logo

фарҳанг

МУНК. ИН МАКОНИ ТАЪРИХӢ ҲАНӮЗ ПУРРА ТАҲҚИҚ НАШУДААСТ

Мунк яке аз шаҳрҳои қадимаву калонтарини Хатлон (асрҳои 9 -12 ва аз ин ҳам пештар) дар таҳдашти ноҳияи Ховалинг воқеъ гашта, марказ, регистон, шаҳристон ва қалъааш дар таҳҷои деҳаи Хонақоҳи имрӯза доман густурда аст.
Муаллифони асримиёнагӣ, аз ҷумла сайёҳони маъруфи асри 10 Абуисҳоқи Истахрӣ дар «Китоб-ул-масолик ва-л-мамолик» (соли таълифаш 930 - 933), Муттаҳар ибни Тоҳири Мақдисӣ дар китоби «ал-Баъд ва-т-таърих» (966), Абурайҳони Берунӣ дар «Қонуни Масъудӣ» (1037) ва дигарон дар бораи Мунк маълумотҳои пурарзиш дода, онро назар ба дигар шаҳрҳои Хатлон, бахусус маркази вилоят - шаҳри Ҳулбук ободтар, сернуфузу калонтар ба қалам додаанд.
Айни  ҳол дар ҳудуди шаҳристону регистони шаҳр хатҳои обрави андозаҳояшон ҳархела, калимаи бо ҳам (мос) пайвасткардашуда, роҳҳои зеризаминӣ ба қалъа, таҳҷои роҳҳо, биноҳои зиёди деворҳояшон аз хишти пухта бардошта, гулҳавзҳову чашмаҳои бо хишти пухтаи андозаҳояшон 25х25х5 см ва намудҳои дигар орододашуда, мақбараҳо, сағонаҳо, гӯристонҳо (аз ҷумла тоисломӣ), қабрҳои бо хишти пухта сохташуда, боқимондаҳои қалъаҳо ва бисёр ёдгориҳои нодир зери хок хуфтаанд.
Аз ҳудуди шаҳри Мунк бештар аз 2 ҳазор ёдгорӣ ёфт шудааст, ки дар байни онҳо осори замони зиндагии мардуми ориёинажод - ёдгориҳои асри биринҷ низ хеле зиёданд. Аз ҷумла, ёдгориҳое, ки аз гӯрҳои тоисломии мардуми ориёитабор ёфт шудаанд, бебаҳову нодир ва беназиранд. Дар байни онҳо шаддаҳои муҳра, лавозимоти ороишоти занона, аз он ҷумла ойинаи биринҷӣ, усмакашакҳои биринҷӣ, ки аз гӯри бонуе рӯ заданд, шамшер ва лавозимоти дигар, ки аз қабри марди ҷанговар ба даст омадааст, инчунин, зарфҳои гуногуни сафолини ҳархела, ки аз ҳудуди музофот ва таҳҷои ин шаҳри қадима дастраси мо гардидаанд, қимати баланди илмӣ ва таърихӣ доранд. Бахусус, қолабҳои гулпартоии замони зиндагии мардуми ориёинажод, яъне қолабҳое, ки намуди салибӣ (крестӣ) ва аломатҳои  махсуси  рамзи  ориёӣ дошта ва бозёфтҳои дигар - ёдгориҳои беҳамтои нодир буда, аҳамияти бузурги таърихиро дар худ маҳфуз медоранд.
Дар ин миён тангаҳои гуногуни қадима ва сиккаҳои ҳархелаи замонҳои гуногуни таърихӣ, ки дар шаҳрҳои гуногуни Мовароуннаҳру Хуросон ва берун аз онҳо зарб зада шудаанд, бозгӯи ободӣ, тиҷорат ва шаҳрдории ин гӯшаи дурдасти Хатлонзаминанд.
Умуман, бештар аз ду ҳазор ёдгориҳои таърихӣ – бозёфтҳои нодире, ки дар тӯли бештар аз сӣ сол муаллифи ин сатрҳо аз ҳудуди таҳҷои ин шаҳри азими Хатлонзамин ҷамъоварӣ намуда, дар Осорхонаи таърихӣ – кишваршиносии ноҳиявӣ ба намоиш гузошта шудааст, арзиши баланди таърихӣ доранд.
Агарчи ёдгориҳои таърихӣ дар таҳҷо ва ҳудуди фарогири ин шаҳр хеле зиёданд, ҳанӯз ҳам  таҳқиқоти мукаммале амалӣ нагардидааст. Боварӣ ҳаст, ки бостоншиносони тоҷик ба таҳқиқоти ин шаҳри қадима камар баста, саҳифаҳои пурарзишеро ба таърихи халқи тоҷик илова менамоянд.
Амир Сайиди МУНКӢ,
директори Осорхонаи таърихӣ - кишваршиносии ноҳияи Ховалинг


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.01.2018    №: 20    Мутолиа карданд: 337

18.03.2019


ГРАНД СЛЕМИ ЕКАТЕРИНБУРГ. Беҳрӯз мақоми сеюмро гирифт

Tesla дар Қазоқистон нуқтаҳои нерудиҳӣ месозад

Аз фурӯравии биноҳо дар Чин 10 нафар ҷон бохт

Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё дар фикри бунёди биржаи меҳнат шуд

Сиёсатмадори олмонӣ лағви таҳримоти зиддирусиро зарур мешуморад

Ҷаҳон дар як сатр

13.03.2019


Парвиз Давлатзода бо Чэн Гуопин вохӯрд

Имконияти таҳсил дар ДДУК тавсеа меёбад

Маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлолият ва Озодӣ» интихоб гардид

06.03.2019


Назорати фаъолияти ширкатҳои букмекирӣ пурзӯр мешавад

Бунёди маҷмааи корхонаҳои нассоҷӣ дар назар аст

Форуми якуми иттилоотонии ҷомеаи шаҳрвандӣ баргузор мегардад

ҶОМИ "ФФТ" "Истиқлол" бори панҷум онро соҳиб шуд

Варзишгарони тоҷик 5 медал ба даст оварданд

Ҷаҳон дар як сатр

Нилуфар Рофиева дар озмуни нозанинҳои Россия ғолиб омад

Лондон муносибаташро бо Москва ба эътидол овардан мехоҳад

Покистон ба гуфтушунид бо Ҳиндустон шурӯъ мекунад

Андешаи Лукашенко оид ба яхи обнашудаи муносибот бо Иттиҳоди Аврупо

Соли 2019 ду ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт супурда мешавад

05.03.2019


СУҒД. Авлавият ба кишти картошка

04.03.2019


Хуҷанд ба даҳгонаи шаҳрҳои беҳтарини сайёҳӣ ворид гардид

Сертификати армуғони сайёҳӣ таъсис ёфт

ҶОМИ "ФФТ". "Истиқлол" ва "Кӯктош" дар финал

Осиёи Марказӣ. Камтарин теъдоди маҳбусон дар Тоҷикистон аст

Москва ва Вашингтон нархи раводидро арзон карданд

Қазоқистон ба воридоти меваю сабзавоти Қирғизистон роҳ мекушояд

Лавров: «Вазъият дар Сурия ба эътидол омад»

Ҳалокати 29 нафар аз обхезӣ дар ҷануби Афғонистон

Ҷаҳон дар як сатр

01.03.2019


ФУТБОЛ. «Хуҷанд» бо «Аҳал» мубориза мебарад

Бори нахуст дар таърих якбора ду зан ба кайҳони кушод мебароянд

Пекин дар фикри эъмори Девори бузурги чинӣ шуд

Испания солимтарин кишвари дунё эътироф гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед