соҳаи тандурустӣ, анҷом мегирад.
Пеш аз тӯйи арӯсиву домодӣ бошад, чорабиниҳои зиёде, ба мисли хостгорӣ, фотиҳа, қалингирӣ, ҷиҳозгирӣ, баъд аз он никоҳ, тӯй, арӯсбиёрон, рӯбинон, келинталбон, домодталбон, падарталбон бо оростани дастархони пурнозу неъмат ва дар баъзе ҳолатҳо бо додани ду таом баргузор мешуданд. Дар рӯзи тӯй ҳам дар хонаи арӯс ва ҳам дар хонаи домод маъракаҳои бодабдаба доир мегардиданд. Одатан ду намуд хӯрок - шӯрбо ва оши палов пухта, ҳамсоя, хешу табор ва наздиконро зиёфат медоданд. Ҳоло, мувофиқи моддаи 10 - и қонуни амалкунанда, ки тӯйи домодию арӯсиро ба танзим даровардааст, дар баробари як қатор маъракаҳои пештар манъшуда, гузарондани чорабиниҳои ноншиканон, модарталбон, падарталбон, чодарканон, муборакбодӣ ва шаҳтозон (роҳбандон) манъ карда шудааст. Инчунин, дар қонун меъёре пешбинӣ гардидааст, ки мувофиқи он падару модари домоду арӯс ва ё шахсони онҳоро ивазкунанда  бо маслиҳати тарафайн метавонанд ба ҷойи додани оши тӯй маблағи онро ҷиҳати беҳтар гардондани шароити зиндагии навхонадорон сарф намоянд.
Дар ҳамаи минтақаҳои Тоҷикистон, то ворид гардидани тағйиру иловаҳо ба қонуни танзим, маросими дафну азодорӣ аз ҳар ҷиҳат серташвишу серхароҷот гардида буданд.  Масалан, «оши бегоҳи се», «ҳафт», «бист», «чил» ва «сол» чунон серхароҷот ва боҳашамат гузаронда мешуданд, ки ба маъракаҳои хушнудӣ шабоҳат доштанд. Аз ин лиҳоз, тағйиру иловаҳои ба моддаи 11 - и қонун-«Маросими дафну азодорӣ» воридшуда саривақтӣ  буда, танҳо ба манфиати мардум равона гардидаанд. Мувофиқи ин модда маросими дафну азодорӣ бе маҳдудияти шумораи иштироккунандагон сурат мегирад.  Инчунин, тамоми маросими дафну азодорӣ бе забҳи чорво ва бе додани таом гузаронда мешаванд. Бахусус, дар маросими «се», «чил» ва «сол», ки барои гузарондани онҳо иҷозат дода шудааст, забҳи чорво ва додани таом манъ гардидааст.
Таҷрибаи солҳои охир собит намуд, ки амали Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳо дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» на танҳо мушкили молиявии мардумро осон кард, балки барои дигар мардумони кишварҳои минтақаи Осиёи Марказӣ, ки бо тоҷикон дар доираи анъанаҳои муштарак зиндагӣ мекунанд, намунаи ибрат гардид. Мо ба чунин хулоса омадем, ки ташаббус ва ибтикори Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз анъанаҳои куҳан ва ғании тоҷикон манша гирифтааст. Бинобар ин, қонуни мазкур заминаи мустаҳкам дошта, бо амалӣ шудани он мушкилоти қишрҳои гуногуни ҷомеа, алалхусус аҳолии камбизоат ба андозаи чашмрас осон хоҳад гашт.
З. АКРАМӢ, директори Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон,
З. ЮСУФБЕКОВА,  М. ШОВАЛИЕВА, М. МАҲМУДОВА, кормандони институт


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 11.10.2017    №: 212    Мутолиа карданд: 952

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед