logo

иҷтимоиёт

ҲАТТО ХАНДААШ МАЗМУНИ ОДАМИЯТ ДОШТ

Абдуҷабори АЗИЗ


Инсони дарёдил буд ӯ. Дилаш ҳамеша майли некӣ кардан дошт. Дасти саховаташ кушода буд ва ҳамеша меандешид, ки ба барҷомондагон чӣ гуна ёрмандӣ расонад. Гӯиё маҳз барои некӣ кардан ба дунё омада буд. Як ҷаҳон нақшаҳои нуҳуфта дошт дар дил. Аз баъзеи онҳо андак – андак ишора мекард, он ҳам бо таъбирҳои латифу зебову ҷолиб. Овози нарму дилкашаш ҳамсуҳбатро ҷонибаш ҷалб мекард. Чунин муносибати хоксорона барои ҳар як ҳамнишину ҳамсуҳбаташ дарс буд, дарси одамият ва шинохти ҳақиқату рисолати инсонӣ.

Ҳамеша суҳбаташ дар бораи одаму одамгарӣ, футуввату ҷавонмардӣ ва хайру саховат буд. Мегуфт, ки нахустин бор маънову шарҳу тавзеҳи одамиятро аз падараш - бобои Раҳмон шунидааст. Ҳамин мазмунро бо завқ ва дилгармии хос ба дӯстонаш нақл мекард ва мақсадашро идома дода, ишора мекард, ки «Падарам бо тамкину тааммули хос таъкид менамуданд, ки инсондӯст бошем, ба қадри хурду бузург бирасем, тафовут дар миёни одамон нагузорем, дар ҳама ҳол дасти афтодагонро бигирем, ба ниёзмандон ёрӣ бирасонем».
Ин суханҳои пур аз ҳикмати падар раҳнамои зиндагияш шуданд. Ӯ таъкидҳои қиблагоҳашро дар гӯшаш абадӣ ҷой кард ва дар ҳар як рафтору гуфтор ва пиндори оқилонааш аз онҳо истифода менамуд. Гӯё раҳнамою асои рӯзгораш гардида буданд гуфтаҳои падар. 
Вай бо муҳаббат аз зиндагии одиву хоксорона ва ҳиммати баланди қиблагоҳаш ёдовар мешуд. Дар чунин ҳолатҳо ҳангоми нақл дилаш шайдои меҳри падар мегашт, оҳанги суханаш ширинтар мешуд ва дар лабонаш табассуми нозук пайдо мегардид. 
Дар зиндагиаш ҳар як ҳикмати падар ва таъкиди модарро ҳамчун суннати ниёгон риоя мекарду онҳоро сармашқи рӯзгораш намуда буд. То лаҳзаҳои охирини ҳаёташ чун забарҷад ва дурри ноёб ин мероси падарро ҳифзу нигаҳдорӣ мекард. Мехост он ҳама расму анъанаҳои неки қиблагоҳаш идома ёбад ва ин чароғи афрӯхта ҳеҷ гоҳ хомӯш нагардад. Вақти ба ёд овардани чунин нақлҳо вуҷудашро ҳасрати дидори падари қадрдону лафзи хуши модари дилбандаш тасхир мекарду боз ширинтар табассум менамуд.
Мисли падар меҳмондӯсту меҳмоннавоз ва хонааш ҳамеша пур аз меҳмон буд. Ҳамаи меҳмонҳо барояш қадру манзалати хос дошт. Бо табъи болидаву чеҳраи кушода ҳамаро мепазируфт ва баъд гусел мекард. Аз иҷрои ин расму одоби меҳмондорӣ ҳай ҳаловат мебурд.
Ба касбу кор аз бачагиаш дилбастагӣ дошт. Ҳамин меҳнатдӯстӣ ӯро соҳибэҳтиром гардонда буд. Касбашро беҳад дӯст медошт. Ҳамеша пеш аз он ки дар назди чанбараки трактор менишаст, аз қиблагоҳаш - бобои Раҳмон ва модараш – момаи Марям дуо мегирифт. Ба кор барвақт мерафт, ба ҳангоми субҳи солеҳон ва дер бармегашт  - як поси шаб.
Ёд надошт, ки нафаре корафтода ба дари хонаи онҳо омадаву ҷавоби рад шунида бошад. Ҳаргиз. Ҳатто хотираи қавиаш ёд надорад. Агар гоҳе ҳам аз рӯи дилсӯзиву меҳри бепоён модараш мегуфт, ки «писарам, нав омадӣ, андаке дам гир, баъд рав», бо сухане ё ишорае ӯро розӣ мекард, то он корафтодаро аз худ ва ҳамаи аҳли оила розӣ бинамояд. Ӯ дар дил мегуфт, ки одами корафтода набояд аз дари хонаи кас ноумед баргардад. Боз дар таги дилаш мегуфт, ки агар нафаре ноумед баргардад, он дар баста мешаваду хонаро баракаташ кам мешавад. Дар ин гуна ҳолат чеҳрааш мисли арғувон сурх мешуду дар пиндораш ниҳоли накукорӣ мева меовард.
Баъзе шабҳоро дар кӯҳу камар рӯз менамуд ва аз паси шудгор хобро аз худ дур карда буд. Аз як деҳа ба деҳаи дигар об мебурд, ҳосили ба ранҷ парвардаро ҷамъ меовард. Ҳангоми ғалладарав бошад, ҳафтаҳоро сари чанбари комбайну трактор мегузаронд, аммо изҳори хастагиву дилшикастагӣ намекард.
Аз падар ин суханҳоро дар ёд дошт, ки меҳнати ҳалол ва садоқат ба он одамиро обрӯ мебахшаду дар миёни мардумон соҳибэҳтиром мегардонад. Заҳмат ва бо арақи ҷабин рӯз гузарондан ба мисли падараш ӯро дар миёни деҳотиён обрӯманд карда буд. Вай аз кор наметарсид, маъвои дилаш шуда буд заҳматкашӣ. Аз ҳамаи корҳои кардааш шукрона мекард. Агар ягон лаҳзаи корияшро ба ёд меовард, ҳатман бо табассум қаноатмандӣ менамуд.
Солҳо гузаштанду ӯ роҳбари хоҷагӣ гардид. Вай усули роҳбарии худашро дошт. Ҳамеша бо мардум буд. Дар шодиашон мисли хешовандони наздик ҳамроҳӣ мекард, дар ғамашон шарик мегирифт худро. Барои ёрияшон дар ҳар ду ҳолат хешро масъул медонист ва онро дареғ намедошт.
Чун солҳои пешин саҳар барвақт аз хона мебаромад. Аз дидани ҷӯякҳои ҳосилхези пахтааш шод мешуд. Худаш низ бо шукуфтани пахтаҳо мешукуфт. Доимо ҳосили хуб мегирифт, зеро ба қадри замин мерасид. Мегуфт, ки замин ҳеҷ гоҳ ба инсон хиёнат накардааст, ӯро фиреб надодааст. Дӯсташ бидорӣ, дӯстат медорад. Якаш бидиҳӣ, даҳу садат мебахшад. Бо замин гоҳҳо мисли одам гап мезад, роз мегуфт. Дар ин ҳангом андешаҳои неки ободию созандагӣ бо ташаббусҳои наҷиб тавлид мешуданд. Саъй мекард, кӯшиш ба харҷ медод, то онҳоро амалӣ бигардонад ва низ ба орзуҳояш ҷомаи амал бипӯшад.
Мешунид, ки мегуфтанд: «Офарин, сад офарин ба бобои Раҳмон, ки тавонистааст писарҳоро мисли худаш, дуруст тарбия бикунад». Аз ин рӯҳи тоза мегирифт, шукр мекард.
Андешаи боғдорию бунёди боғҳо дар ҳамин ҳолатҳо, ба ҳамин ҳангом пайдо шуда буд. Талу теппаҳоеро, ки шояд садсолаҳо шодоб нагардида буд, шодоб кард ва пур аз дарахт. Агар ҳам кас надидаву тасаввур бинамояд, ҳароина он зебост. Оре, ба баракати раҳмонӣ  чи хуш аст ба замини ташналаб об мебаранд ва баргу шохаҳои зебои дарахтон бо сояи худ онро аз сӯхтанҳо ҳифз мекунад.
Пасон хумори обчакорияш гирифт. Камари ҳимматро ин бор ҳам сахт маҳкам баст. Нахуст помидор, баъд бодиринг ва дигар навъҳои сабзавотро парвариш карду аз ранҷи кашидааш ҳосили хуб ба даст оварду шукрона намуд.
Не, ин заҳматҳо  барояш  камӣ кард. Дар пайи бунёди боғи ангур шуд. Ангурбоғ бунёд намуд. Аввалин ангурҳои кишмишии ҳиротиро ӯ овард ва дар талу теппаҳо шинонд. Бо усули аҷдодӣ нигоҳубинашон кард. Мисли фарзандон дӯсташон дошт. Ҳосили зиёд гирифт, ширину шаҳдбор буданд, мисли суханонаш, ҳикоятҳояш. Аз панҷаҳои нармаш ангур панҷа зада, талу теппаҳои хоҷагиро ангур гирифт.
Баъдан ба лимӯпарварӣ машғул шуд. Он ҳам ҳосили хуб дод.
Бо меҳр ба парвариши парандаҳои зебову хушхон низ машғул мешуд. Ҳамеша аз таҷрибаҳои андухтааш дар парвариши онҳо бо шавқ мегуфт. Ба ин ҳангом низ нахуст табассуми зебо дар лабонаш пайдо мегардид ва баъд ширин механдид.
Ба василаи иқдому ташаббусҳои некаш садҳо нафар ҷойи кор пайдо карданд ва ба рӯзгорашон беҳбудӣ бахшиданд.
Аз таомҳои миллӣ, хушлаззат бисёр ёд мекард. Мегуфт, ки ба насли нав бисёре аз ин таомҳои фаромӯшшударо ёд бояд дод. Ҳар гоҳ ки сухан аз навъи таомҳо пеш ояд, вай беихтиёр модари кадбонуашро пеши рӯ меовард. Аз умочу гардсӯзу пиёваву шӯрбои болаззати тайёркардааш ёд мекард. Изҳор медошт, ки таҳмолҳои модарашро дӯст медорад ва гоҳҳо аз ҳад зиёд хумории хӯрокҳои лазизи модараш мешавад.
Бо завқ ба лаби дегдону танӯр ҳезум кашиданҳояшро ва бо шавқ хӯрокпазию нонпазиҳои модарро якҷо дар сари танӯр сер кардани фарзандҳоро чун хоби ширин ёд мекард. Бо эҳсоси зиёд ва муҳаббати хос аз рӯзҳои рафта ёд менамуд.
Нонпазӣ ва хӯрокҳои болаззати модарашро бо зикри неки ёди волидааш пеши рӯ меовард. Аз шарбату нашоистаи модар серӣ надошт. Бо шунидани нақли дилкаши ӯ даҳони ҳамсуҳбаташ об мегирифт. Вале ӯ беист чунон нақл мекард, ки гӯё ҳозир ҳам дар даҳонаш модар навола мегузорад. «Ҳай дареғ!» - мегуфт дар ин ҳолатҳо ӯ.  
Аз гузашта, аз умри рафта низ мегуфт. Ин зикру ёдҳо як навъ изҳори қаноат ва шукр маҳсуб мешуд. Хаста набуд, хастагиро эҳсос намекард. Дилаш ҳамчунон лабрези шӯри ҷавонӣ буд.
Аз ободонӣ, бунёдкорӣ, ҷавонмардӣ, ҳимматбаландии ҳамдиёронаш, ҳам-ватанонаш  шод мегашт. Аз  иҷрои  ҳар амали хайрхоҳонаи ҳимматбаландони кишвар, ки мешунид, хурсанд  мешуд ва ба онҳо офарин мегуфту тавсифашон мекард.
Бо лутфу суханони зебову дилнишин аз хоҳару бародаронаш  ёд  меовард. Махсусан, даврони кӯдакиву наврасиашро  бо меҳр хотировар мешуд. Аз дунёи бачагиашон серӣ надошт. Ҳатто бародарашро бо ҳама бузургиаш на аз рӯи вазифааш, балки чун нури дидааш, ба мисли гулқанд нафису ширин дӯст медошт ва ҳамон давраи кӯдакиашонро, навозишу дӯстдории падару модарашро бо ҳавас ёд мекард. Аз фарзандони худаш, додараш ва хоҳараш ифтихор мекард. Онҳоро низ бо самимият дӯст медошт. Дар ин ҳолатҳо дилаш фараҳ мегирифт, саршори меҳр мешуд ва аз сарнавишту тақдири некашон шукр мекард. Ӯ аз меҳри додару хоҳараш, хешу наздиконаш серӣ надошт. Ҳангоми нақли бачагӣ ва наврасӣ дилаш меларзид, метапид, навозишаш ба мисли ҳарфҳои нӯги забонаш рақс мекард ва табассуми ширин аз ӯ дур намегардид. «Ҳай дареғи умр!» мегуфт дар ин ҳолатҳо ӯ.  
Дареғо, сад дареғо. Ҳамчунон ки ҳикоятҳояш, суханони ширинаш банохост ба поён расиданд, умри пурбаракаташ низ баногоҳ ба поён расид.
Дар ин пойизи зебо, фасли хазони дилкаш, ҳавои гарми тирамоҳ дар рӯзи бисёр хуб дар дили пайвандону наздикон ва дӯстдоронаш ашки ғамро боқӣ гузошту рафт, таъҷилӣ рафт, бо дарду ҳасрат умедҳояшро боқӣ монду рафт. Бо рафтанаш қалби ҳама ғам гирифту чашмонашон нам. Оне, ки ҳеҷ шитоб надошт, ин бор дар сафар ба роҳу манзили охират шитоб кард.
Аз дидаҳо агар рафт, аз дил ҳеҷ гоҳ намеравад. Вай аз худ нишонаи одамияту одамгарӣ, ҳимматбаландию саховатпешагӣ гузошту рафт. Аммо чеҳраи нурониаш, қалби саршор аз меҳраш, нигоҳи гармаш, чашмони пур аз шодиаш, табассумҳои ширини дилкашаш бо пайвандону наздикон, дӯстону ҳамсуҳбатон ва ҳамаи онҳое, ки ӯро мешинохтанд, боқӣ монд, монд.


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 17.10.2017    №: 216    Мутолиа карданд: 1128

18.07.2019


ХАДАМОТИ ЗИДДИИНҲИСОРӢ. Болоравии нархи барқ ба қарзи он марбут аст

Азим Иброҳим Ким Тэ Сонгро ба ҳузур пазируфт

Ба ташкили корхонаҳои муштарак ҳавасмандӣ зоҳир гардид

Ҳамоиши «Ваҳдат – омили ягонагӣ ва суботи ҷомеа» доир шуд

Ҳамкорӣ бо Қатар густариш меёбад

Саридораи геология. 2810 харитаи геологӣ рақамӣ шуд

121 шахси масъул ба ҷавобгарии маъмурӣ кашида шуд

Роҳи нави сесатҳаи Душанбе ба истифода дода мешавад

Президенти Қазоқистон Шӯрои миллии эътимоди ҷомеаро созмон дод

Дар Ӯзбекистон аввалин IT-технопарк бунёд мегардад

Ҷаҳон дар як сатр

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед