logo

фарҳанг

БОЗЁФТҲО БЕНАЗИРАНД. КАНДАКОРИҲОИ РӮИ ЧӮБ ДАР КОВИШҲОИ БОСТОНШИНОСӢ

Ковишҳои бостоншиносӣ собит намудаанд, ки қадимтарин сутуни кандакоришудаи рӯичӯбии Осиёи Миёна аз ёдгории шаҳри Панҷакенти қадим ба даст омадааст. Он аз таърихи рушди ин навъи ҳунари мардумӣ шаҳодат медиҳад. Ин шаҳр дар асрҳои V-VIII ба яке аз марказҳои бузурги фарҳангӣ мубаддал гардида буд. Панҷакенти қадим бо як тарҳи хоси меъмории шарқиёна сохта шуда, бо санъати баланди кандакории рӯи чӯб зебу зинат дода шуда буд. Солҳои 720 - 722 дар натиҷаи  ҳуҷуми аҷнабиён шаҳр ба коми оташ рафт, ки бисёре аз иншооти таъйиноташон гуногун осеби ҷиддӣ диданд ва ё тамоман хароб гаштанд. Дар рафти ковишҳои бостоншиносӣ аз ин ёдгории таърихӣ пораҳои болор, сутуну арақа, паҳлударӣ, лавҳаҳои кандакоришуда ва ғайра дар шакли ангишти сӯхта ба даст омаданд, ки бо нақшҳои набототӣ (хӯшаи ангур, барг ва гул) оро дода шуда буданд.
Дар баробари ин нақшу нигори маъмул, дар санъати наҷҷории Панҷакенти қадим ҳунари муҷассамасозӣ ривоҷ ёфта буд. Яке аз бозёфтҳои ҷолиби санъати наҷҷории ин мавзеъ, ки таваҷҷуҳи  ҳар тамошобинро ба худ ҷалб  намудааст, ин муҷассамаи нимсӯхтаи раққосадухтар мебошад. Ин муҷассама дар қатори дигар бозёфтҳои шаҳр дар яке аз толори барҳавою кушоди Осорхонаи миллии Тоҷикистон ба маърази тамошо гузошта шудааст, ки аз ҳунари волои ҳайкалтарошии гузаштагони мо дарак медиҳад. Муҷассамаи нимсӯхтаро дар ҳолати ҳаракатҳои мураккабтарини рақс тасвир намудаанд, ки ба сифати оро додани сарсутунҳои хонаи ташрифотӣ мавриди истифода қарор дода мешуд.
Бозёфти дигар ин лавҳаи чӯбини кандакоришуда бо тасвири навда ва баргу хӯшаи ангур мебошад, ки дар шакли нимсӯхта то замони мо расидааст. Лавҳаи мазкур бо як санъати баланди касбӣ  кандакорӣ шуда, аз фарҳанги боғдории гузаштагони мо дарак медиҳад. Дар санъати наҷҷории Панҷакенти қадим чунин навъи пардозкории рӯи чӯб ба таври васеъ мавриди истифода қарор гирифта буд. 
Дар хусуси то замони мо омада расидани ин кандакориҳои рӯи чӯб ковишҳои бостоншиносӣ ва таҳқиқотҳои гузарондашуда собит намуданд, ки дар натиҷаи сӯхтор хоки бому деворҳои биноҳои маъмурию истиқоматӣ фурӯ рафта, масолеҳи кандакоришударо аз нобудшавӣ эмин нигоҳ доштааст. То оғози ковишҳои бостоншиносӣ, ки дар нимаи дуюми қарни XX ба вуқӯъ пайваст, осори кандакории рӯи чӯб дар шакли нимсӯхта дар зери хок ҳифз карда шуда буданд. Сабаби дигаре, ки ба ҳифз гардидани осори кандакории рӯи чӯб мусоидат намудааст, ин қисман гирифтори оташ шудани масолеҳи чӯбӣ мебошад. Чунки хоки ин мавзеи таърихӣ барои ҳифз намудани масолеҳи чӯбӣ номувофиқ буда, мисли дигар ҷисмҳои органикӣ чӯб ҳам ба хок омехта шуда мепӯсид.
Хулоса, ковишҳои бостоншиносӣ дар Панҷакенти қадим, собит намуданд, ки санъати кандакории рӯи чӯб яке аз ҳунарҳои қадима ва мақбултарини тоҷикон ба ҳисоб рафта, мавриди таваҷҷуҳи ҷаҳониён қарор гирифтааст. Ин бозёфтҳо беназир буда, барои муаррифии ҳар чи бештари таърихи фарҳанг ва тамаддуни миллати тоҷик мусоидат мекунанд.   
Фирдавс ШАРИФЗОДА,
муовини сардори шуъбаи таърихи бостон ва асрҳои миёнаи Осорхонаи миллии Тоҷикистон, номзади илмҳои таърих


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 02.01.2018    №: 1    Мутолиа карданд: 586
04.06.2020


ОБОДКОРИҲОИ БЕҚИЁС ДАР ТОҶИКОБОД

ЁРИИ ХАЙРИЯВӢ БАҲРИ ПЕШГИРИИ КОРОНАВИРУС

ФУТБОЛ. ҶАЛИЛОВҲО МЕХОҲАНД ҲАМЕША ДАР САФИ ПЕШ БОШАНД

КОРОНАВИРУС ДАР ИТАЛИЯ: БЕШ АЗ ЯК МОҲ ИНҶОНИБ СИРОЯТЁБӢ КАМ МЕШАВАД

ДАР КРЕМЛ БА ХОҲИШИ БО РОССИЯ СОЗИШНОМАИ ЯДРОӢ БАСТАНИ ТРАМП БАҲО ДОДАНД

ТРАМП ҶОНИБДОРИ ҲУЗУРИ ПУТИН ДАР G7

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

02.06.2020


ХАБАРИ ФАВРӢ. БОЗ БЕШ АЗ 200 БЕМОР АЗ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТ

МУБОРИЗА БО COVID-19. КОРМАНДОНИ АНМН БА СУРАТҲИСОБИ МАХСУС 50 000 ГУЗАРОНДАНД

ХУҶАНД. ТАШХИСГОҲИ НАВИ ВИРУСОЛОГӢ БУНЁД ГАРДИД

ХАТЛОН. СОҲИБКОРОН ТАДБИРҲОИ МУҲИМРО ТАТБИҚ МЕСОЗАНД

ВАРЗОБ. 112 ИНШООТИ ҶАШНӢ МАВРИДИ ИСТИФОДА ҚАРОР ГИРИФТ

КФО АВВАЛИН ОНЛАЙН-КОНФРОНСРО ДОИР МЕКУНАД

ДОРУИ ЗИДДИ COVID-19 ДАР БЕМОРХОНАҲОИ РОССИЯ 11 ИЮН ПАЙДО МЕШАВАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

01.06.2020


ХУШХАБАР. ДАР ТОҶИКИСТОН БЕШ АЗ 2000 СИРОЯТЁФТА ШИФО ЁФТ

РОҶЕР ФЕДЕРЕР. ГАРОНАРЗИШТАРИН ВАРЗИШГАРИ САЙЁРА

29.05.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ COVID - 19 БОЗ 423 НАФАРИ ДИГАР ШИФО ЁФТ

28.05.2020


ТОҶИКИСТОН. БОЗ 385 НАФАР АЗ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТ

ВМКБ. ҲАМОВОЗӢ БА ИҚДОМИ НЕКИ ПЕШВОИ МУАЗЗАМИ МИЛЛАТ

ХИЗМАТИ ҲАРБӢ. НАҚШАИ ДАЪВАТ ПЕШ АЗ МУҲЛАТ ИҶРО ШУД

ВАРЗОБ. ҶОЙҲОИ КОРӢ БЕШТАР МЕГАРДАНД

БУНДЕСЛИГА. РАҚОБАТИ "БАВАРИЯ" БО "БОРУССИЯ" БАРОИ ПОЙГАИ ҚАҲРАМОНӢ

ШАҲРВАНДОНИ ТОҶИКИСТОН БО ПАРВОЗИ МАХСУС АЗ ДЕҲЛӢ ВА ДУБАЙ БА ВАТАН БАРМЕГАРДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

27.05.2020


436 НАФАРИ ДИГАР АЗ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

ҶАЛАСАИ ШӮРОИ ВАЗИРОНИ КОРҲОИ ХОРИҶИИ СААД

ТАҚВИЯТИ ҲАМКОРИҲОИ ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН ДАР МУБОРИЗА АЛАЙҲИ COVID – 19

ДАР РӮИ ҒИЗО ЗАРРАҲОИ COVID-19 НЕСТ!

НОҲИЯИ САНГВОР. МУБОРИЗА АЛАЙҲИ COVID-19 БО УСУЛИ “ХОНА БА ХОНА”

ТАШВИҚОТИ ҲИЗБИ ПЕШОҲАНГ ДАР ПАРТАВИ ҲИДОЯТИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ

ЛИГАИ ЧЕМПИОНҲО. МУАЛЛИФИ БЕҲТАРИН ГОЛ БЕҲТАРИН МУРАББӢ ШИНОХТА ШУД

ГАРМО МЕТАВОНАД СИРОЯТИ COVID-19-РО ДАР ӮЗБЕКИСТОН КОҲИШ ДИҲАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

26.05.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ БЕМОРИИ COVID – 19 1395 НАФАР ШИФО ЁФТ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед