logo

фарҳанг

БОЗЁФТҲО БЕНАЗИРАНД. КАНДАКОРИҲОИ РӮИ ЧӮБ ДАР КОВИШҲОИ БОСТОНШИНОСӢ

Ковишҳои бостоншиносӣ собит намудаанд, ки қадимтарин сутуни кандакоришудаи рӯичӯбии Осиёи Миёна аз ёдгории шаҳри Панҷакенти қадим ба даст омадааст. Он аз таърихи рушди ин навъи ҳунари мардумӣ шаҳодат медиҳад. Ин шаҳр дар асрҳои V-VIII ба яке аз марказҳои бузурги фарҳангӣ мубаддал гардида буд. Панҷакенти қадим бо як тарҳи хоси меъмории шарқиёна сохта шуда, бо санъати баланди кандакории рӯи чӯб зебу зинат дода шуда буд. Солҳои 720 - 722 дар натиҷаи  ҳуҷуми аҷнабиён шаҳр ба коми оташ рафт, ки бисёре аз иншооти таъйиноташон гуногун осеби ҷиддӣ диданд ва ё тамоман хароб гаштанд. Дар рафти ковишҳои бостоншиносӣ аз ин ёдгории таърихӣ пораҳои болор, сутуну арақа, паҳлударӣ, лавҳаҳои кандакоришуда ва ғайра дар шакли ангишти сӯхта ба даст омаданд, ки бо нақшҳои набототӣ (хӯшаи ангур, барг ва гул) оро дода шуда буданд.
Дар баробари ин нақшу нигори маъмул, дар санъати наҷҷории Панҷакенти қадим ҳунари муҷассамасозӣ ривоҷ ёфта буд. Яке аз бозёфтҳои ҷолиби санъати наҷҷории ин мавзеъ, ки таваҷҷуҳи  ҳар тамошобинро ба худ ҷалб  намудааст, ин муҷассамаи нимсӯхтаи раққосадухтар мебошад. Ин муҷассама дар қатори дигар бозёфтҳои шаҳр дар яке аз толори барҳавою кушоди Осорхонаи миллии Тоҷикистон ба маърази тамошо гузошта шудааст, ки аз ҳунари волои ҳайкалтарошии гузаштагони мо дарак медиҳад. Муҷассамаи нимсӯхтаро дар ҳолати ҳаракатҳои мураккабтарини рақс тасвир намудаанд, ки ба сифати оро додани сарсутунҳои хонаи ташрифотӣ мавриди истифода қарор дода мешуд.
Бозёфти дигар ин лавҳаи чӯбини кандакоришуда бо тасвири навда ва баргу хӯшаи ангур мебошад, ки дар шакли нимсӯхта то замони мо расидааст. Лавҳаи мазкур бо як санъати баланди касбӣ  кандакорӣ шуда, аз фарҳанги боғдории гузаштагони мо дарак медиҳад. Дар санъати наҷҷории Панҷакенти қадим чунин навъи пардозкории рӯи чӯб ба таври васеъ мавриди истифода қарор гирифта буд. 
Дар хусуси то замони мо омада расидани ин кандакориҳои рӯи чӯб ковишҳои бостоншиносӣ ва таҳқиқотҳои гузарондашуда собит намуданд, ки дар натиҷаи сӯхтор хоки бому деворҳои биноҳои маъмурию истиқоматӣ фурӯ рафта, масолеҳи кандакоришударо аз нобудшавӣ эмин нигоҳ доштааст. То оғози ковишҳои бостоншиносӣ, ки дар нимаи дуюми қарни XX ба вуқӯъ пайваст, осори кандакории рӯи чӯб дар шакли нимсӯхта дар зери хок ҳифз карда шуда буданд. Сабаби дигаре, ки ба ҳифз гардидани осори кандакории рӯи чӯб мусоидат намудааст, ин қисман гирифтори оташ шудани масолеҳи чӯбӣ мебошад. Чунки хоки ин мавзеи таърихӣ барои ҳифз намудани масолеҳи чӯбӣ номувофиқ буда, мисли дигар ҷисмҳои органикӣ чӯб ҳам ба хок омехта шуда мепӯсид.
Хулоса, ковишҳои бостоншиносӣ дар Панҷакенти қадим, собит намуданд, ки санъати кандакории рӯи чӯб яке аз ҳунарҳои қадима ва мақбултарини тоҷикон ба ҳисоб рафта, мавриди таваҷҷуҳи ҷаҳониён қарор гирифтааст. Ин бозёфтҳо беназир буда, барои муаррифии ҳар чи бештари таърихи фарҳанг ва тамаддуни миллати тоҷик мусоидат мекунанд.   
Фирдавс ШАРИФЗОДА,
муовини сардори шуъбаи таърихи бостон ва асрҳои миёнаи Осорхонаи миллии Тоҷикистон, номзади илмҳои таърих


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 02.01.2018    №: 1    Мутолиа карданд: 378

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед