logo

иқтисод

РАВҒАНИ НАХЛ. ГУФТАНИҲОИ НОГУФТА

Президенти кишвар дар Паёми навбатии худ таъкид доштанд: «Таъмин намудани аҳолӣ бо маҳсулоти хушсифат, ки шарти асосии солимии мардум мебошад, яке аз масъалаҳои муҳим ба ҳисоб меравад. Вале ҳолатҳои аз ҷониби соҳибкорону тоҷирон бо ҳар роҳу васила ба бозори истеъмолии кишвар ворид намудани маҳсулоти пастсифат ба назар мерасад, ки ба саломатии шаҳрвандон зараровар аст».
Коркарди аксари маҳсулоти хӯрокворӣ бидуни равған ғайриимкон мебошад. Маҳз равған дар таркиби хӯришҳо василаи таъминкунандаи витаминҳо, сафедаҳо, микро-макроунсурҳо ва кислотаҳо ба ҳисоб меравад. Ин таркибҳои кимиёӣ дар организм мубодилаи моддаҳоро ба вуҷуд оварда, тавоноӣ ва солимии инсонро нигоҳ медоранд. Танҳо дар ҳолати истифодаи оқилонаи равғанҳо ва риоя намудани талаботи бехатарии озуқаворӣ дар ҷараёни истеҳсоли он бехатарии истеъмолкунандаро таъмин намудан мумкин аст.
Дар Тоҷикистон асосан аз рустаниҳои пахта, офтобпараст, лӯбиё ва зағир аз рӯи технологияи анъанавӣ ва муосир равғани истеъмолӣ тавлид мекунанд. Ҷараёни истеҳсоли ин равғанҳо  мавриди назорати   стандартӣ қарор дошта, натиҷаи назорат ва таҳлили истеҳсоли маводи ин соҳа дар ҳамоишу чорабиниҳои расмии мақомоти соҳавӣ мавриди таҳлил ва омӯзиш қарор гирифтаанд. Умуман, раванди истеҳсоли равған ва  маҳсулоти равғани ватанӣ дар корхонаҳои хусусӣ аз ҷониби мақомоти назоратӣ таҳти  назорат қарор дорад. Бо назардошти он ки дар бозори истеъмолӣ равғани истеҳсоли ватанӣ нокифоя аст,  равғанҳои истеҳсоли хориҷӣ ба бозори кишвар роҳ меёбанд.
Бехатарии равғани воридотӣ низ дар мақомоти назоратӣ санҷида мешавад. Аммо, бояд иқрор шавем, ки барои масъулин назар ба назорати равғани воридотӣ  назорати истеҳсоли равғани ватанӣ осон ва дастрас мебошад. Мутаассифона, солҳои охир ба бозори истеъмолӣ равғанҳое ворид мешаванд, ки онҳо ба муҳити Тоҷикистон тамоман созгор нестанд.
Ба назари мо, яке аз сабабҳои  асосии таваҷҷуҳи мардум ба равғанҳои воридотӣ  дастрас набудани иттилоот оид ба ҷараёни истеҳсоли онҳост. Мутахассисони соҳаи тиб, санитарию гигиенӣ ва бахши назорати хӯрокворӣ аз зарари ин гуна равғанҳо, аз ҷумла равғани нахл, огоҳ бошанд ҳам, бо сабабҳои номаълум оид ба зарари он ҳарфе намезананд.
Чуноне ки олимон Н. Разоренова ва Б. Тихонов дар китоби “Равғани нахл – афсона ва ҳақиқат” иттилоъ медиҳанд, равғаннокии нахл аз  25 то 70 фоиз мебошад. Равғаннокии маҳсулоти ватанӣ, ба монанди офтобпараст аз 42,1 то 54,3, зағир аз 30,2 то 50,3 ва пахта аз 18 то 23 фоизро ташкил медиҳад. Вале бо сабаби нархи дастрас доштани равғани нахл дар бозори ҷаҳонӣ талабот ба он рӯз ба рӯз афзоиш меёбад, ҳарчанд истеъмоли ин равған сарчашмаи касалиҳои гуногун мебошад.
Олимони соҳа, аз ҷумла Н. А. Разоренова ва  Б. Б. Тихонов, ба хулосае омаданд, ки равғани нахл дар асоси саломас (саломас  равғани сахт буда, дар истеҳсолот бо роҳи гидрогенизатсия ба даст оварда мешавад)  доштанаш бояд аз доираи истеҳсоли равғанҳои пухтупазӣ бароварда шавад, зеро ҳаҷми  кислотаҳои трансизомерӣ бештар дар таркиби он мавҷуд аст, ки ба инкишофи касалиҳои фаромӯшхотирӣ ва бемориҳои дилу рагҳо оварда мерасонад.
 Яке аз намудҳои равғани нахл – равғани техникиро дар истеҳсоли косметика ва собун истифода мебаранд. Ин равған аз  намудҳои дигари равғани нахл 5 маротиба арзон мебошад. Нозирони соҳа  муайян намудаанд, ки имрӯзҳо баъзе  истеҳсолкунандагони соҳаи хӯрока дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҷои равғани нахли хӯрока аз равғани техникӣ истифода мебаранд, ки нобахшиданист. Он ба талаботи санитарию гигиенӣ ҷавобгӯ нест, аммо дар кӯчаю бозорҳои шаҳр ба таври озод фурӯхта мешавад. Истеъмоли чунин равған дар организми инсон раванди ҷамъоварии радикалҳои озодро бармеангезад ва ба хуруҷи касалиҳои онкологӣ оварда мерасонад.
Зарари асосии равғани нахл аз зиёд будани кислотаи равғани сершуда дар таркиби он сар мезанад. Аз ин сабаб, пеш аз воридот ва истеъмол ин равған бояд аз озмоишгоҳҳои махсуси стандартӣ гузарад. Ҳамзамон, зарари истеъмоли ин равғанро бояд олимону мутахассисон шарҳ диҳанд. Дар акси ҳол, бо истеъмоли ин равған мо ба мардум ва ояндагон танҳо беморию  иллатҳои гуногуни ҷисмонию равониро ба мерос мегузорем. 
Гулмаҳмад МИРЗОЕВ,
 мудири кафедраи мошин ва дастгоҳҳои истеҳсоли хӯрокаи Донишгоҳи технологии Тоҷикистон,
номзади илмҳои техникӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.02.2018    №: 28    Мутолиа карданд: 393

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Иштироки варзишгарони тоҷик дар Чемпионати Осиё

12.04.2019


Бо иштироки Сарвазири мамлакат дар шаҳри Кӯлоб як қатор иншоот ба истифода дода шуд

Ҷаласаи Шӯрои ҳамоҳангсозони миллии давлатҳои аъзои СҲШ

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ доир мегардад

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2019 ОИД БА ФУТЗАЛ. Рақибони Тоҷикистон муайян гаштанд

"Кашшофи падидаҳои наврас"

НОҲИЯИ РӮДАКӢ . Сафи соҳибкорони ватандӯст меафзояд

НУРОБОД . Эҳтиром ба шахсиятҳои таърихӣ

Ҷаҳон дар як сатр

11.04.2019


"Тоҷикон" ба забони ӯзбекӣ нашр шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед