logo

иқтисод

ДАРВОЗ. АНОРЗОРҲОИ ЁБОӢ МАНБАИ ДАРОМАД ВА ҶОЙИ КОРИ ДОИМӢ

Он чӣ дар хоки ту руст, эй марди ҳур,
Он фурӯшу он бипӯшу он бихӯр.
М. ИҚБОЛ
Ноҳияи Дарвоз дар  ВМКБ ягона ноҳияи иқлимаш субтропикӣ буда, ватани асосии лимӯ, анор, анҷир, хурмо, бодом, каён ва ғайра аст. Дар дунё кам минтақае ёфт мешавад, ки мисли ин диёр ҳазорҳо сол ҷангалзорҳои ёбоии анор арзи вуҷуд дошта бошад. Аз  ноҳияи Шамсиддин Шоҳин то Ванҷ, ки зиёда аз 200 км - ро ташкил медиҳад, қад-қади доманакӯҳҳои соҳили дарёи Панҷ ниҳолҳои ёбоии анор мавҷуду сарсабзанд. Ин дарахтон тӯли асрҳо ба ҳама тағйирёбии иқлим тоб оварда, табиати диёри моро сабзу хуррам нигоҳ медоранд ва меваи онҳо хӯроки асосии одамону парандагон мебошад.
Вақти он расидааст, ки аз тамоми имконот, хусусан аз шароитҳои табиии амсоли анорзорҳои Дарвоз, истифода намуда, барои ғанӣ гардондани иқтисодиёт, фароҳам сохтани ҷойҳои кор, бо ин роҳ баланд бардоштани сатҳи зиндагонии мардум ва ободу зебо намудани ватани азизамон кӯшиш ба харҷ диҳем.
Ақидаи олимони кишоварзии дунё он аст, ки аз гиёҳу дарахтони маҳаллии худ бояд самаранок истифода кард. Бо  тарзу усулҳои  гуногун, аз  ҷумла, ба воситаи пайвандкунӣ: навъ, сифат ва  ҳосилнокии онҳоро баланд бардоштан зарур аст. Зеро онҳо давоми асрҳо ба иқлими маҳал мутобиқ шуда, ба ҳама гуна тағйирёбии иқлим ва касалиҳо тобовару устувортаранд.
Барои ин амал, дар мисоли дарахтони анорҳои қад – қади шоҳроҳ  басанда аст, ки фасли тирамоҳ то баҳор дарахтонро бурида, ба тартиб дарорему се - чор шохи ҷавон ва боқувваташро барои пайванди баҳорӣ  гузорем. Сипас, аз дилхоҳ  анори ширину хушсифати маҳаллӣ қаламча гирифта, ба навдаҳои боқимонда пайванд кунем. Ниҳолҳои пайвандшуда пас аз ду - се сол баҳра меоранд. Ин усул  камхарҷу сердаромад буда, заҳмати зиёдро талаб намекунад. Дарахти анори ёбоӣ ба обёрӣ ва пошидани нуриҳои минералию органикӣ  эҳтиёҷ надорад. Навдаи анорро мувофиқи хусусиятҳои  биологиаш дар хунукии -150 - 180С ва танаашро  дар хунукии -180 - 200С сармо мезанад. Аммо гузаштагони мо дар тӯли солҳо сармозании анорҳои ёбоии минтақаро  мушоҳида накардаанд.
Дар ноҳия  барои бунёди боғи обёришавандаи анор ақаллан барои 1000 бех ниҳол замини ҳамвору обӣ ёфтан амри маҳол аст. Бинобар  ин, истифодаи босамари анорзорҳои ёбоӣ, пеш аз ҳам, бо роҳи пайвандкунӣ манфиатбор хоҳад буд. Тибқи пажӯҳиши олими рус Б. С. Розонов ва профессори тоҷик Сайдалӣ Гулов як бех  анор ба ҳисоби миёна 50 - 60 кг ҳосил медиҳад. Ниҳолҳои пайвандӣ аз ин зиёдтар. 
Мутаассифона, солҳои охир дар ҷумҳурӣ касалии пӯсонандаи меваи анор (гранатовая огневка) авҷ гирифта, ба хоҷагии халқ зарари калон мерасонад. Аз рӯйи гуфтаи профессори кафедраи муҳофизати рустаниҳои Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур  М. Муҳиддинов,  ин ҳашарот дар солҳои 30 - уми асри гузашта ба қайд гирифта шудааст. 
 Яке аз усулҳои мубориза ба ин ҳашарот шинондани ниҳолҳои ба касалӣ тобовар аст, ки кирми аз тухм баромада аз сабаби зич ва мустаҳкам будани пӯсти меваи навъи дарахт ба дохили он даромада наметавонад ва дар натиҷа нобуд мешавад. Навъи анори “Баҳор” - ро ки пӯсташ сахт ва мевааш ширину сершарбат аст, тақрибан 25 - 30 сол пеш ба анорҳои ёбоӣ пайванд мекарданд ва ҳоло ҳосили хуб дода, тақрибан 95 – 98 дарсади мевааш тоза мемонад.
Боғпарварони мо бозорҳои муштараки наздисарҳадии Афғонистону Тоҷикистон, ноҳияҳо, маркази вилоят ва манотиқи дигари ҷумҳуриро метавонанд бо мева ва шарбати анори аз ҷиҳати экологӣ тозаи худ таъмин  намоянд. Мавриди тазаккур аст, ки иқлими шаҳри Норак ва як қисми ноҳияи Шамсиддин Шоҳин ба боду ҳавои ноҳияи Дарвоз монанд аст ва анорҳои ёбоӣ дар он ҷо низ вуҷуд доранд. Аз ин рӯ, ин корҳоро дар  минтақаҳои мазкур низ ба роҳ мондан аз манфиат холӣ нест.
Султоншо ҚИРОНОВ,
деҳаи Зиғари ноҳияи Дарвоз


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 30.11.2017    №: 245    Мутолиа карданд: 1305
12.04.2021


КИТОБИ «ТОҶИКОН» ДАСТРАСИ СОКИНОНИ НОҲИЯИ САНГВОР ГАРДИД

НУРОБОД ДАР СӢ СОЛИ ИСТИҚЛОЛИЯТ

СУҒД. ФЕСТИВАЛИ ВИЛОЯТИИ «ҲУНАР БЕҲТАР АЗ ЗАР БУВАД» БАРГУЗОР МЕГАРДАД

СУҒД. 420 000 СОМОНӢ ГРАНТ БАРОИ ЗАНОНИ ҲУНАРМАНДУ ЭҶОДКОР

МЕРОСИ ТАЪРИХИЮ ФАРҲАНГӢ. ҲАМОИШИ МУҲИМИ КОРШИНОСОН

«КАДБОНУИ БЕҲТАРИН» МУАРРИФИИ ҒОЛИБОНИ ОЗМУН

ЛИГАИ ОЛӢ

09.04.2021


ТОҶИКИСТОН ВА АМА. ГУСТАРИШУ ТАҲКИМИ ҲАМКОРИҲО ТАЪКИД ШУД

ОЛМОН БО РОССИЯ ОИД БА ДАРЁФТИ «СПУТНИК V» МУЗОКИРОТ МЕГУЗАРОНАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

08.04.2021


ТОҶИКИСТОН – МАҶОРИСТОН. САҲИФАИ НАВИ ҲАМКОРӢ БОЗ ШУД

САРВАРИ ВКХ ПОКИСТОН РОССИЯРО ОМИЛИ УСТУВОРӢ ДАР МИНТАҚА ВА ҶАҲОН НОМИД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ТАСВИРИ ОБ ДАР АСАРҲОИ РАССОМОНИ ТОҶИКИСТОНӢ

«ХУҶАСТА БОД ИСТИҚЛОЛ!»

Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин бо Армида Салсия Алишаҳбана

МАГНОЛИЯ. НИҲОЛИ НОДИР ДАР ХУҶАНДИ БОСТОН

07.04.2021


МИСГАРӢ — БОЗГӮИ РАМЗҲО ВА АНЪАНАҲОИ МАРДУМӢ

«ТЕРРОРИЗМ РЕЛИГИОЗНЫХ ЭКСТРЕМИСТОВ...»

Лавров: «СММ низоъҳоро дар дунё муваффақона ба низом меоварад»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ФУТБОЛ

06.04.2021


ВМКБ. НАҚШАИ ДАЪВАТ ДАР ЯК РӮЗ ИҶРО ШУД

ИШКОШИМ. ҒОЛИБОН БА НОҲИЯ БАРГАШТАНД

Лавров барқарорсозии кори «формати Москва»-ро зарур шумурд

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ЛИГАИ ОЛӢ

ТАШКИЛИ ЯРМАРКА - ФУРӮШИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ ДАР ХУҶАНД

МИНТАҚАИ РАШТ. ИҶРОИ НАҚШАИ ДАЪВАТ ДАР ЯК РӮЗ

УНВОНУ ДАРАҶАҲОИ ИЛМИИ РОССИЯВУ ТОҶИКИСТОН БАРОБАРАРЗИШ МЕШАВАНД

02.04.2021


ХИЗМАТИ ҲАРБӢ. ВМКБ ВА 5 НОҲИЯИ ХАТЛОН НАҚШАРО ИҶРО КАРДАНД

МУЛОҚОТИ РУСТАМИ ЭМОМАЛӢ БО ПАК БЁН СОК

ҶОНИБДОРИИ ВАНХЁРК АЗ МУКОЛАМАИ ВАШИНГТОН БО МОСКВА

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

01.04.2021


ЛИГАИ ОЛӢ. Бори аввал легионерҳои нидерландӣ ва ҷопонӣ ҳунарнамоӣ мекунанд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед