logo

фарҳанг

БОЗЁФТҲО БЕНАЗИРАНД. КАНДАКОРИҲОИ РӮИ ЧӮБ ДАР КОВИШҲОИ БОСТОНШИНОСӢ

Ковишҳои бостоншиносӣ собит намудаанд, ки қадимтарин сутуни кандакоришудаи рӯичӯбии Осиёи Миёна аз ёдгории шаҳри Панҷакенти қадим ба даст омадааст. Он аз таърихи рушди ин навъи ҳунари мардумӣ шаҳодат медиҳад. Ин шаҳр дар асрҳои V-VIII ба яке аз марказҳои бузурги фарҳангӣ мубаддал гардида буд. Панҷакенти қадим бо як тарҳи хоси меъмории шарқиёна сохта шуда, бо санъати баланди кандакории рӯи чӯб зебу зинат дода шуда буд. Солҳои 720 - 722 дар натиҷаи  ҳуҷуми аҷнабиён шаҳр ба коми оташ рафт, ки бисёре аз иншооти таъйиноташон гуногун осеби ҷиддӣ диданд ва ё тамоман хароб гаштанд. Дар рафти ковишҳои бостоншиносӣ аз ин ёдгории таърихӣ пораҳои болор, сутуну арақа, паҳлударӣ, лавҳаҳои кандакоришуда ва ғайра дар шакли ангишти сӯхта ба даст омаданд, ки бо нақшҳои набототӣ (хӯшаи ангур, барг ва гул) оро дода шуда буданд.
Дар баробари ин нақшу нигори маъмул, дар санъати наҷҷории Панҷакенти қадим ҳунари муҷассамасозӣ ривоҷ ёфта буд. Яке аз бозёфтҳои ҷолиби санъати наҷҷории ин мавзеъ, ки таваҷҷуҳи  ҳар тамошобинро ба худ ҷалб  намудааст, ин муҷассамаи нимсӯхтаи раққосадухтар мебошад. Ин муҷассама дар қатори дигар бозёфтҳои шаҳр дар яке аз толори барҳавою кушоди Осорхонаи миллии Тоҷикистон ба маърази тамошо гузошта шудааст, ки аз ҳунари волои ҳайкалтарошии гузаштагони мо дарак медиҳад. Муҷассамаи нимсӯхтаро дар ҳолати ҳаракатҳои мураккабтарини рақс тасвир намудаанд, ки ба сифати оро додани сарсутунҳои хонаи ташрифотӣ мавриди истифода қарор дода мешуд.
Бозёфти дигар ин лавҳаи чӯбини кандакоришуда бо тасвири навда ва баргу хӯшаи ангур мебошад, ки дар шакли нимсӯхта то замони мо расидааст. Лавҳаи мазкур бо як санъати баланди касбӣ  кандакорӣ шуда, аз фарҳанги боғдории гузаштагони мо дарак медиҳад. Дар санъати наҷҷории Панҷакенти қадим чунин навъи пардозкории рӯи чӯб ба таври васеъ мавриди истифода қарор гирифта буд. 
Дар хусуси то замони мо омада расидани ин кандакориҳои рӯи чӯб ковишҳои бостоншиносӣ ва таҳқиқотҳои гузарондашуда собит намуданд, ки дар натиҷаи сӯхтор хоки бому деворҳои биноҳои маъмурию истиқоматӣ фурӯ рафта, масолеҳи кандакоришударо аз нобудшавӣ эмин нигоҳ доштааст. То оғози ковишҳои бостоншиносӣ, ки дар нимаи дуюми қарни XX ба вуқӯъ пайваст, осори кандакории рӯи чӯб дар шакли нимсӯхта дар зери хок ҳифз карда шуда буданд. Сабаби дигаре, ки ба ҳифз гардидани осори кандакории рӯи чӯб мусоидат намудааст, ин қисман гирифтори оташ шудани масолеҳи чӯбӣ мебошад. Чунки хоки ин мавзеи таърихӣ барои ҳифз намудани масолеҳи чӯбӣ номувофиқ буда, мисли дигар ҷисмҳои органикӣ чӯб ҳам ба хок омехта шуда мепӯсид.
Хулоса, ковишҳои бостоншиносӣ дар Панҷакенти қадим, собит намуданд, ки санъати кандакории рӯи чӯб яке аз ҳунарҳои қадима ва мақбултарини тоҷикон ба ҳисоб рафта, мавриди таваҷҷуҳи ҷаҳониён қарор гирифтааст. Ин бозёфтҳо беназир буда, барои муаррифии ҳар чи бештари таърихи фарҳанг ва тамаддуни миллати тоҷик мусоидат мекунанд.   
Фирдавс ШАРИФЗОДА,
муовини сардори шуъбаи таърихи бостон ва асрҳои миёнаи Осорхонаи миллии Тоҷикистон, номзади илмҳои таърих


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 02.01.2018    №: 1    Мутолиа карданд: 453

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"

Ҷаҳон дар як сатр

08.07.2019


Баррасии ҷараёни иҷрои Барномаи давлатии тарбияи ватандӯстӣ ва таҳкими ҳувияти миллии ҷавонон

"Душанбе - қалби Тоҷикистон"

Ҳамоиш оид ба таҳияи маҳсулоти сайёҳӣ

Россия нахусткайҳоннаварди арабро бо ғизои махсус таъмин месозад

Зиёни иқтисодии Гурҷистон аз коҳиши сайёҳони рус беш аз $700 миллион хоҳад шуд

Дар Қазоқистон то соли 2021 нияти ифтитоҳи 20 мактаби олӣ ва 180 коллеҷро доранд

СММ: "Қирғизистон нахустин кишварест, ки мушкили бешаҳрвандиро ҳал кард"

Зеленский пурра иҷро кардани созишномаи Минскро ваъда дод

Ҷаҳон дар як сатр

04.07.2019


Ҷаласаи Комиссияи муштараки ҳамкории иқтисодию тиҷоратии Тоҷикистону Покистон

Масъалаи татбиқи ҳамгироии сиёсати давлатии ҷавонон баррасӣ гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед