logo

сиёсат

КОНСТИТУТСИЯИ ТОҶИКИСТОН ЯКЕ АЗ ПАНҶ КОНСТИТУТСИЯИ БЕҲТАРИНИ ҶАҲОН

Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон дуюмин санади олии ҳуқуқие мебошад, ки дар байни кишварҳои аъзои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил баъд аз Федератсияи Русия бо роҳи раъйпурсии халқӣ қабул гардидааст. Он дар ҷаҳон ба қатори панҷ конститутсияи беҳтарин дохил мешавад, ки яке аз дастовардҳои бузурги даврони соҳибистиқлолии кишвар маҳсуб меёбад.
 
Бо мақсади татбиқ ва амалисозии муқаррароти Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризояти миллӣ дар Тоҷикистон, бо назардошти ба вуқӯъ пайвастани дигаргуниҳои куллӣ дар ҳаёти сиёсию иқтисодӣ ва иҷтимоию ҳуқуқӣ, бори аввал 26 сентябри соли 1999 бо роҳи раъйпурсии халқӣ ба Қонуни асосии кишвар тағйиру иловаҳо ворид шуданд. Ин тағйиру иловаҳо ба идомаи ислоҳоти сиёсию ҳуқуқӣ дар мамлакат ва танзими муносибатҳои сифатан наве, ки ба рушди давлатдории миллӣ алоқамандии бевосита доштанд, заминаи муҳими ҳуқуқӣ гузоштанд. Аввалин маротиба дар мамлакат низоми комилан нави таъсис, сохтор ва фаъолияти мақоми қонунгузории кишвар пешбинӣ карда шуд. Тартиби интихоботи Парламенти дупалатагӣ мушаххас гардида, мутаносибан дигар меъёрҳои вобаста ба фаъолияти бевоситаи парламент низ такмил дода шуданд. Дар ин замина бори аввал дар таърихи парламентаризми кишвар парламенти касбии доимоамалкунанда – Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олӣ таъсис дода шуд. Ҳамзамон, тавассути тағйиру иловаҳои соли 1999 шохаи дигари ҳокимияти давлатӣ, яъне ҳокимияти судӣ, боз ҳам мустаҳкам гардид.
Дар тағйиру иловаҳое, 22-юми июни соли 2003, маротибаи дуюм ба Конститутсияи мамлакат ворид шуданд, инсон ҳамчун бузургтарин арзиш ва дорои манфиатҳои муайян шинохта шуд. Дар баробари ин, бо мақсади боз ҳам мустаҳкам намудани мустақилияти ҳокимияти судӣ муҳлати ваколати судяҳо аз 5 ба 10 сол ва синну соли ба вазифаи судягӣ пешниҳод намудан аз 60 ба 65 сол дароз карда шуд, ки ин яке аз принсипҳои конститутсионии таъмини мустақилият ва таҳкими минбаъдаи ҳокимияти судӣ буда, барои баланд бардоштани нақшу мавқеи он дар ҷомеа ва ба татбиқи адолати иҷтимоӣ мусоидат намуд.
Рушди устувору босуботи ҷомеа, бахусус ҷомеаи муосири Тоҷикистон тақозо менамояд, ки меъёрҳои Конститутсия пайваста такмил дода шаванд. Аз ин рӯ, бори сеюм 22 майи соли 2016 бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ  ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон тағйиру иловаҳои навбатӣ ворид карда шуданд. 
Зарурати ворид намудани тағйиру  иловаҳо ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳам мутобиқ намудани меъёрҳои Қонуни асосӣ ба истилоҳу меъёрҳои санадҳои ҳуқуқи байналмилалӣ мебошад. Ин имкон медиҳад, ки меъёрҳои Конститутсия бо меъёрҳои ҳуқуқи байналмилалӣ дар якҷоягӣ ва ҳамбастагӣ амал намуда, ҳамкориҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон тавсеа ва рушд ёбанд. Дар асоси тағйиру иловаҳои ба Конститутсия воридгардида, 23 июли соли 2016, ба Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон  «Дар бораи судҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон» тағйиру иловаҳои зарурӣ ворид шуданд. Тибқи ин тағйиру иловаҳо, бинобар барҳам дода шудани Шӯрои адлия ваколатҳои ин сохтор дар самти таъминоти ташкилии фаъолияти судҳо ва таъминоти моддию техникии онҳо, тартиби интихоб, таъйин, бозхонд ва озод намудани судяҳо, инчунин, таъсиси комиссияи имтиҳонотӣ барои номзадҳо ба вазифаи судя ва коромӯз - судяҳо, масъалаҳо вобаста ба фаъолияти Маркази таълимии судяҳо, дар як коллегияи тахассусӣ муттаҳид кардани се коллегияи тахассусии мавҷудбуда, таҷдиди сохтори дастгоҳҳои судҳо бо васеъ гардондани ваколати онҳо, нисбат ба судҳои умумӣ ба салоҳияти Суди Олӣ ва нисбат ба судҳои иқтисодӣ бошад, ба салоҳияти Суди Олии иқтисодӣ вогузор карда шуданд.
Инчунин, дар асоси тағйиру иловаҳо моддаи 12 қонуни конститутсионии амалкунанда дар таҳрири нав ифода карда шуд, ки мутобиқи он ба вазифаи судя шаҳрванде таъйин ё интихоб мешавад, ки танҳо шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро дошта бошад. Ҳамчунин, тибқи ин модда синни ниҳоии дар вазифаи судя фаъолият кардан барои занон 58 ва барои мардон 63 пешбинӣ карда шуд, ки мақсад аз тағйироти мазкур муқаррар намудани талаботи якхела доир ба синну соли ба нафақа баромадан нисбат ба кормандони мақомоти давлатӣ ва ба инобат гирифтани вазъи имрӯзаи кишвар ба хотири роҳ кушодан ба ҳуқуқшиносони ҷавоне, ки дар сохторҳои гуногуни давлатӣ фаъолият доранд, мебошад. Ҳамзамон, тибқи тағйироти ба моддаи 18 қонуни конститутсионии амалкунанда  воридгардида, дар сурати шомил гардидан ба шаҳрвандии давлати дигар ва қатъ гардидани шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон ин барои аз вазифа озод намудани судя асос мегардад.
Ҳамин тариқ, се маротиба ворид гардидани тағйиру иловаҳо ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон боиси тағйироти куллӣ дар қонунгузории амалкунанда гардид, ки ин амр ба табиати ҳуқуқии Конститутсия марбут буда, маҳз аз қувваи олии ҳуқуқӣ доштани он сарчашма мегирад.
Абдуманон ДОДОЗОДА,
сардори Раёсати кадрҳо ва корҳои махсуси Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 23.10.2017    №: 219    Мутолиа карданд: 1045

23.04.2019


ДЗЮ – ДО. Медали нуқраи Темур Раҳимов аз Чемпионати Осиё

Тиб. Муваффақияти камназири ҷарроҳони рус

Пирӯзии Зеленский дар интихоботи Украина

Фоҷиа дар Шри-Ланка Теъдоди қурбониён ба 300 нафар расид

Лукашенко Россияро ҳомии истиқлолияти Беларус номид

Ёрии низомию техникии Қазоқистон ба Тоҷикистон

Ҷаҳон дар як сатр

22.04.2019


НИММАРАФОНИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ДУШАНБЕ. Фенти Тилахан дар мақоми аввал

Ваҳдат ҳусни тоза мегирад

ХОРУҒ. Бунёди бинои шабакаи ёрии таъҷилӣ

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед