logo

фарҳанг

МАҚБАРАИ МУҲАММАД БАШОРО. БАРДОШТ АЗ НАХУСТИН САФАРСАЁҲАТИ "ҶУМҲУРИЯТ" БА ПАНҶАКЕНТИ БОСТОНӢ

Сайру саёҳат ба мавзеъҳои таърихӣ агар аз як ҷиҳат ба кас рӯҳи тоза бахшад, аз дигар тараф ҳисси ватандориро дар қалбаш бештар месозад. Чанде пеш мо бо ҳамкорон аз чандин мавзеъҳои таърихии шаҳри Панҷакент дидан намудем, аммо ман мехоҳам таассуроти хешро аз нуқтаҳои таърихии деҳаи Мазори Шариф баён намоям. Ин оромгоҳ таърихи санъат ва ҳунари 1000 - солаи халқу миллати моро дар худ маҳфуз доштааст. Роҳбалад Шамсулло Раҷабов моро дар назди мақбараи Муҳаммад Башоро истиқбол гирифта, аз таърихи бунёди он муфассал қисса намуд.
Мақбараи Хоҷа Муҳаммади Башоро бо сохти меъмории худ диққати сайёҳонро ҷалб кардааст. Зеро ин гуна мақбараҳо дар Осиёи Марказӣ хеле нодир буда, зиёраткунандагони бисёр доранд. Оромгоҳи Муҳаммад Башоро дар қисмати шарқии рустои Мазори Шарифи шаҳри Панҷакент  воқеъ аст. Деҳа низ номи худро аз мақбараи Хоҷа Муҳаммад гирифтааст. Ба гуфтаи Шамсулло Раҷабов Муҳаммад Башоро яке аз бузургтарин муҳаддисон ва муфассирони каломи Илоҳӣ мебошад. Замони зиндагии эшон ба солҳои 782 – 866 рост меояд. Бино дар ду давра сохта шудааст: асрҳои 9 – 12 қисми мураббаъшакли бино бо хонаҳои кунҷӣ, солҳои  1342 – 1343 даромадгоҳи калони пештоқдор бо сафоли ранга. Ороиши асосии тарафҳои чап ва рости даромадгоҳи пештоқро кошинкории гилнок дар шакли серқирае, ки он ба тарзи кандакории ҳандасӣ бофта шудааст, зебу зинат медиҳад. Рӯйи он бо нигораҳо  (шакли рустанидошта ва ҳуруфоти арабӣ) пӯшида шудааст.
Ду тарафи кунҷҳои калони пештоқдорро  сутунҳои аз лой сохташуда оро медиҳанд, ки онҳо бо усули махсус хаттотӣ шудаанд.  Яке аз қисмҳои диққатҷалбкунандаи даромадгоҳ ороиш бо ҳуруфоти арабӣ аз тарафи рост сар шуда ва ба тарафи чап поёнёбанда мебошад. Дар охири навиштаҷот санаи сохтмон, яъне соли 741 – и ҳиҷрӣ (солҳои 1342 - 1343) бо шумораи абҷад чунин сабт гардида:
Ҳар ки моро кунад ба некӣ ёд,
Номаш андар ҷаҳон ба некӣ бод!
- Аз нақшу нигораҳояш маълум мешавад, ки мақбараро  дар он солҳо мардуми маҳаллӣ сохтаанд. Ҳарчанд ин оромгоҳ таърихи ҳазорсола дошта бошад ҳам, то ҳол азнавсозӣ нашудааст ва ҳама зебоиҳое, ки мебинед, аслӣ ҳастанд. Ба хотири он, ки мақбара тарзу намуди аслии худро  гум накунад, онро бомпӯш намуда истодаем, - гуфт Шамсулло Раҷабов.
Бино ба маълумоти муаррихон, мақбараи мазкур баъди мақбараи Исмоили Сомонӣ дар Бухоро қадимтарин ёдгорӣ дар минтақа буда, дар дохили худ на танҳо оромгоҳи Хоҷа Муҳаммад, балки пештоқи пурнақшу нигор, сангҳои дорои катиба, хона ва ҳуҷраҳои дарунбадарун, чиллахона ва қабрҳои шахсиятҳои маъруфи он замонро дар худ ғунҷондааст. Бинои мазкур ба ҷуз аз аҳамияти фарҳангӣ доштан, инчунин, санъати меъмории гузаштагони моро аз бисёр ҷиҳат рӯшан мекунад ва бозгӯи рушди ҳунарҳои меъморӣ, гилкорӣ, катибанависӣ ва хушнависӣ мебошад.
Лола РИЗОӢ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.10.2017    №: 221    Мутолиа карданд: 1442

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Иштироки варзишгарони тоҷик дар Чемпионати Осиё

12.04.2019


Бо иштироки Сарвазири мамлакат дар шаҳри Кӯлоб як қатор иншоот ба истифода дода шуд

Ҷаласаи Шӯрои ҳамоҳангсозони миллии давлатҳои аъзои СҲШ

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ доир мегардад

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2019 ОИД БА ФУТЗАЛ. Рақибони Тоҷикистон муайян гаштанд

"Кашшофи падидаҳои наврас"

НОҲИЯИ РӮДАКӢ . Сафи соҳибкорони ватандӯст меафзояд

НУРОБОД . Эҳтиром ба шахсиятҳои таърихӣ

Ҷаҳон дар як сатр

11.04.2019


"Тоҷикон" ба забони ӯзбекӣ нашр шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед