logo

иқтисод

ДАРВОЗ. АНОРЗОРҲОИ ЁБОӢ МАНБАИ ДАРОМАД ВА ҶОЙИ КОРИ ДОИМӢ

Он чӣ дар хоки ту руст, эй марди ҳур,
Он фурӯшу он бипӯшу он бихӯр.
М. ИҚБОЛ
Ноҳияи Дарвоз дар  ВМКБ ягона ноҳияи иқлимаш субтропикӣ буда, ватани асосии лимӯ, анор, анҷир, хурмо, бодом, каён ва ғайра аст. Дар дунё кам минтақае ёфт мешавад, ки мисли ин диёр ҳазорҳо сол ҷангалзорҳои ёбоии анор арзи вуҷуд дошта бошад. Аз  ноҳияи Шамсиддин Шоҳин то Ванҷ, ки зиёда аз 200 км - ро ташкил медиҳад, қад-қади доманакӯҳҳои соҳили дарёи Панҷ ниҳолҳои ёбоии анор мавҷуду сарсабзанд. Ин дарахтон тӯли асрҳо ба ҳама тағйирёбии иқлим тоб оварда, табиати диёри моро сабзу хуррам нигоҳ медоранд ва меваи онҳо хӯроки асосии одамону парандагон мебошад.
Вақти он расидааст, ки аз тамоми имконот, хусусан аз шароитҳои табиии амсоли анорзорҳои Дарвоз, истифода намуда, барои ғанӣ гардондани иқтисодиёт, фароҳам сохтани ҷойҳои кор, бо ин роҳ баланд бардоштани сатҳи зиндагонии мардум ва ободу зебо намудани ватани азизамон кӯшиш ба харҷ диҳем.
Ақидаи олимони кишоварзии дунё он аст, ки аз гиёҳу дарахтони маҳаллии худ бояд самаранок истифода кард. Бо  тарзу усулҳои  гуногун, аз  ҷумла, ба воситаи пайвандкунӣ: навъ, сифат ва  ҳосилнокии онҳоро баланд бардоштан зарур аст. Зеро онҳо давоми асрҳо ба иқлими маҳал мутобиқ шуда, ба ҳама гуна тағйирёбии иқлим ва касалиҳо тобовару устувортаранд.
Барои ин амал, дар мисоли дарахтони анорҳои қад – қади шоҳроҳ  басанда аст, ки фасли тирамоҳ то баҳор дарахтонро бурида, ба тартиб дарорему се - чор шохи ҷавон ва боқувваташро барои пайванди баҳорӣ  гузорем. Сипас, аз дилхоҳ  анори ширину хушсифати маҳаллӣ қаламча гирифта, ба навдаҳои боқимонда пайванд кунем. Ниҳолҳои пайвандшуда пас аз ду - се сол баҳра меоранд. Ин усул  камхарҷу сердаромад буда, заҳмати зиёдро талаб намекунад. Дарахти анори ёбоӣ ба обёрӣ ва пошидани нуриҳои минералию органикӣ  эҳтиёҷ надорад. Навдаи анорро мувофиқи хусусиятҳои  биологиаш дар хунукии -150 - 180С ва танаашро  дар хунукии -180 - 200С сармо мезанад. Аммо гузаштагони мо дар тӯли солҳо сармозании анорҳои ёбоии минтақаро  мушоҳида накардаанд.
Дар ноҳия  барои бунёди боғи обёришавандаи анор ақаллан барои 1000 бех ниҳол замини ҳамвору обӣ ёфтан амри маҳол аст. Бинобар  ин, истифодаи босамари анорзорҳои ёбоӣ, пеш аз ҳам, бо роҳи пайвандкунӣ манфиатбор хоҳад буд. Тибқи пажӯҳиши олими рус Б. С. Розонов ва профессори тоҷик Сайдалӣ Гулов як бех  анор ба ҳисоби миёна 50 - 60 кг ҳосил медиҳад. Ниҳолҳои пайвандӣ аз ин зиёдтар. 
Мутаассифона, солҳои охир дар ҷумҳурӣ касалии пӯсонандаи меваи анор (гранатовая огневка) авҷ гирифта, ба хоҷагии халқ зарари калон мерасонад. Аз рӯйи гуфтаи профессори кафедраи муҳофизати рустаниҳои Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон ба номи Шириншоҳ Шоҳтемур  М. Муҳиддинов,  ин ҳашарот дар солҳои 30 - уми асри гузашта ба қайд гирифта шудааст. 
 Яке аз усулҳои мубориза ба ин ҳашарот шинондани ниҳолҳои ба касалӣ тобовар аст, ки кирми аз тухм баромада аз сабаби зич ва мустаҳкам будани пӯсти меваи навъи дарахт ба дохили он даромада наметавонад ва дар натиҷа нобуд мешавад. Навъи анори “Баҳор” - ро ки пӯсташ сахт ва мевааш ширину сершарбат аст, тақрибан 25 - 30 сол пеш ба анорҳои ёбоӣ пайванд мекарданд ва ҳоло ҳосили хуб дода, тақрибан 95 – 98 дарсади мевааш тоза мемонад.
Боғпарварони мо бозорҳои муштараки наздисарҳадии Афғонистону Тоҷикистон, ноҳияҳо, маркази вилоят ва манотиқи дигари ҷумҳуриро метавонанд бо мева ва шарбати анори аз ҷиҳати экологӣ тозаи худ таъмин  намоянд. Мавриди тазаккур аст, ки иқлими шаҳри Норак ва як қисми ноҳияи Шамсиддин Шоҳин ба боду ҳавои ноҳияи Дарвоз монанд аст ва анорҳои ёбоӣ дар он ҷо низ вуҷуд доранд. Аз ин рӯ, ин корҳоро дар  минтақаҳои мазкур низ ба роҳ мондан аз манфиат холӣ нест.
Султоншо ҚИРОНОВ,
деҳаи Зиғари ноҳияи Дарвоз


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 30.11.2017    №: 245    Мутолиа карданд: 1183
28.10.2020


ЛАХШ. РУШДИ ТОЗАИ БОҒДОРӢ

САНОАТИ МАЪДАНҲОИ КӮҲӢ. СУРЪАТИ РУШД БА 12,5 ДАРСАД РАСИД

ПАНҶ. ОМОДАГИҲО БА ҶАШНИ ФАРХУНДА

СҶТ АЗ КОҲИШИ СИРОЯТИ COVID-19 ДАР ҶАҲОН БАЪДИ ХУРУҶИ БЕСОБИҚА ХАБАР ДОД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

27.10.2020


СУҒД. 73 КОРХОНАВУ КОРГОҲИ НАВ БА ФАЪОЛИЯТ ШУРӮЪ КАРД

ТАҒЙИРОТ ДАР ФАЪОЛИЯТИ ЖУРНАЛИСТӢ

ПАРВОЗҲОИ МУСТАҚИМ МИЁНИ ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН БАРҚАРОР МЕШАВАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

"СИПАР" – ҚАҲРАМОНИ ЛИГАИ КАСБИИ ФУТЗАЛ

26.10.2020


Дар Қирғизистон интихоботи парламентиро мавқуф гузоштанд

Кремл шарти ҷалби Туркияро ба музокироти Қарябоғ гуфт

Ҷавоби Путин ба рақибоне, ки интизори фанои Россия ҳастанд

Табиби олмонӣ барои табобати беморони SARS-CoV-2 ба Тоҷикистон омад

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

СПИТАМЕН. БУНЁДИ МАРКАЗИ ХИЗМАТРАСОНӢ ВА ЧОЙХОНАИ “РОҲАТ”

94 ҲАЗОРУ 262,2 ТОННА ПАХТА ҶАМЪОВАРӢ ШУД

ХУҶАНД. БОЗ ЯК ШУЪБАИ ТАБОБАТӢ ДАР ХИЗМАТИ МАРДУМ

22.10.2020


"РАВШАН" – ҒОЛИБИ ЛИГАИ ЯКУМ

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. СОЛИ ЧАРОҒОНКУНӢ

ПОМПЕО ИМА ВА РОССИЯРО БА ОҒОЗИ ҲАРЧИ ТЕЗТАРИ ГУФТУШУНИД ОИД БА МСС-3 ДАЪВАТ НАМУД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

21.10.2020


90 СОЛИ ПУРБАРОР

САРАЗМ. АЗ ТАНТАНАҲОИ ҶАШНӢ ТО ТАНТАНАИ ЗИНДАГӢ

ҶАШНИ МЕҲРГОН ВА ФЕСТИВАЛИ ШОЛИЮ БИРИНҶ

19.10.2020


ҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2020. "РАВШАН" БАРАНДАИ ОН ГАРДИД

16.10.2020


МОЛИЯЧИЁНИ ХАТЛОН: МО ПАЙРАВИ ПЕШВОИ МИЛЛАТЕМ!

ТАСАРРУФИ 430 000 ДОЛЛАР. ПАРВАНДАИ ҶИНОЯТӢ НИСБАТ БА ҚАЛЛОБЕ, КИ ДАР АВРУПО ПАНОҲ МЕБАРАД

14.10.2020


«ҲАБДАҲ ЧАМАН»

13.10.2020


ХАТЛОН. СОДИРОТИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ МЕАФЗОЯД

ТОҶИКИСТОН. 88,7 ДАРСАДИ ГИРИФТОРОНИ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТАНД

ЛИГАИ ЧЕМПИОНҲО – 2020 «БАРСЕЛОНА» ҚАҲРАМОНИ ОН

ОҒОЗИ МАШҚҲОИ СААД ДАР БЕЛАРУС

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ЛЕВАКАНТ. ТАҶДИДУ НАВСОЗИИ РОҲҲО


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед