logo

фарҳанг

САДА ВА АДАБИЁТИ КЛАССИКИИ ТОҶИК

Ба шарофати Истиқлолияти давлатӣ ва сиёсати пешгирифтаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон рӯз аз рӯз арзишҳои миллӣ дубора зинда ва таҷлил шуда истодаанд, ки ин дар таҳкими арзишҳои худшиносӣ таъсири амиқ мегузорад. Таҷлили Ҷашни Сада низ аз рукни худшиносии миллӣ ва огоҳӣ аз таърихи гузашта аст.

Барои аксари зиёиён маълум аст, ки тақрибан дар ҳамаи ҷашнҳои калидӣ ва суннатии сол, ки яке давоми мантиқии дигаре мебошанд, шоирону мутрибон, ромишгарону ҳофизон фаъолона иштирок мекарданд ва бо ҳунарҳои худ дар таҷлили ҷашн ҳозиронро шод ва табъи онҳоро болида мегардонданд. Дар Ҷашни Сада низ чунин ҷамъомадҳо барпо мешуд ва шеъру таронаҳои шоирон дар онҳо баланд  садо  медоданд. Масалан, Манучеҳрӣ, ки аз шоирони дарбор ба шумор меравад, Садаро чунин васф кардааст:
Сада омад, ки тарабро сару солор бувад,
Шодмониро з-ин пас ба мо бор бувад.
Ба рухи Ҷашни Сада гарчи зимистон дар баст.
Партави чеҳраи ӯ гуфт, ки ин ёр бувад…

Абулқосим Фирдавсӣ низ силсилаи шеърҳо дар бораи Сада  дорад, ки дар он  дар Балх бо шодию сурур ҷашн гирифтани иди Сада, фарри Наврӯз будани фоли Ҷашни Сада дар кӯю бозор бо оташсӯзӣ таҷлил намудани Ҷашни Сада ва тасвири устураи  Ҳушанги пешдодӣ дар бораи куштани мор ва пайдоиши оташро дар «Шоҳнома» - и безаволи  худ  ироа намудааст. Яке аз он намунаҳо чунин аст:
Яке чашмаи бекарон андар ӯй,
Фаровон аз он чашма бикшод рӯй,
Баровард  бари чашма оташкада,
Бар ӯ тоза шуд Меҳру Ҷашни Сада…

Фирдавсӣ, ҳамчунин, Ҳушангро кошифи оташ  ва  аввалин  ҷашнгирандаи Сада дониста, гуфтааст:
Шаб омад, барафрӯхт оташ чу кӯҳ,
Ҳамон шоҳ дар гирди ӯ бо гурӯҳ.
Яке ҷашн кард он шабу бода х(в)ард,
Сада номи он ҷашни фархунда кард.
Зи Ҳушанг монд ин Сада ёдгор,
Басе бод чун ӯ дигар шаҳриёр,
К-аз обод кардан ҷаҳон шод кард,
Ҷаҳон ба некӣ аз ӯ ёд кард.

Наврӯзу Меҳргону Сада ҳамчун ҷашнҳои миллии ориёӣ  дар ашъори аксари шоирон ба ҳайси ҷашнҳои хуҷастаи гузаштагони мо тараннум шудаанд. Дар осори илмию таърихии асрҳои миёна, аз қабили  «Осор – ул - бақия» - и  Берунӣ, «Зайн – ул - ахбор» - и Гардезӣ, «Форснома» - и Ибни Балхӣ, «Таърихи Табарӣ», «Таърихи Байҳақӣ» ва ғайра маросим ва урфу одати гузарондани ҷашнҳои мазкур тасвири худро ёфтаанд. Онҳо манбаъҳои  муҳими фарҳангу маданияти гузаштагони мо мебошанд.
Мусаллама ЗОКИРОВА,
омӯзгор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 31.01.2018    №: 24    Мутолиа карданд: 383

18.03.2019


ГРАНД СЛЕМИ ЕКАТЕРИНБУРГ. Беҳрӯз мақоми сеюмро гирифт

Tesla дар Қазоқистон нуқтаҳои нерудиҳӣ месозад

Аз фурӯравии биноҳо дар Чин 10 нафар ҷон бохт

Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё дар фикри бунёди биржаи меҳнат шуд

Сиёсатмадори олмонӣ лағви таҳримоти зиддирусиро зарур мешуморад

Ҷаҳон дар як сатр

13.03.2019


Парвиз Давлатзода бо Чэн Гуопин вохӯрд

Имконияти таҳсил дар ДДУК тавсеа меёбад

Маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлолият ва Озодӣ» интихоб гардид

06.03.2019


Назорати фаъолияти ширкатҳои букмекирӣ пурзӯр мешавад

Бунёди маҷмааи корхонаҳои нассоҷӣ дар назар аст

Форуми якуми иттилоотонии ҷомеаи шаҳрвандӣ баргузор мегардад

ҶОМИ "ФФТ" "Истиқлол" бори панҷум онро соҳиб шуд

Варзишгарони тоҷик 5 медал ба даст оварданд

Ҷаҳон дар як сатр

Нилуфар Рофиева дар озмуни нозанинҳои Россия ғолиб омад

Лондон муносибаташро бо Москва ба эътидол овардан мехоҳад

Покистон ба гуфтушунид бо Ҳиндустон шурӯъ мекунад

Андешаи Лукашенко оид ба яхи обнашудаи муносибот бо Иттиҳоди Аврупо

Соли 2019 ду ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт супурда мешавад

05.03.2019


СУҒД. Авлавият ба кишти картошка

04.03.2019


Хуҷанд ба даҳгонаи шаҳрҳои беҳтарини сайёҳӣ ворид гардид

Сертификати армуғони сайёҳӣ таъсис ёфт

ҶОМИ "ФФТ". "Истиқлол" ва "Кӯктош" дар финал

Осиёи Марказӣ. Камтарин теъдоди маҳбусон дар Тоҷикистон аст

Москва ва Вашингтон нархи раводидро арзон карданд

Қазоқистон ба воридоти меваю сабзавоти Қирғизистон роҳ мекушояд

Лавров: «Вазъият дар Сурия ба эътидол омад»

Ҳалокати 29 нафар аз обхезӣ дар ҷануби Афғонистон

Ҷаҳон дар як сатр

01.03.2019


ФУТБОЛ. «Хуҷанд» бо «Аҳал» мубориза мебарад

Бори нахуст дар таърих якбора ду зан ба кайҳони кушод мебароянд

Пекин дар фикри эъмори Девори бузурги чинӣ шуд

Испания солимтарин кишвари дунё эътироф гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед