logo

иқтисод

ДАРВОЗ. АНОРЗОРҲОИ ЁБОӢ МАНБАИ ДАРОМАД ВА ҶОЙИ КОРИ ДОИМӢ

Он чӣ дар хоки ту руст, эй марди ҳур,
Он фурӯшу он бипӯшу он бихӯр.
М. ИҚБОЛ
Ноҳияи Дарвоз дар  ВМКБ ягона ноҳияи иқлимаш субтропикӣ буда, ватани асосии лимӯ, анор, анҷир, хурмо, бодом, каён ва ғайра аст. Дар дунё кам минтақае ёфт мешавад, ки мисли ин диёр ҳазорҳо сол ҷангалзорҳои ёбоии анор арзи вуҷуд дошта бошад. Аз  ноҳияи Шамсиддин Шоҳин то Ванҷ, ки зиёда аз 200 км - ро ташкил медиҳад, қад-қади доманакӯҳҳои соҳили дарёи Панҷ ниҳолҳои ёбоии анор мавҷуду сарсабзанд. Ин дарахтон тӯли асрҳо ба ҳама тағйирёбии иқлим тоб оварда, табиати диёри моро сабзу хуррам нигоҳ медоранд ва меваи онҳо хӯроки асосии одамону парандагон мебошад.
Вақти он расидааст, ки аз тамоми имконот, хусусан аз шароитҳои табиии амсоли анорзорҳои Дарвоз, истифода намуда, барои ғанӣ гардондани иқтисодиёт, фароҳам сохтани ҷойҳои кор, бо ин роҳ баланд бардоштани сатҳи зиндагонии мардум ва ободу зебо намудани ватани азизамон кӯшиш ба харҷ диҳем.
Ақидаи олимони кишоварзии дунё он аст, ки аз гиёҳу дарахтони маҳаллии худ бояд самаранок истифода кард. Бо  тарзу усулҳои  гуногун, аз  ҷумла, ба воситаи пайвандкунӣ: навъ, сифат ва  ҳосилнокии онҳоро баланд бардоштан зарур аст. Зеро онҳо давоми асрҳо ба иқлими маҳал мутобиқ шуда, ба ҳама гуна тағйирёбии иқлим ва касалиҳо тобовару устувортаранд.
Барои ин амал, дар мисоли дарахтони анорҳои қад – қади шоҳроҳ  басанда аст, ки фасли тирамоҳ то баҳор дарахтонро бурида, ба тартиб дарорему се - чор шохи ҷавон ва боқувваташро барои пайванди баҳорӣ  гузорем. Сипас, аз дилхоҳ  анори ширину хушсифати маҳаллӣ қаламча гирифта, ба навдаҳои боқимонда пайванд кунем. Ниҳолҳои пайвандшуда пас аз ду - се сол баҳра меоранд. Ин усул  камхарҷу сердаромад буда, заҳмати зиёдро талаб намекунад. Дарахти анори ёбоӣ ба обёрӣ ва пошидани нуриҳои минералию органикӣ  эҳтиёҷ надорад. Навдаи анорро мувофиқи хусусиятҳои  биологиаш дар хунукии -150 - 180С ва танаашро  дар хунукии -180 - 200С сармо мезанад. Аммо гузаштагони мо дар тӯли солҳо сармозании анорҳои ёбоии минтақаро  мушоҳида накардаанд.
Дар ноҳия  барои бунёди боғи обёришавандаи анор ақаллан барои 1000 бех ниҳол замини ҳамвору обӣ ёфтан амри маҳол аст. Бинобар  ин, истифодаи босамари анорзорҳои ёбоӣ, пеш аз ҳам, бо роҳи пайвандкунӣ манфиатбор хоҳад буд. Тибқи пажӯҳиши олими рус Б. С. Розонов ва профессори тоҷик Сайдалӣ Гулов як бех  анор ба ҳисоби миёна 50 - 60 кг ҳосил медиҳад. Ниҳолҳои пайвандӣ аз ин зиёдтар. 
Мутаассифона, солҳои охир дар ҷумҳурӣ касалии пӯсонандаи меваи анор (гранатовая огневка) авҷ гирифта, ба хоҷагии халқ зарари калон мерасонад. Аз рӯйи гуфтаи профессори кафедраи муҳофизати рустаниҳои Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур  М. Муҳиддинов,  ин ҳашарот дар солҳои 30 - уми асри гузашта ба қайд гирифта шудааст. 
 Яке аз усулҳои мубориза ба ин ҳашарот шинондани ниҳолҳои ба касалӣ тобовар аст, ки кирми аз тухм баромада аз сабаби зич ва мустаҳкам будани пӯсти меваи навъи дарахт ба дохили он даромада наметавонад ва дар натиҷа нобуд мешавад. Навъи анори “Баҳор” - ро ки пӯсташ сахт ва мевааш ширину сершарбат аст, тақрибан 25 - 30 сол пеш ба анорҳои ёбоӣ пайванд мекарданд ва ҳоло ҳосили хуб дода, тақрибан 95 – 98 дарсади мевааш тоза мемонад.
Боғпарварони мо бозорҳои муштараки наздисарҳадии Афғонистону Тоҷикистон, ноҳияҳо, маркази вилоят ва манотиқи дигари ҷумҳуриро метавонанд бо мева ва шарбати анори аз ҷиҳати экологӣ тозаи худ таъмин  намоянд. Мавриди тазаккур аст, ки иқлими шаҳри Норак ва як қисми ноҳияи Шамсиддин Шоҳин ба боду ҳавои ноҳияи Дарвоз монанд аст ва анорҳои ёбоӣ дар он ҷо низ вуҷуд доранд. Аз ин рӯ, ин корҳоро дар  минтақаҳои мазкур низ ба роҳ мондан аз манфиат холӣ нест.
Султоншо ҚИРОНОВ,
деҳаи Зиғари ноҳияи Дарвоз


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 30.11.2017    №: 245    Мутолиа карданд: 1229
19.01.2021


СҶТ-РО ДАСТРАСИИ НОБАРОБАРИ ДАВЛАТҲО БА ВАКСИНА САХТ НИГАРОН НАМУДААСТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ХАТЛОН. СОДИРОТИ БАРЗИЁДИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ

“САФЕДДАРА”. ЯТИМОНИ КУЛЛИ ВИЛОЯТИ ХАТЛОН АЗ БЕҲТАРИН МАВЗЕИ САЙЁҲӢ ДИДАН КАРДАНД

ТАҚДИМИ КИТОБИ «ТОҶИКОН» БА СОКИНОНИ НОҲИЯИ ИШКОШИМ

ҲИСОР. ХИЗМАТРАСОНИИ ТИББӢ РӮ БА БЕҲБУДӢ ДОРАД

15.01.2021


ҶАМЪБАСТИ ОЗМУНИ “ОМӮЗГОРИ СОЛИ ТОҶИКИСТОН – 2020”

ҶАЛАСАИ СИТОДИ КОРӢ ОИД БА ТАҶЛИЛИ 30-СОЛАГИИ ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТӢ БАРГУЗОР ШУД

МАОРИФ. НАТИҶАГИРӢ АЗ ФАЪОЛИЯТИ ВАЗОРАТ

НАВИДҲОИ ФАРҲАНГ

ТОҶИКИСТОН. БОЗ ЯК ШИРКАТ БА БОЗОРИ САЙЁҲӢ ВОРИД ГАРДИД

РӮЙДОДҲОИ ИЛМӢ

12.01.2021


 ҶДММ «ММК АГРО» МАЙДОНИ ГАРМХОНАИ ИННОВАТСИОНИРО МЕАФЗОЯД

 РАШТ: МУЛОҚОТИ  РАИСИ  МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОН  БО  ИНТИХОБКУНАНДАГОН

 ШАҲРИ ГУЛИСТОН: АВҶИ СОХТМОНИ ИНШООТИ ҶАШНӢ

 ТАФСИЛОТИ ЯК ҶИНОЯТ. Ё ЧАРО «ҚОЗӢ»-И АВФШУДА ПАСИ ПАНҶАРА РАФТ?

 ТАЪСИСИ КОРХОНАИ НОДИРИ ИЛМИВУ ИСТЕҲСОЛӢ

 ТАЪМИНИ МАРКАЗҲОИ ИЛМӢ ВА МУАССИСАҲОИ ТАЪЛИМӢ БО РЕАКТИВҲОИ КИМИЁӢ

 ПЕШНИҲОДИ БОСТОНШИНОСОН БА ЮНЕСКО

08.01.2021


ВОХӮРИИ МАҲМАДТОИР ЗОКИРЗОДА БО СОКИНОНИ НОҲИЯИ САНГВОР

ДАВРИ ҶУМҲУРИЯВИИ ОЗМУНИ «МУРАББИИ СОЛИ ТОҶИКИСТОН – 2020» ОҒОЗ ГАРДИД

НАВИДҲОИ ФАРҲАНГӢ

МИЁНИ ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН БОЗ ЯК БУНГОҲИ НАЗОРАТӢ КУШОДА ШУД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ДУШАНБЕ. ОЗМУНИ МАЪРИФАТАФЗО ҶАМЪБАСТ ШУД

БМТ АЗ ИҚДОМИ НАҶИБИ САРВАРИ ДАВЛАТ ҶОНИБДОРӢ КАРД

07.01.2021


ДАНҒАРА. ВУСЪАТИ КОРҲОИ НИҲОЛШИНОНӢ

ВАРЗИШ

САТҲИ ҶАҲОНИИ ФАҚР БОРИ АВВАЛ ДАР 22 СОЛИ ОХИР БОЛО РАФТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

РУЙДОДҲОИ ИЛМӢ

06.01.2021


ТАҚДИМИ ТЕХНИКА БА КИШОВАРЗОНИ НОҲИЯҲОИ ДЕВАШТИЧ ВА ШАҲРИСТОН

СУҒД. 92 ИНШООТИ ТАНДУРУСТӢ БА ИСТИФОДА ДОДА ШУД

ҲАР КӢ ХАНДОНАД ЯТИМИ ХАСТАРО...

ПУТИН ВА МЕРКЕЛ МАСЪАЛАИ ИСТЕҲСОЛИ ВАКСИНАИ ЗИДДИ COVID-19 - РО БАРРАСӢ КАРДАНД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед