logo

фарҳанг

МАҚБАРАИ МУҲАММАД БАШОРО. БАРДОШТ АЗ НАХУСТИН САФАРСАЁҲАТИ "ҶУМҲУРИЯТ" БА ПАНҶАКЕНТИ БОСТОНӢ

Сайру саёҳат ба мавзеъҳои таърихӣ агар аз як ҷиҳат ба кас рӯҳи тоза бахшад, аз дигар тараф ҳисси ватандориро дар қалбаш бештар месозад. Чанде пеш мо бо ҳамкорон аз чандин мавзеъҳои таърихии шаҳри Панҷакент дидан намудем, аммо ман мехоҳам таассуроти хешро аз нуқтаҳои таърихии деҳаи Мазори Шариф баён намоям. Ин оромгоҳ таърихи санъат ва ҳунари 1000 - солаи халқу миллати моро дар худ маҳфуз доштааст. Роҳбалад Шамсулло Раҷабов моро дар назди мақбараи Муҳаммад Башоро истиқбол гирифта, аз таърихи бунёди он муфассал қисса намуд.
Мақбараи Хоҷа Муҳаммади Башоро бо сохти меъмории худ диққати сайёҳонро ҷалб кардааст. Зеро ин гуна мақбараҳо дар Осиёи Марказӣ хеле нодир буда, зиёраткунандагони бисёр доранд. Оромгоҳи Муҳаммад Башоро дар қисмати шарқии рустои Мазори Шарифи шаҳри Панҷакент  воқеъ аст. Деҳа низ номи худро аз мақбараи Хоҷа Муҳаммад гирифтааст. Ба гуфтаи Шамсулло Раҷабов Муҳаммад Башоро яке аз бузургтарин муҳаддисон ва муфассирони каломи Илоҳӣ мебошад. Замони зиндагии эшон ба солҳои 782 – 866 рост меояд. Бино дар ду давра сохта шудааст: асрҳои 9 – 12 қисми мураббаъшакли бино бо хонаҳои кунҷӣ, солҳои  1342 – 1343 даромадгоҳи калони пештоқдор бо сафоли ранга. Ороиши асосии тарафҳои чап ва рости даромадгоҳи пештоқро кошинкории гилнок дар шакли серқирае, ки он ба тарзи кандакории ҳандасӣ бофта шудааст, зебу зинат медиҳад. Рӯйи он бо нигораҳо  (шакли рустанидошта ва ҳуруфоти арабӣ) пӯшида шудааст.
Ду тарафи кунҷҳои калони пештоқдорро  сутунҳои аз лой сохташуда оро медиҳанд, ки онҳо бо усули махсус хаттотӣ шудаанд.  Яке аз қисмҳои диққатҷалбкунандаи даромадгоҳ ороиш бо ҳуруфоти арабӣ аз тарафи рост сар шуда ва ба тарафи чап поёнёбанда мебошад. Дар охири навиштаҷот санаи сохтмон, яъне соли 741 – и ҳиҷрӣ (солҳои 1342 - 1343) бо шумораи абҷад чунин сабт гардида:
Ҳар ки моро кунад ба некӣ ёд,
Номаш андар ҷаҳон ба некӣ бод!
- Аз нақшу нигораҳояш маълум мешавад, ки мақбараро  дар он солҳо мардуми маҳаллӣ сохтаанд. Ҳарчанд ин оромгоҳ таърихи ҳазорсола дошта бошад ҳам, то ҳол азнавсозӣ нашудааст ва ҳама зебоиҳое, ки мебинед, аслӣ ҳастанд. Ба хотири он, ки мақбара тарзу намуди аслии худро  гум накунад, онро бомпӯш намуда истодаем, - гуфт Шамсулло Раҷабов.
Бино ба маълумоти муаррихон, мақбараи мазкур баъди мақбараи Исмоили Сомонӣ дар Бухоро қадимтарин ёдгорӣ дар минтақа буда, дар дохили худ на танҳо оромгоҳи Хоҷа Муҳаммад, балки пештоқи пурнақшу нигор, сангҳои дорои катиба, хона ва ҳуҷраҳои дарунбадарун, чиллахона ва қабрҳои шахсиятҳои маъруфи он замонро дар худ ғунҷондааст. Бинои мазкур ба ҷуз аз аҳамияти фарҳангӣ доштан, инчунин, санъати меъмории гузаштагони моро аз бисёр ҷиҳат рӯшан мекунад ва бозгӯи рушди ҳунарҳои меъморӣ, гилкорӣ, катибанависӣ ва хушнависӣ мебошад.
Лола РИЗОӢ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.10.2017    №: 221    Мутолиа карданд: 1353

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед