logo

сиёсат

ТОҶИКИСТОН. ТАШАББУСҲОИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ БА МАНФИАТИ АҲЛИ БАШАР АСТ

Соли ҷорӣ дар айёми таҷлили Ҷашни Наврӯзи байналмилалӣ ва Рӯзи ҷаҳонии об - 22 март раванди татбиқи ташаббуси нави глобалии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон - Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, 2018 - 2028» расман оғоз мегардад, ки барои таъмини амнияти экологии сайёра нақши бағоят амиқ дорад.
Қобили зикр аст, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон бо ташаббусҳои қаблии Пешвои муаззами миллат, аз ҷумла дар бораи эълон доштани «Соли байналмилалии оби тоза» (2003), Даҳсолаи байналмилалии амал - «Об барои ҳаёт» (2005 - 2015) ва Соли байналмилалии ҳамкорӣ дар соҳаи об (2013) дар арсаи байналмилалӣ ҳамчун давлати ташаббускор эътироф шудааст.
Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҷумлаи он давлатҳоест, ки бинобар ифлосшавии атмосфера ва дигаргун гаштани иқлим аз солҳои шастуми асри гузашта ба суръати баланди обшавии пиряхҳо дар ҳудуди худ мувоҷеҳ аст. Албатта, ин маънои онро надорад, ки обшавии пиряхҳо танҳо ба манфиат ё зарари ҷумҳурии мост, балки бетафовутӣ нисбат ба ин раванд барои ояндаи тамоми кишварҳо даҳшатбор хоҳад буд. Зеро, тибқи ҳисоби мутахассисон агар тамоми пиряхҳои ҷаҳон об шаванд, он гоҳ сатҳи об дар рӯи Замин 64 метр баланд мешавад ва ин фано гаштани ҳаёт дар як қисмати азими саёраи мост.
Пажӯҳишҳо нишон додаанд, ки проблемаи истифодаи об дар ҷаҳон яке аз омилҳои муҳими таъсиркунанда ба иқтисод, соҳаи иҷтимоӣ, инчунин, таъмини амнияти глобалӣ, минтақавӣ ва миллӣ маҳсуб меёбад. Аз ин гуфтаҳо метавон хулоса баровард, ки масъалаи об имрӯз ба сифати «муҳаррики иқтисод» баромад намуда, ҳалли мушкилоти он метавонад, барои рушди соҳаи иқтисод, ки асоси пешрафти ҳамаи соҳаҳои ҷомеаро ташкил медиҳад, мусоидат кунад.
Аз ин ҷост, ки ташаббуси Пешвои муаззами миллат, танҳо бо таъмини амнияти экологӣ маҳдуд набуда, ҳадафҳои фарогири дигар низ дорад. Аз ҷумла, яке аз ин ҳадафҳо марбут ба омилҳои иқтисодӣ мебошад. Яъне, обро ба манбаи истеҳсоли энергияи арзону безарар табдил додан аст, ки моҳияти аслии инро воқеоти неругоҳи Фукусимои Япония барои тамоми ҷаҳон собит намуд. Дар Тоҷикистон захираҳои об асоси захираҳои энергетикии кишвар ба ҳисоб мераванд, ки инро натиҷагириву хулосаҳои комиссияҳои вижаи байналмилалӣ собит намудаанд. Мавриди зикр аст, ки аз иқтидори  гидроэнергетикии кишвар, ки дар ҳаҷми 527 миллиард кВт - соат баҳогузорӣ шудааст, имрӯз ҳамагӣ 3 - 4 дарсади он истифода мешавад. Яъне захираҳо барои аз худ кардани ин сарчашмаи неруи аз лиҳози экологӣ тоза ва аз лиҳози иқтисодӣ нисбатан арзон кифояанд ва феълан зиёда аз 98 дарсади неруи барқи дар ҷумҳурӣ истеҳсолшаванда ба гидроэнергетика рост меояд.
Ҳадафи дигари эълон ва қабули даҳсолаи нави «Об барои рушди устувор» истифодаи оқилонаи обҳои минтақавӣ мебошанд. Ин масъала чандин даҳсола боз дар Осиёи Марказӣ хеле печида боқӣ мемонад.  Захираҳои оби минтақа асосан дар қаламрави ду кишвари болооб - Тоҷикистон (қариб 60%) ва Қирғизистон (зиёда аз 25%) ташаккул ёфта, истифодаи онҳо бошад,  (зиёда аз 80%) ба кишварҳои поёноб рост меояд. Кишварҳое, ки дар саргаҳи об мебошанд, ҳаққи соҳибияти хеле ками ин обҳоро доранд.
Мувофиқи маълумотҳо дар давоми 50 соли охир дар ҷаҳон 507 моҷарои марбут ба об рух дода, 21 мавриди он ба амалиётҳои ҷангӣ табдил ёфтааст. Маҳз  нарасидани об ва тақсими нодурусти он аст, ки дар кишварҳои алоҳидаи Африқову Амрикои Ҷанубӣ  мардум  азият мекашанду ба бемориҳои марговар дучоранд. Кишварҳое дар Шарқи Наздик ҳастанд, ки дар тақсими дарёҳо дар ҳоли бархӯрдҳои низомӣ қарор гирифтаанд.
Инсон бояд дарк намояд, ки об худ шифо аст ва неъмати ивазнашаванда ба шумор меравад. Агар инсон 2 дарсади оби баданро аз даст диҳад, ташна мемонад, 10 фоиз ба беморӣ мебарад, 15 - 20 фоизро аз даст диҳад, ба марг дучор мешавад. Нафаре, ки обро бештар менӯшад, ба сактаи қалб камтар дучор мегардад. Бе хӯрок инсон то чанд муддат зинда монда метавонад. Аммо беоб аз се то ҳафт рӯз зиёд зинда намемонад. Баъди оксиген дувумин омили бақо барои инсон об аст.
Дар баробари ин, бояд гуфт, ки об на танҳо ҳаёт мебахшад, балки ҳаётро аз мо  мегирад. 85 дарсади бемориҳо ба воситаи об мегузаранд. Бо ин иллат ҳар сол 25 миллион нафар сокини сайёра мефавтад. Аз ифлосии дарёи Ганг ҳар сол 3 миллион одам нобуд мешавад. Мардуми поёноби дарёи Нил ифлостарин обро истифода мебаранд, ки мӯҷиби эпидемияҳои давомдору марговари минтақаи Африқо мебошад. Амазонкаи бузург ҳамасола садҳо ҳазор заминҳои кораму манзилҳоро хароб сохта, садҳо нафарро ба коми худ мекашад. Бо сабаби тағйирёбии иқлим ва обшавии пиряхҳо ҳар сол дар Тоҷикистон ва дигар кишварҳои Осиёи Марказӣ бар асари селобу жолаву боронҳои пуршиддат ҳазорҳо манзил хароб ва даҳҳо нафар қурбони офат мешаванд.
Мавҷудияти ин ҳама омилҳо бо гузашти вақти муайян оби тозаи ошомиданиро чун мол ба бозор мебарорад. Коршиносону муҳаққиқон ба он назаранд, ки дар даҳсолаҳои наздиктарин оби ошомиданӣ чун нафти имрӯза ба як тиҷорати бузург табдил меёбад. Инсоният қодир аст, ки нафтро иваз намуда, ба ҷои он манбъаҳои навро барои худ пайдо созад. Аммо боз ҳам об чун ганҷи ивазнашаванда боқӣ хоҳад монд. Имрӯз тиҷорати оби ошомиданӣ аллакай ба як раванди муқаррарӣ табдил ёфта истодааст. Намунаи ин тиҷорат ҳамакнун маълум буда, онро бисёр кишварҳо алҳол дарк намудаанд. Ба таври мисол оби ширину тозаи кӯли Сарез дар Тоҷикистон барои харидориву коркард мавриди таваҷҷуҳи кишварҳои алоҳидаи арабӣ қарор дорад.
Бо назардошти ин ҳама метавон гуфт, ки ҷомеаи ояндаи инсоният бештар ба проблемаҳои экологии вобаста ба об андармон мешавад. Печидагӣ ва унсурҳои алоҳидаи онро дарк намуда, Тоҷикистон чун ташаббускори даҳсолаи нав  ҷомеаи ҷаҳониро барои қазовату масъулият дар ин самт даъват менамояд.
Номвар ҚУРБОНОВ,
устоди ДМТ, узви ИЖТ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.01.2018    №: 20    Мутолиа карданд: 393

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед