logo

фарҳанг

КИТОБДОРӢ. ДУ ТАМОЮЛИ НОСОЛИМ

Китобхонаҳои имрӯза назар ба қарнҳои гузашта бо хусусиятҳои хоси худ фарқ мекунанд, аз ҷумла бо хадамот ва таҷҳизоту технологияҳои муосир. Барои китобдор шудан имрӯз танҳо соҳибсавод ва ё олими ягон риштаи илм будан кофӣ нест. Китобдори имрӯза бояд аз равандҳои гуногуни омодасозӣ ва пахши иттилоот дар тамоми шаклу намудҳо баҳравар бошад, фаъолияти хадамоти маълумотӣ, библиографӣ ва иттилоотиро ба роҳ монда тавонад ва бо таснифоти библиографии аснод ошноӣ дошта, аз ҷараёнҳои коркард, ҷобаҷокунӣ, таснифот, гурӯҳбандӣ, ҳифзу нигоҳдории мавод бохабар бошад. Ба осонӣ аз захираҳои анъанавӣ, электронӣ ва маҷозии ҷаҳонӣ истифода намуда, бо барномаҳои махсуси китобдорӣ (IRBIS ALEF ва ғайра) ошно ва ба эҳтиёҷмандон маълумоти саҳеҳу пурра дода тавонад. Танҳо дар ин сурат ӯ метавонад дар хизматрасонии хонанда ба мақсад бирасад.

Вазифаи муҳими китобхонаҳо баланд бардоштани маънавиёти фарҳангии ҷомеа, хусусан насли наврас аст. Бо муносибати хуби худ китобдор метавонад хонандагони зиёдеро ба китобхонӣ ҷалб намояд. Малакаи ҷалби хонандагони хурдсол, кӯдакон ва наврасон ба хониш барои китобдорони касбӣ тавассути фанҳои махсус дар факултаи китобдории ДДФСТ ба номи Мирзо Турсунзода омӯзонда мешавад. Аз ин рӯ, хуб мешуд, ки дар китобхонаҳои деҳот бештар мутахассисони касбиро ҷалб намуда, барои кору фаъолияти онҳо шароити созгор омода созанд.
Назарсанҷиҳои солҳои охир нишон медиҳанд, ки ду тамоюли носолим дар кори китобдории имрӯза реша медавонад. Тамоюли аввал ба кор омадани шахсиятҳои ғайритахассус, ки мутахассисони касбӣ хоҳу нохоҳ дар зери роҳбарии онҳо наметавонанд пурра вазифаҳои касбӣ ва уҳдадориҳои тахассусии хешро ба сомон расонанд. Аз ин гуна таъйиноти кадрӣ китобхонаҳои поёнӣ (тобеъ ва ё дар дараҷаи пасттар қарордошта) зарар мебинанд.
Тамоми китобхонаҳои вилоятӣ, ноҳиявӣ ва деҳотӣ имрӯз аз маводи илмию методӣ ва библиографию иттилоотие, ки пеш аз ҷониби Китобхонаи давлатии оммавии ба номи Фирдавсӣ таҳия мегардиданд, бебаҳра мондаанд. Аз ин рӯ, Китобхонаи миллии Тоҷикистон, ки  маркази илмӣ ва методии тамоми китобхонаҳои ҷумҳурӣ маҳсуб меёбад, назорати пурраи китобхонаҳои ҷумҳуриро бояд ба уҳда дошта бошад.
Тамоюли дуюми манфие, ки имрӯз роиҷ аст, ин ба тобеияти ноҳияҳо дода шудани китобхонаҳои деҳот мебошад, ки мушкилиҳои зиёдеро эҷод намудааст. Аз ҷумла, оид ба масъалаи таъминоти китоб, матбуот, таҷҳизот, таъмир, хариди технологияҳои нав, тайёрнамоии кадрҳо, бозомӯзӣ, курсҳои такмили ихтисоси касбӣ, иштирок дар чорабиниҳои ҷумҳуриявӣ, ки маблағгузории он ба уҳдаи онҳост, касе ё идораи ваколатдоре фаъолияти онҳоро мавриди назорат ва таҳқиқ қарор намедиҳад ва ин ҳолат фаъолияти китобхонаҳои маҳалро пурра ба касодӣ оварда расондааст.
Аз ин рӯ, моро зарур аст, ки ба бунёди марказҳои маърифатии деҳот, ки ба ақидаи кулли муҳаққиқон зиёда аз 60 дарсади наврасону ҷавонон дар он иқомат доранд, бо таҷдиди сохтор ва таъминоти таҷҳизоту маводи зарурии он оғоз намоем. Ҳамзамон ба тарбияи мутахассисони ҷавони соҳаи китобдорӣ ва фароғатӣ, ки саҳмгузорандагони захоири зеҳнӣ хоҳанд шуд, таваҷҷуҳи бештар намуда, теъдоди онҳоро бештар намоем.
Зарур аст, ки минбаъд таваҷҷуҳи бештар ба рушди муассисаҳои фарҳангии деҳот дода шавад. Бояд диққати асосӣ ба таҷдиди сохтори китобхонаҳо ва муассисаҳои фарҳангӣ: таъминот бо таҷҳизоти муосир, дастрасӣ ба маводи методию роҳбарикунанда, меъёриву ҳуқуқӣ ва дастгирии молиявӣ дода шавад.
Китобхонаи миллии Тоҷикистон ҳамчун маркази илмию методӣ дар тайёрнамоии мутахассисони касбӣ, олимони соҳа ва ба ин васила таъмин намудани китобхонаҳои кишвар бо маводи илмӣ, методӣ, библиографӣ ва иттилоотӣ бориз буда, дар сохтори он бунёди Пажӯҳишгоҳи соҳавӣ, Академияи китоб, сарредаксия оид ба таъминоти иттилоотии китобхонаҳои ҷумҳурӣ, аз ҷумла бо омодасозии маҷаллаҳои соҳавии илмӣ ва илмию оммавӣ, маҷмӯаҳои илмию методӣ, стандартҳо ва меъёрҳои кори китобдорию библиографӣ метавонад соҳаро аз буҳрони илмиву маънавӣ берун орад.   
Қурбоналӣ БӮРИЕВ,
номзади илмҳои таърих


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 02.11.2017    №: 225    Мутолиа карданд: 1070

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед