logo

иқтисод

ДАРВОЗ. АНОРЗОРҲОИ ЁБОӢ МАНБАИ ДАРОМАД ВА ҶОЙИ КОРИ ДОИМӢ

Он чӣ дар хоки ту руст, эй марди ҳур,
Он фурӯшу он бипӯшу он бихӯр.
М. ИҚБОЛ
Ноҳияи Дарвоз дар  ВМКБ ягона ноҳияи иқлимаш субтропикӣ буда, ватани асосии лимӯ, анор, анҷир, хурмо, бодом, каён ва ғайра аст. Дар дунё кам минтақае ёфт мешавад, ки мисли ин диёр ҳазорҳо сол ҷангалзорҳои ёбоии анор арзи вуҷуд дошта бошад. Аз  ноҳияи Шамсиддин Шоҳин то Ванҷ, ки зиёда аз 200 км - ро ташкил медиҳад, қад-қади доманакӯҳҳои соҳили дарёи Панҷ ниҳолҳои ёбоии анор мавҷуду сарсабзанд. Ин дарахтон тӯли асрҳо ба ҳама тағйирёбии иқлим тоб оварда, табиати диёри моро сабзу хуррам нигоҳ медоранд ва меваи онҳо хӯроки асосии одамону парандагон мебошад.
Вақти он расидааст, ки аз тамоми имконот, хусусан аз шароитҳои табиии амсоли анорзорҳои Дарвоз, истифода намуда, барои ғанӣ гардондани иқтисодиёт, фароҳам сохтани ҷойҳои кор, бо ин роҳ баланд бардоштани сатҳи зиндагонии мардум ва ободу зебо намудани ватани азизамон кӯшиш ба харҷ диҳем.
Ақидаи олимони кишоварзии дунё он аст, ки аз гиёҳу дарахтони маҳаллии худ бояд самаранок истифода кард. Бо  тарзу усулҳои  гуногун, аз  ҷумла, ба воситаи пайвандкунӣ: навъ, сифат ва  ҳосилнокии онҳоро баланд бардоштан зарур аст. Зеро онҳо давоми асрҳо ба иқлими маҳал мутобиқ шуда, ба ҳама гуна тағйирёбии иқлим ва касалиҳо тобовару устувортаранд.
Барои ин амал, дар мисоли дарахтони анорҳои қад – қади шоҳроҳ  басанда аст, ки фасли тирамоҳ то баҳор дарахтонро бурида, ба тартиб дарорему се - чор шохи ҷавон ва боқувваташро барои пайванди баҳорӣ  гузорем. Сипас, аз дилхоҳ  анори ширину хушсифати маҳаллӣ қаламча гирифта, ба навдаҳои боқимонда пайванд кунем. Ниҳолҳои пайвандшуда пас аз ду - се сол баҳра меоранд. Ин усул  камхарҷу сердаромад буда, заҳмати зиёдро талаб намекунад. Дарахти анори ёбоӣ ба обёрӣ ва пошидани нуриҳои минералию органикӣ  эҳтиёҷ надорад. Навдаи анорро мувофиқи хусусиятҳои  биологиаш дар хунукии -150 - 180С ва танаашро  дар хунукии -180 - 200С сармо мезанад. Аммо гузаштагони мо дар тӯли солҳо сармозании анорҳои ёбоии минтақаро  мушоҳида накардаанд.
Дар ноҳия  барои бунёди боғи обёришавандаи анор ақаллан барои 1000 бех ниҳол замини ҳамвору обӣ ёфтан амри маҳол аст. Бинобар  ин, истифодаи босамари анорзорҳои ёбоӣ, пеш аз ҳам, бо роҳи пайвандкунӣ манфиатбор хоҳад буд. Тибқи пажӯҳиши олими рус Б. С. Розонов ва профессори тоҷик Сайдалӣ Гулов як бех  анор ба ҳисоби миёна 50 - 60 кг ҳосил медиҳад. Ниҳолҳои пайвандӣ аз ин зиёдтар. 
Мутаассифона, солҳои охир дар ҷумҳурӣ касалии пӯсонандаи меваи анор (гранатовая огневка) авҷ гирифта, ба хоҷагии халқ зарари калон мерасонад. Аз рӯйи гуфтаи профессори кафедраи муҳофизати рустаниҳои Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур  М. Муҳиддинов,  ин ҳашарот дар солҳои 30 - уми асри гузашта ба қайд гирифта шудааст. 
 Яке аз усулҳои мубориза ба ин ҳашарот шинондани ниҳолҳои ба касалӣ тобовар аст, ки кирми аз тухм баромада аз сабаби зич ва мустаҳкам будани пӯсти меваи навъи дарахт ба дохили он даромада наметавонад ва дар натиҷа нобуд мешавад. Навъи анори “Баҳор” - ро ки пӯсташ сахт ва мевааш ширину сершарбат аст, тақрибан 25 - 30 сол пеш ба анорҳои ёбоӣ пайванд мекарданд ва ҳоло ҳосили хуб дода, тақрибан 95 – 98 дарсади мевааш тоза мемонад.
Боғпарварони мо бозорҳои муштараки наздисарҳадии Афғонистону Тоҷикистон, ноҳияҳо, маркази вилоят ва манотиқи дигари ҷумҳуриро метавонанд бо мева ва шарбати анори аз ҷиҳати экологӣ тозаи худ таъмин  намоянд. Мавриди тазаккур аст, ки иқлими шаҳри Норак ва як қисми ноҳияи Шамсиддин Шоҳин ба боду ҳавои ноҳияи Дарвоз монанд аст ва анорҳои ёбоӣ дар он ҷо низ вуҷуд доранд. Аз ин рӯ, ин корҳоро дар  минтақаҳои мазкур низ ба роҳ мондан аз манфиат холӣ нест.
Султоншо ҚИРОНОВ,
деҳаи Зиғари ноҳияи Дарвоз


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 30.11.2017    №: 245    Мутолиа карданд: 1157
23.09.2020


НОҲИЯИ АЙНӢ. ҲАВЗА ВА УЧАСТКАҲО ОМОДА ШУДААНД

ХОРУҒ. ОЯНДАРО АЗ ИМРӮЗ БОЯД СОХТ

АВАО. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

ХУҶАНД. ШИНОСОИИ РАҶАББОЙ АҲМАДЗОДА АЗ КОРХОНАИ “ФАЙЗИ РАСУЛ”

СУҒД. ҶАМЪОВАРИИ ПАХТА ВУСЪАТ МЕГИРАД

22.09.2020


НОҲИЯИ ФИРДАВСӢ. ҲАВЗАИ № 1 ОМОДА МЕШАВАД

ВОХӮРИИ НОМЗАДҲО БА МАНСАБИ ПРЕЗИДЕНТӢ БО СОКИНОНИ ХАТЛОН

ТОҶИКИСТОН. АЗ КОРОНАВИРУС БОЗ 44 БЕМОР ШИФО ЁФТ

«ОИНИ НОЗ»

ТОҶИКОБОД ВУСЪАТИ ТОЗА МЕГИРАД

SARS-CoV-2. ШАШ ШАКЛИ ЗУҲУРИ ОН МУҚАРРАР ГАШТ

НАМОЯНДАҲОИ ДУШАНБЕ ВА ТОШКАНД ИМКОНИЯТИ ИФТИТОҲИ РОҲҲОИ НАВРО БАРРАСӢ НАМУДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

21.09.2020


БАРРАСИИ МАСОИЛИ МУБОРИЗА АЛАЙҲИ ҶИНОЯТКОРИҲО

ДУРНАМОИ МУНОСИБАТҲО МАТРАҲ ГАРДИД

ҶАЛАСАИ НАВБАТИИ СИТОДИ ВИЛОЯТӢ ОИД БА ПУРЗӮР НАМУДАНИ ТАДБИРҲОИ ЗИДДИЭПИДЕМИЯВӢ

ОЗМУН БАРОИ ДАРЁФТИ СТИПЕНДИЯИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

ТОҶИКИСТОН. 86,7 ДАРСАДИ БЕМОРОНИ COVID – 19 ШИФО ЁФТАНД

МАРЗҲОИ ӮЗБЕКИСТОН АЗ АВВАЛИ МОҲИ ОКТЯБР БОЗ МЕШАВАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

17.09.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ COVID – 19 БОЗ 45 БЕМОР ШИФО ЁФТ

РОҒУН БА ИНТИХОБОТ ОМОДА АСТ!

ИНТИХОБОТИ ПРЕЗИДЕНТӢ. БА НОМЗАДҲО ШАҲОДАТНОМА СУПУРДА ШУД

16.09.2020


ТОҶИКИСТОН. 86,5 ДАРСАДИ ГИРИФТОРОНИ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТАНД

ФАЙЗОБОД. ЧОРАБИНИИ СИЁСӢ ДАР САТҲИ БАЛАНД ХОҲАД ГУЗАШТ

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН. ҶУФТҲОИ ДАВРИ НИМФИНАЛ МУАЙЯН ГАРДИДАНД

ИНТИХОБОТ. ВУСЪАТИ КОРҲОИ ОМОДАГӢ ДАР НОҲИЯИ РӮДАКӢ

ҶАВОНОН – ПАЙРАВОНИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ. ҲАМОИШИ ИЛМӢ - СИЁСӢ ДАР АКАДЕМИЯИ ИДОРАКУНИИ ДАВЛАТӢ

ЛЕВАКАНТ. ПАХТАЧИНӢ ВУСЪАТ МЕГИРАД

ТОҶИКИСТОН НОЗИРОНИ ИДМ-РО БА ИНТИХОБОТИ ПРЕЗИДЕНТӢ ДАЪВАТ КАРД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

15.09.2020


ТОҶИКИСТОН. 86,4 дарсади беморон шифо ёфтанд

НОҲИЯИ ВОСЕЪ. БОЗ 82 ШАҲРВАНД БО КОР ТАЪМИН ГАРДИД

ТАЪСИСИ 86 КОРХОНА ДАР ҲАФТ МОҲ

«ЛИДАР». АКНУН ТАРКИБИ МОЛЕКУЛАВИИ ҲАВО САНҶИДА МЕШАВАД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед