logo

сиёсат

ИҶЛОСИЯИ САРНАВИШТСОЗ – САРЧАШМАИ СУЛҲУ ВАҲДАТИ МИЛЛӢ

Хабарнигори рӯзнома Абдулқодири Раҳим бо вакили мардумӣ аз ҳавзаи интихоботии № 171, иштирокчии Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон  Ғайбулло Авзалов оид ба вазъи ногувори солҳои аввали Истиқлолияти давлатӣ ва баргузорию кори иҷлосияи тақдирсоз дар шаҳри Хуҷанд ҳамсуҳбат гардид.
- Пеш аз он ки дар бораи Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, яъне Иҷлосияи сарнавиштсоз сухан бигӯем, нахуст бояд аз вазъи ногувори сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ дар он солҳо, яъне солҳои аввали 90 – уми асри гузашта ёдовар бишавем. Танҳо дар ин сурат моҳият ва дар чӣ гуна шароит баргузор гардидани онро метавон маърифат намуд. Баъди ба даст овардани Истиқлолияти давлатӣ вазъ муташанниҷ гардид. Ҳизбҳову гурӯҳҳои сиёсии  мансабхоҳ мардумро ба майдонҳо, ба гирдиҳамоиҳо кашиданд. Дар натиҷа ихтилофу парокандагиҳо ба вуҷуд омаданд. Гурӯҳҳое ҳам буданд, ки бо истифода аз фурсати муносиб ба дуздию ғоратгарӣ ва қатлу куштор даст заданд. Дар ин ҳол зарур шумурда шуд, ки вохӯриҳову нишастҳо барои ба эътидол овардани вазъи мураккаб доир гарданд. Ҳатто ин гуна вохӯрӣ дар шаҳри Хоруғи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, ки дурдасттарин минтақаи  кишвар маҳсуб меёфт, баргузор шуд. Вале ҳеҷ яке аз ин вохӯриҳо натиҷа набахшид. Баъди чунин вохӯриҳо, гурӯҳҳои махсус вазъро ногувортар менамуданд. Аз ин, албатта, мардум, миллат ва давлат зарар медид. Дар ин вазъи мураккабу печида, ки мардум ба мақомоте, ки бовар доштанд, Шӯрои Олии ҷумҳурӣ буд. Ҳарчанд як гурӯҳи мардум иброз медоштанд, ки дар бад шудани вазъи сиёсии кишвар ин мақомот гунаҳгор аст. Ин бесабаб ва дур аз ҳақиқат нест. Аммо новобаста ба ин интихобкунандагон ба вакилони худ бовар доштанд. Чаро? Чунки интихоботе, ки 25 феврали соли 1990 доир шуд, беҳтарин, шаффофтарин ва демократитарин интихобот маҳсуб мешуд.
Ин дар сурате буд, ки он замони фоҷиабор минтақаҳо ба марказ бовар надоштанд ва итоат намекарданд. Марказ ба минтақаҳо неруи таъсиррасон надошт. Ҳукумат яктарафа амал ва манфиати гурӯҳеро ҳимоя мекард. Аз ин рӯ, супоришҳои онро иҷро наменамуданд. Вазъ ба андозае мураккаб гардид, ки қисмате аз  мардумро шаш моҳ дар муҳосираи иқтисодӣ гирифтанд. Яъне Ҳукумат пеши роҳи ин амали  гурӯҳҳоро дигар гирифта натавонист. Махсусан, вазъи минтақаи Кӯлоб бениҳоят бад буд.
Ҳолати рӯҳии мардум хуб набуд ва дасту дилашон ба кор намерафт. Корхонаҳо, заводҳо, иттиҳодияҳо ва хоҷагиҳо, муассисаҳои соҳаҳои маориф, тиб ва фарҳанг аз фаъолият бозмонда буданд. Садҳо хонаҳо сӯхтаву валангор гардида буданд. Дар ин ҳол шумораи гурезагон қариб ба як миллион нафар мерасид.
Муҳорибаҳои силоҳнок бештар сабаби талафоти мардуми осоишта мегардиданд.
Роҳҳоро аз қисмати водии Ҳисор ба марказ бастанд. Маводи зарурӣ ба пойтахт намерасид.
Ҳукумати марказӣ фаҳмид, ки роҳбарӣ намудан дар ин ҳолат бениҳоят вазнин аст. Аз ин рӯ, зарур донист, ки бо минтақаҳо гуфтушунидро оғоз намояд.
Бояд ёдовар шавем, ки Ҳукумати муросои миллӣ, ки баъди моҳи майи соли 1992 таъсис ёфта буд, манфиати гурӯҳҳову минтақаҳои муайянеро ҷонибдорӣ  мекард. Аксари мардуми кишвар ба ин Ҳукумат на танҳо эътимод надоштанд, балки аз он норизо буданд.
Дар натиҷа ин Ҳукумат маҷбур шуд эътироф намояд, ки аз уҳдаи роҳбарӣ ва кор набаромад, ба ин сабаб тайёр аст расман ба истеъфо равад. Пас аз он мо - вакилон ва дигар масъулон ҷамъ омадем ва вазъро баррасӣ намудем. Вакилони мардумӣ дар минтақаҳо ризоят доданд, дар як ҷое, ки амният кафолат дода шавад, ҷамъ биёянд ва иҷлосияи навбатиро доир бинамоянд. Чунин ҷойи нисбатан бехавф шаҳри Хуҷанд маҳсуб мешуд.
Ҷамъ овардани вакилони мардумӣ дар он рӯзгор кори бениҳоят душвор буд. Масъулияти баланди инсонӣ, шаҳрвандӣ ва шинохти рисолат, онҳоро водошт, ки ба ҳар сурате, дар ҳар вазъияте, ки бошад, ҷамъ биёянд. Онҳо хуб медонистанд, ки миллату давлат дар дуроҳаи ҳаёту мамот қарор дорад ва ҷамъ нагардидан моро ба ҳалокату нестӣ мекашонад.  
Мо – вакилони минтақаҳои Кӯлобу Қӯрғонтеппа ба ин хотир ду маротиба дар шаҳри Хуҷанд ҷамъ омадем. Ба воситаи Тирмиз рафтем. Бори аввал чун ба Хуҷанд рафтему ба гурӯҳҳои корӣ барои доир намудани иҷлосия тақсим шудем, вазъияти минтақаи Кӯлоб боз муташанниҷтар гардид. Якчанд роҳбарони боломартабаи ин вилоятро ба қатл расонданд. Маҷбур шудем, ки барои ба эътидол овардани вазъият ба шаҳри Кӯлоб баргардем. Зимни вохӯриҳо ба мардум фаҳмондем, ки ягона роҳи ислоҳи вазъ ва барқарор намудани Ҳукумати конститутсионӣ ин баргузории иҷлосия аст.
Омодагӣ дидем ва корҳои зиёдеро барои доир кардани иҷлосия ба фарҷом расондем. Аз моҳи август иҷлосия баргузор нашуда буд. Ба ин хотир тартиб додани рӯзнома ва қабули он мушкилиҳо дошт. Яке аз мушкилоти асосӣ аз сохтори президентӣ ба сохтори парлумонӣ гузаштан маҳсуб мешуд. Таъсиси Ҳукумати қонунӣ, афви гурӯҳҳое, ки дар қатлу куштор даст доштанд, баргардондани гурезаҳо низ аз ҷумлаи он мушкилот буданд. Масъалаи асосӣ барқарории сулҳу ваҳдат ба шумор мерафт.
Бояд махсус зикр бикунам, ки сарчашмаи сулҳу ваҳдати тоҷикон ҳамин Иҷлосияи тақдирсоз мебошад. Дар иҷлосия якчанд гурӯҳҳо буданд. Шабона дар меҳмонхона машваратҳо доир менамуданд. Мехостанд, ки ҷумҳуриро ба тарзи пеш роҳбарӣ бинамоянд. Ҳама роҳҳоро истифода мебурданд. Ба ин хотир дар рӯзи аввали кори иҷлосия барои қабули рӯзномаи он мубоҳисаҳои ҷиддӣ барпо карданд. Аммо қисмати зиёди вакилони мардумӣ манфиати миллату давлатро болотар аз ҳама чиз гузоштанд ва ба тарафдориву қабули рӯзномаи корӣ овоз доданд. Чунин сарҷамъӣ, ҳамдигарфаҳмӣ то ба ин муддат вуҷуд надошт.
Фурсат ҳам фаро расид, ки шахсеро, вакилеро ба раисии Шӯрои Олии ҷумҳурӣ интихоб бикунем, ки мардум ба ӯ бовар дошта бошанд. Ин нафар ҷавони ниҳоят ҷасуру солимфикру дурбин аз ҳавзаи интихоботии № 172 Эмомалӣ Раҳмон буд. Ҳама якдилона ба тарафдорияш овоз доданд. Роҳбари нав тавонист аз ҳамаи минтақаҳо шахсони босалоҳият ва дилсӯзи миллату давлатро дар атрофи худ ҷамъ биёрад.
Муроҷиат ё худ баромади таърихии Сарвари тозаинтихоб дар бораи вазъи мураккаби кишвар, эълони оташбас, халъи силоҳ, таъмини ғизо, баргардондани гурезаҳо, таъмин ва пойдории сулҳу ваҳдат бисёр пуртаъсир ва хотирмон буд. Мардум ба ӯ бовар карданд, зеро самимияташ, мақсади некаш дар пиндору гуфтору кирдораш аён буд.
Пешниҳод ҳам шуд, ки Ҳукумату давлати навтаъсис то ба эътидол омадани вазъияти сиёсӣ дар шаҳри Хуҷанд фаъолият бинамоянд, аммо Эмомалӣ Раҳмон ба ин ризоят надод ва ба марказ омад.
Ҳамин тавр, вазъи сиёсию иқтисодӣ, иҷтимоӣ бо тадриҷ ба саъю кӯшишу заҳматҳои шабонарӯзии Сарвари давлат ба эътидол омаду сулҳ пойдор гардид.


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 02.11.2017    №: 225    Мутолиа карданд: 809

19.11.2018


ДЕВАШТИЧ. Авҷи созандагиҳо дар Ҷамоати деҳоти Яхтан

Артиши Сурия охирин истеҳкоми «ДИ» дар ҷануби кишварро зери назорат гирифт

Дар ҳама минтақаҳои Ӯзбекистон «мактаби президентӣ» месозанд

Роҳандозии барномаи махсуси давлатии ипотекӣ барои дӯзандагони Қирғизистон

Киштии зериобии «Сан Хуан» - ро дар уқёнуси Атлантика ёфтанд

Ҷаҳон дар як сатр

Кулишов: «Марзҳои ИДМ бо таҷҳизоти муосир таъмин карда мешаванд»

Дар Тоҷикистон омӯзгори забони англисӣ барои таблиғи «ДИ» 19 сол гирифт

Қазоқистон мубориза бо машруботро сахттар мекунад

Фоидаи туризм ба кадом шаҳри дунё бештар аст?

Ҷаҳон дар як сатр

"ИСТИҚЛОЛ" бори аввал барои Ҷоми чемпионҳои КФО мубориза хоҳад бурд

Омодагии тими миллӣ ба марҳилаи интихобии Ҷоми ҷаҳон – 2022

УСМОН ТОШЕВ САРМУРАББИИ НАВИ ДАСТАИ МУНТАХАБ

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед