logo

фарҳанг

БОЗЁФТҲО БЕНАЗИРАНД. КАНДАКОРИҲОИ РӮИ ЧӮБ ДАР КОВИШҲОИ БОСТОНШИНОСӢ

Ковишҳои бостоншиносӣ собит намудаанд, ки қадимтарин сутуни кандакоришудаи рӯичӯбии Осиёи Миёна аз ёдгории шаҳри Панҷакенти қадим ба даст омадааст. Он аз таърихи рушди ин навъи ҳунари мардумӣ шаҳодат медиҳад. Ин шаҳр дар асрҳои V-VIII ба яке аз марказҳои бузурги фарҳангӣ мубаддал гардида буд. Панҷакенти қадим бо як тарҳи хоси меъмории шарқиёна сохта шуда, бо санъати баланди кандакории рӯи чӯб зебу зинат дода шуда буд. Солҳои 720 - 722 дар натиҷаи  ҳуҷуми аҷнабиён шаҳр ба коми оташ рафт, ки бисёре аз иншооти таъйиноташон гуногун осеби ҷиддӣ диданд ва ё тамоман хароб гаштанд. Дар рафти ковишҳои бостоншиносӣ аз ин ёдгории таърихӣ пораҳои болор, сутуну арақа, паҳлударӣ, лавҳаҳои кандакоришуда ва ғайра дар шакли ангишти сӯхта ба даст омаданд, ки бо нақшҳои набототӣ (хӯшаи ангур, барг ва гул) оро дода шуда буданд.
Дар баробари ин нақшу нигори маъмул, дар санъати наҷҷории Панҷакенти қадим ҳунари муҷассамасозӣ ривоҷ ёфта буд. Яке аз бозёфтҳои ҷолиби санъати наҷҷории ин мавзеъ, ки таваҷҷуҳи  ҳар тамошобинро ба худ ҷалб  намудааст, ин муҷассамаи нимсӯхтаи раққосадухтар мебошад. Ин муҷассама дар қатори дигар бозёфтҳои шаҳр дар яке аз толори барҳавою кушоди Осорхонаи миллии Тоҷикистон ба маърази тамошо гузошта шудааст, ки аз ҳунари волои ҳайкалтарошии гузаштагони мо дарак медиҳад. Муҷассамаи нимсӯхтаро дар ҳолати ҳаракатҳои мураккабтарини рақс тасвир намудаанд, ки ба сифати оро додани сарсутунҳои хонаи ташрифотӣ мавриди истифода қарор дода мешуд.
Бозёфти дигар ин лавҳаи чӯбини кандакоришуда бо тасвири навда ва баргу хӯшаи ангур мебошад, ки дар шакли нимсӯхта то замони мо расидааст. Лавҳаи мазкур бо як санъати баланди касбӣ  кандакорӣ шуда, аз фарҳанги боғдории гузаштагони мо дарак медиҳад. Дар санъати наҷҷории Панҷакенти қадим чунин навъи пардозкории рӯи чӯб ба таври васеъ мавриди истифода қарор гирифта буд. 
Дар хусуси то замони мо омада расидани ин кандакориҳои рӯи чӯб ковишҳои бостоншиносӣ ва таҳқиқотҳои гузарондашуда собит намуданд, ки дар натиҷаи сӯхтор хоки бому деворҳои биноҳои маъмурию истиқоматӣ фурӯ рафта, масолеҳи кандакоришударо аз нобудшавӣ эмин нигоҳ доштааст. То оғози ковишҳои бостоншиносӣ, ки дар нимаи дуюми қарни XX ба вуқӯъ пайваст, осори кандакории рӯи чӯб дар шакли нимсӯхта дар зери хок ҳифз карда шуда буданд. Сабаби дигаре, ки ба ҳифз гардидани осори кандакории рӯи чӯб мусоидат намудааст, ин қисман гирифтори оташ шудани масолеҳи чӯбӣ мебошад. Чунки хоки ин мавзеи таърихӣ барои ҳифз намудани масолеҳи чӯбӣ номувофиқ буда, мисли дигар ҷисмҳои органикӣ чӯб ҳам ба хок омехта шуда мепӯсид.
Хулоса, ковишҳои бостоншиносӣ дар Панҷакенти қадим, собит намуданд, ки санъати кандакории рӯи чӯб яке аз ҳунарҳои қадима ва мақбултарини тоҷикон ба ҳисоб рафта, мавриди таваҷҷуҳи ҷаҳониён қарор гирифтааст. Ин бозёфтҳо беназир буда, барои муаррифии ҳар чи бештари таърихи фарҳанг ва тамаддуни миллати тоҷик мусоидат мекунанд.   
Фирдавс ШАРИФЗОДА,
муовини сардори шуъбаи таърихи бостон ва асрҳои миёнаи Осорхонаи миллии Тоҷикистон, номзади илмҳои таърих


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 02.01.2018    №: 1    Мутолиа карданд: 319

20.11.2018


СУҒД. Оғози сохтмони раёсати маориф

ЛЕВАКАНТ. Конфронси илмӣ - назариявӣ ба ифтихори Иҷлосияи XVI

"Парасту" дар Тоҷикобод

Сарони кишварҳои Осиёи Марказӣ барои машварат дар Тошканд ҷамъ меоянд

Финляндия ҷонибдори ҳузури Россия дар Шӯрои Аврупо

Вазорати маорифи Афғонистон 30 ҳазор занро ба кор мегирад

Баррасии рушди инклюзивии иқтисоди қитъа дар Гвинея Папуаи Нав

Ҷаҳон дар як сатр

АНВАР ЮНУСОВ СОҲИБИ КАМАРБАНДИ WBF

"СОРО КОМПАНИЯ" ҒОЛИБИ ЛИГАИ КАСБИИ ФУТЗАЛИ ТОҶИКИСТОН

19.11.2018


ДЕВАШТИЧ. Авҷи созандагиҳо дар Ҷамоати деҳоти Яхтан

Артиши Сурия охирин истеҳкоми «ДИ» дар ҷануби кишварро зери назорат гирифт

Дар ҳама минтақаҳои Ӯзбекистон «мактаби президентӣ» месозанд

Роҳандозии барномаи махсуси давлатии ипотекӣ барои дӯзандагони Қирғизистон

Киштии зериобии «Сан Хуан» - ро дар уқёнуси Атлантика ёфтанд

Ҷаҳон дар як сатр

Кулишов: «Марзҳои ИДМ бо таҷҳизоти муосир таъмин карда мешаванд»

Дар Тоҷикистон омӯзгори забони англисӣ барои таблиғи «ДИ» 19 сол гирифт

Қазоқистон мубориза бо машруботро сахттар мекунад

Фоидаи туризм ба кадом шаҳри дунё бештар аст?

Ҷаҳон дар як сатр

"ИСТИҚЛОЛ" бори аввал барои Ҷоми чемпионҳои КФО мубориза хоҳад бурд

Омодагии тими миллӣ ба марҳилаи интихобии Ҷоми ҷаҳон – 2022

УСМОН ТОШЕВ САРМУРАББИИ НАВИ ДАСТАИ МУНТАХАБ

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед