logo

иқтисод

РАВҒАНИ НАХЛ. ГУФТАНИҲОИ НОГУФТА

Президенти кишвар дар Паёми навбатии худ таъкид доштанд: «Таъмин намудани аҳолӣ бо маҳсулоти хушсифат, ки шарти асосии солимии мардум мебошад, яке аз масъалаҳои муҳим ба ҳисоб меравад. Вале ҳолатҳои аз ҷониби соҳибкорону тоҷирон бо ҳар роҳу васила ба бозори истеъмолии кишвар ворид намудани маҳсулоти пастсифат ба назар мерасад, ки ба саломатии шаҳрвандон зараровар аст».
Коркарди аксари маҳсулоти хӯрокворӣ бидуни равған ғайриимкон мебошад. Маҳз равған дар таркиби хӯришҳо василаи таъминкунандаи витаминҳо, сафедаҳо, микро-макроунсурҳо ва кислотаҳо ба ҳисоб меравад. Ин таркибҳои кимиёӣ дар организм мубодилаи моддаҳоро ба вуҷуд оварда, тавоноӣ ва солимии инсонро нигоҳ медоранд. Танҳо дар ҳолати истифодаи оқилонаи равғанҳо ва риоя намудани талаботи бехатарии озуқаворӣ дар ҷараёни истеҳсоли он бехатарии истеъмолкунандаро таъмин намудан мумкин аст.
Дар Тоҷикистон асосан аз рустаниҳои пахта, офтобпараст, лӯбиё ва зағир аз рӯи технологияи анъанавӣ ва муосир равғани истеъмолӣ тавлид мекунанд. Ҷараёни истеҳсоли ин равғанҳо  мавриди назорати   стандартӣ қарор дошта, натиҷаи назорат ва таҳлили истеҳсоли маводи ин соҳа дар ҳамоишу чорабиниҳои расмии мақомоти соҳавӣ мавриди таҳлил ва омӯзиш қарор гирифтаанд. Умуман, раванди истеҳсоли равған ва  маҳсулоти равғани ватанӣ дар корхонаҳои хусусӣ аз ҷониби мақомоти назоратӣ таҳти  назорат қарор дорад. Бо назардошти он ки дар бозори истеъмолӣ равғани истеҳсоли ватанӣ нокифоя аст,  равғанҳои истеҳсоли хориҷӣ ба бозори кишвар роҳ меёбанд.
Бехатарии равғани воридотӣ низ дар мақомоти назоратӣ санҷида мешавад. Аммо, бояд иқрор шавем, ки барои масъулин назар ба назорати равғани воридотӣ  назорати истеҳсоли равғани ватанӣ осон ва дастрас мебошад. Мутаассифона, солҳои охир ба бозори истеъмолӣ равғанҳое ворид мешаванд, ки онҳо ба муҳити Тоҷикистон тамоман созгор нестанд.
Ба назари мо, яке аз сабабҳои  асосии таваҷҷуҳи мардум ба равғанҳои воридотӣ  дастрас набудани иттилоот оид ба ҷараёни истеҳсоли онҳост. Мутахассисони соҳаи тиб, санитарию гигиенӣ ва бахши назорати хӯрокворӣ аз зарари ин гуна равғанҳо, аз ҷумла равғани нахл, огоҳ бошанд ҳам, бо сабабҳои номаълум оид ба зарари он ҳарфе намезананд.
Чуноне ки олимон Н. Разоренова ва Б. Тихонов дар китоби “Равғани нахл – афсона ва ҳақиқат” иттилоъ медиҳанд, равғаннокии нахл аз  25 то 70 фоиз мебошад. Равғаннокии маҳсулоти ватанӣ, ба монанди офтобпараст аз 42,1 то 54,3, зағир аз 30,2 то 50,3 ва пахта аз 18 то 23 фоизро ташкил медиҳад. Вале бо сабаби нархи дастрас доштани равғани нахл дар бозори ҷаҳонӣ талабот ба он рӯз ба рӯз афзоиш меёбад, ҳарчанд истеъмоли ин равған сарчашмаи касалиҳои гуногун мебошад.
Олимони соҳа, аз ҷумла Н. А. Разоренова ва  Б. Б. Тихонов, ба хулосае омаданд, ки равғани нахл дар асоси саломас (саломас  равғани сахт буда, дар истеҳсолот бо роҳи гидрогенизатсия ба даст оварда мешавад)  доштанаш бояд аз доираи истеҳсоли равғанҳои пухтупазӣ бароварда шавад, зеро ҳаҷми  кислотаҳои трансизомерӣ бештар дар таркиби он мавҷуд аст, ки ба инкишофи касалиҳои фаромӯшхотирӣ ва бемориҳои дилу рагҳо оварда мерасонад.
 Яке аз намудҳои равғани нахл – равғани техникиро дар истеҳсоли косметика ва собун истифода мебаранд. Ин равған аз  намудҳои дигари равғани нахл 5 маротиба арзон мебошад. Нозирони соҳа  муайян намудаанд, ки имрӯзҳо баъзе  истеҳсолкунандагони соҳаи хӯрока дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҷои равғани нахли хӯрока аз равғани техникӣ истифода мебаранд, ки нобахшиданист. Он ба талаботи санитарию гигиенӣ ҷавобгӯ нест, аммо дар кӯчаю бозорҳои шаҳр ба таври озод фурӯхта мешавад. Истеъмоли чунин равған дар организми инсон раванди ҷамъоварии радикалҳои озодро бармеангезад ва ба хуруҷи касалиҳои онкологӣ оварда мерасонад.
Зарари асосии равғани нахл аз зиёд будани кислотаи равғани сершуда дар таркиби он сар мезанад. Аз ин сабаб, пеш аз воридот ва истеъмол ин равған бояд аз озмоишгоҳҳои махсуси стандартӣ гузарад. Ҳамзамон, зарари истеъмоли ин равғанро бояд олимону мутахассисон шарҳ диҳанд. Дар акси ҳол, бо истеъмоли ин равған мо ба мардум ва ояндагон танҳо беморию  иллатҳои гуногуни ҷисмонию равониро ба мерос мегузорем. 
Гулмаҳмад МИРЗОЕВ,
 мудири кафедраи мошин ва дастгоҳҳои истеҳсоли хӯрокаи Донишгоҳи технологии Тоҷикистон,
номзади илмҳои техникӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.02.2018    №: 28    Мутолиа карданд: 634
26.11.2020


ВОХӮРИИ РУСТАМИ ЭМОМАЛӢ БО СЕРГЕЙ СОБЯНИН

НОҲИЯИ ТЕМУРМАЛИК. ТАРБИЯИ ИҶТИМОӢ ТАРБИЯИ МИЛЛАТ АСТ

СУҒД. ИТТИФОҚИ КОРГОҲҲОИ САНОАТИ САБУК ТАЪСИС ЁФТ

ДИЕГО МАРАДОНА . НОБИҒАИ ФУТБОЛ БА ДУНЁИ УЛВӢ ПАЙВАСТ

ДАР АФҒОНИСТОН АЗ ДУ ТАРКИШИ САХТ 17 НАФАР ҲАЛОК ГАШТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

25.11.2020


«ШАХСИЯТИ БУЗУРГИ ТАЪРИХСОЗ»

СУДИ ОЛИИ ИҚТИСОДӢ. ҲАМОИШИ ИДОНА БА ИФТИХОРИ ҶАШНИ МИЛЛӢ

ПАРЧАМИ ДАВЛАТӢ РАМЗИ БАХТУ САОДАТ

КФО. "ИСТИҚЛОЛ" 13 ЗИНА БОЛО РАФТ

ДАР ТОҶИКИСТОН ТЕЪДОДИ ШИФОЁБӢ АЗ COVID НАЗАР БА ГИРИФТОРӢ БЕШТАР ШУД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

23.11.2020


НОҲИЯИ ФИРДАВСӢ. МУҚОВИМАТ БО КОРРУПСИЯРО ТАҲКИМ МЕБАХШАНД

ПУТИН АЗ МАНСУБИЯТИ КӮҲИСТОНИ ҚАРИЯБОҒ СУХАН КАРД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ЭРЛИНГ ҲОЛАНД "GOLDEN BOY" ШУД

ПАХТА. ИҶРОИ 97 ДАРСАДИ ДУРНАМО

НОҲИЯИ БОБОҶОН ҒАФУРОВ. НАҚШАИ ИСТЕҲСОЛИ ПАХТА БАРЗИЁД ИҶРО ШУД

БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ – 2021. 27 МИЛЛИАРДУ 645,8 МИЛЛИОН СОМОНӢ ПЕШБИНӢ ГАРДИД

КӮЛОБ. ХӮРОК БАРОИ ДАРМОН АСТ, НА ЗИЁН

СУҒД. ДОРУҲОИ ПАСТСИФАТРО НОБУД КАРДАНД

АФШУРАИ АНОР АНГЕЗАИ COVID - РО ТО 80 ДАРСАД МАҲВ МЕКУНАД

«ТОҶИКИСТОН – 2020». ФОРУМИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ САЙЁҲӢ

19.11.2020


ВАҲДАТ. ШАҲР ШУКУФТАН ДОРАД

16 – НОЯБР. ИН РӮЗРО ДАР СУДИ ОЛИИ ИҚТИСОДӢ БОТАНТАНА ҶАШН ГИРИФТАНД

НУРОБОД. 30-СОЛАГИИ ИСТИҚЛОЛИЯТРО САЗОВОР ИСТИҚБОЛ МЕГИРЕМ

18.11.2020


НОҲИЯИ СПИТАМЕН. НАҚШАИ ИСТЕҲСОЛИ ПАХТА 100,1 ДАРСАД ИҶРО ГАРДИД

ҶАЙҲУН. САРВАЗИР БА ДАСТРАНҶИ КИШОВАРЗОН БАҲОИ БАЛАНД ДОД

КӮЛОБ. БУНЁДИ МАЙДОНЧАИ ВАРЗИШ

ТАШРИФИ САРМОЯГУЗОРОНИ КОРЕЯ БА МОИ «КӮЛОБ»

ХИЗМАТИ ҲАРБӢ. НАҚШАИ ДАЪВАТИ ТИРАМОҲӢ ПЕШ АЗ МУҲЛАТ ИҶРО ШУД

ҶОИЗАИ НАВБАТИИ СИНАМОГАРОНИ ТОҶИК

ДЗЮДО

КИШВАРҲОИ ОСИЁ ОИД БА КАЛОНТАРИН ДАР ҶАҲОН МИНТАҚАИ ТИҶОРАТИ ОЗОД ПАЙМОН БАСТАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед