logo

фарҳанг

МИСГАРӢ. БОЗГӮИ РАМЗҲО, ЭЪТИҚОД ВА АНЪАНАҲОИ МАРДУМӢ

Мисгарӣ ин ҳунари аз мис сохтани олоти рӯзгор, аслиҳа ва ашёи гуногун буда, яке аз навъҳои қадимтарини ҳунармандӣ ба шумор меравад.  Бо маводи мис ниёгони мо аз давраҳои хеле қадим, ҳанӯз дар ҳазораи IV то милод шинос буда, дар ибтидо аз он ҳар гуна зебу зинати мардонаю занона ва аслиҳа месохтанд. Вобаста ба ин муаррихон маълумоти арзишманд додаанд.
Масалан, муаррихи Юнони бостон Ҳеродот дар асри V то милод навиштааст, ки “Мардуми Осиёи Миёна дорои санъати баланди мисгарианд. Онҳо дар сохтани найза, пайкон, зиреҳи асп, табарзин аз мис васеъ истифода мебаранд”.  Ба ин, ҳамчунин, бозёфтҳои зиёде аз ёдгориҳои Саразм, хазинаи Амударё, Тахти Сангин, Панҷакенти қадим, ёдгории Ҳалқаҷари Хатлон мисоли возеҳ шуда метавонанд.
Авҷи ҳунари мисгарии ниёгони мо ба давраи салтанати сулолаи Сомониён рост меояд. Ҳунармандони пойтахти Сомониён  - шаҳри Бухоро бо сохтани чароғҳои мисӣ хеле машҳур буданд. Дар Самарқанд бошад, зиёдтар дегҳои калон ва ҷомҳои нафис месохтанд. Ҳамзамон, бостоншиносон ҳангоми ҳафриёт аз шаҳри Ҳаловарди Хатлон дафинаи зарфҳои мисии давраи Сомониён аз қабили кӯза, коса, шамъдонҳоро кашф намуданд, ки дар онҳо нақшҳои ислимӣ, зооморфӣ ва эпиграфӣ ба назар мерасанд. Яъне истеҳсоли зарфҳои мисӣ ва дигар маснуоти мисӣ дар ибтидои асри X инкишоф ёфта, дар асрҳои XIX  ба дараҷаи такомули худ расидааст.
Ҳамчунин, шаҳрҳои Балх, Хуҷанд ва Истаравшан ба марказҳои асосии истеҳсоли маснуоти мисӣ табдил ёфта буданд. Дар кӯчаҳои ин шаҳрҳо растаҳои махсуси мисгарӣ ва савдои маснуоти мисӣ фаъолият менамуданд. Ҳунармандон барои сохтани ин қабил маснуот аз паргор, пӯлодқалам, қайроқ, болғача ва ғайра истифода мебурданд. Навъҳои хеле маъмули ашёи мисине, ки  ниёгони мо месохтанд  – чойҷӯш, офтоба, табақу коса, дастшӯй, кӯза, шамъдон, рангдон ва қаламдон буданд, ки дар экспозитсияҳои Осорхонаи миллии Тоҷикистон намунаҳои мухталифи онҳо мансуб ба давраҳои гуногуни таърихӣ пешниҳод шудаанд.
Маснуоти гуногунҳаҷми мисине, ки ҳунармандон тайёр мекарданд, баъдан бо дасти наққошони моҳир зебу зиннат дода мешуданд. Маснуоти мисиро бо искана ҳаккокӣ мекарданд ва бо қолабҳои чӯбин гул мепартофтанд. Бештар дар зарфҳои мисини мо баргу гули рустаниҳо, ҷонварон, ҷирмҳои осмонӣ аз қабили Офтобу Моҳу ситораҳо, инчунин, матнҳои динию бадеӣ ба кор бурда мешуданд. Масалан, дастаҳои кӯзаву офтоба ва ҷомҳоро дар шакли боли парандагон, думи ҳайвонот, сари мор оро медоданд, ки ҳар яки он рамз ва хусусияти хосси худро дорад. Хусусан сари мор дар дастаи зарфҳо ва нақши қаланфур бо мақсади дифоъ аз чашми бад сохта мешуданд.
Дар маҷмӯъ, ҳар як ашёи ҳунари мисгарӣ ҳар нақшу матне, ки дар онҳо ҳаккокӣ шудаанд, бозгӯи рамзҳо, эътиқод ва анъанаҳои мардум мебошанд. Онҳо таҷассумгари олами рангину зебои ҳунари ниёгон буда, бо ҷаззобияти худ ҳар як бинандаро мафтун месозанд. 
Фирдавси АБДУЛҲАМИД,
сардори шуъбаи таърихи бостон
ва асрҳои миёнаи Осорхонаи миллии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 08.02.2018    №: 30    Мутолиа карданд: 591
07.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 443 БЕМОРИ COVID-19 ШИФО ЁФТ

ВМКБ. ШИНОСОИИ АЗИМ ИБРОҲИМ БО ҶАРАЁНИ КОР ДАР ИНШООТИ ҶАШНӢ

КМИР. НАҚШАИ ТАҚВИМИИ ЧОРАБИНИҲОИ ИНТИХОБОТИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОНРО ТАСДИҚ КАРД

ЛИГАИ БОНУВОН. «ХАТЛОН» ҒОЛИБИ МАРҲИЛАИ АВВАЛ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

06.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 399 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID-19 ШИФО ЁФТ

СУҒД. МАҲСУЛОТИ АРЗОН ЗИНДАГИРО БАРАКАТ МЕБАХШАД

АГЕНТӢ. ШУМОРАИ ХИЗМАТЧИЁНИ ДАВЛАТӢ АЗ ҲИСОБИ ЗАНОН КОҲИШ ЁФТААСТ. ЧАРО?

СЕРИЯ ПРО. МУБОРИЗАИ "СОРО - КОМПАНИЯ" ВА "СИПАР" ШИДДАТ МЕГИРАД

05.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 356 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

АЗ «АМОНАТБОНК» СИПОСГУЗОРЕМ

ЛИГАИ ОЛӢ. МАРҲИЛАИ ДУЮМ 8 АВГУСТ ОҒОЗ МЕЁБАД

04.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 317 БЕМОРИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

ОМОДАГИҲО ҶИҲАТИ БАРӮЙХАТГИРИИ АҲОЛӢ ВА ФОНДИ МАНЗИЛ ИДОМА ДОРАНД

АГЕНТИИ СОДИРОТ. СОДИРОТИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ АФЗУД

83 КОРХОНАИ НАВИ САНОАТӢ МАВРИДИ БАҲРАБАРДОРӢ ҚАРОР ГИРИФТ

ВКД. САТҲИ ҶИНОЯТ КОҲИШ ЁФТ

SARS – CoV – 2. ТАДҚИҚОТИ ОЛИМОН ХАТАРИ НАВИ ОНРО ОШКОР СОХТ

ФАЙЗРЕЗ Ё СЕСАД ХАРБУЗА АЗ ЯК КАФ ЗАМИН

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2020. ҶУФТҲОИ ДАВРИ 1/4 - ФИНАЛӢ МУАЙЯН ГАРДИДАНД

03.08.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ КОРОНАВИРУС 83,7 ДАРСАДИ СИРОЯТЁФТАГОН СИҲАТ ШУДАНД

АКАДЕМИЯИ ИДОРАКУНИИ ДАВЛАТӢ ДОНИШҶӮЁНИ ХОРИҶИРО БА ТАҲСИЛ ҶАЛБ КАРДАНИСТ

ҲИСОР. БУНЁДИ ИНШООТИ ҶАШНӢ ИДОМА ДОРАД

ГУМРУК. СОДИРОТИ МОЛУ МАҲСУЛОТИ ВАТАНӢ 19,1 ДАРСАД АФЗУД

КУМИТАИ АНДОЗ. ПАНДЕМИЯ БА ИҶРОИ НАҚША БЕТАЪСИР НАМОНД

ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 103 БЕМОРИ COVID - 19 СИҲАТ ШУД

СУҒД. РӮНАМОИИ КИТОБНОМАИ ҲАШТҶИЛДАИ “ПЕШВОИ МИЛЛАТ - ЭМОМАЛӢ РАҲМОН”

САРҲАД. ДАР НОҲИЯИ МИР САЙИД АЛИИ ҲАМАДОНӢ 127 ҶИНОЯТ БА ҚАЙД ГИРИФТА ШУД

ИҶРОИ НАҚШАИ АНДОЗИ ИҶТИМОӢ 101 ДАРСАД ТАЪМИН ГАШТ

БАЛҶУВОН. ҲАҶМИ ИСТЕҲСОЛИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ КОҲИШ ЁФТ

МАҲАЛ. ҶАЛБИ НИЁЗМАНДОН ВА ТИҶОРАТИ КИШОВАРЗӢ

ВМКБ. БОЗДИДИ РАМАЗОН РАҲИМЗОДА АЗ РАФТИ БУНЁДИ ИНШООТИ ҶАШНӢ

МОЛИЯ. МАБЛАҒГУЗОРИИ СОҲАҲОИ ИҶТИМОӢ АФЗУД

ФУТБОЛ. ТИМИ МИЛЛӢ МОҲИ СЕНТЯБР ДУ БОЗИИ САНҶИШӢ МЕГУЗАРОНАД

ЧИН ВАКСИНАИ АЛАЙҲИ КОРОНАВИРУСРО ДАР БРАЗИЛИЯ ВА АМА МЕОЗМОЯД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед