logo

фарҳанг

АЛЛОМА БОБОҶОН ҒАФУРОВ ВА "ҶУМҲУРИЯТ"

Аллома Бобоҷон Ғафуров бо фаъолияти густурдаи худ дар соҳаҳои фарҳангу санъат, илму маориф, таъриху тамаддун ва иҷтимову сиёсат номи худро ба дафтари абадият сабт намуд. Аз ҷумла, дар ин мақолаи фишурда кӯшиш кардем, то робитаву ҳамкории ҳамешагии ӯ бо матбуоти тоҷик дар мисоли «Тоҷикистони советӣ» (имрӯза «Ҷумҳурият») барои хонанда рӯшантар шавад.
Аз чандин суханрониҳои гарм ва номаву навиштаҳои Бобоҷон Ғафуров пайдост, ки ӯ ба матбуот, бавижа рӯзномаву ҳафтаномаҳои даврӣ, меҳру ихлоси хосса доштааст ва онҳоро ҳамчун фишангҳои давлатсоз эътирофу эҳтиром мекардааст. Ӯ борҳо нақши бузург бозидани матбуотро дар тарбияи кадрҳои баландихтисоси тамоми соҳаҳо таъкид намуда, аз ҷумла 25 марти соли 1975 дар саҳифаи рӯзномаи «Тоҷикистони советӣ» навиштааст: «Дар солҳои 20 - 30 газетаҳои аввалини тоҷикӣ на танҳо ташкилотчӣ ва пропагандисти коллективӣ, балки макони ҳақиқии тайёрии кадрҳои партиявӣ, журналистӣ, адабӣ, маданӣ ва илмӣ буд. Аз насли калони нависандагон, коркунони илм ва маданият шояд касе набошад, ки дар газетаи «Тоҷикистони советӣ» кор ва ё бо вай ҳамкорӣ накарда бошад».
Зикри ин матлаб низ айни муддаост, ки Бобоҷон Ғафуров хатмкунандаи Институти журналистикаи ҳизбии Москва буд ва фаъолияти ҷамъиятиву сиёсии худро маҳз аз кори рӯзноманигорӣ оғоз кардааст. Ҳамчунин, ӯ солҳои 1927 - 1928 мухбири фаъоли рӯзномаи «Тоҷикистони советӣ» буд ва минбаъд равобити ӯ бо ин рӯзнома ӯро ба қуллаҳои баланд расонд.
Ӯ ҳанӯз ҷавони навхат буд, ки бо номи мустаор – «Бӯвоҷончӯлоқ» (Бобоҷони ланг - Б. Б.)  мақолаву фелйетонҳои тезу тунд ва фошкунанда навишта, аз кирдорҳои мулломаобону бойҳои истисморгар интиқод мекард. Бино ба навиштаи профессор Усмонҷон Ғаффоров, мавсуф солҳои 1927 - 1928 дар саҳифаҳои «Бедории тоҷик» (имрӯза «Ҷумҳурият»), «Овози тоҷик» зуд - зуд матлабҳо нашр менамуд ва минбаъд душману қасосгирандагон пайдо карда, ҷойи истиқоматашро тағйир дода меистод.
Баъдтар Бобоҷонро мухбири хурди рӯзномаи «Қизил Тоҷикистон» («Тоҷикистони сурх») таъйин мекунанд ва ӯ зина ба зина мудир, ҷонишини муҳаррир ва муҳаррири рӯзномаи номбурда шуда, ба камол мерасад. Дар ҷашни 50 - солагии «Тоҷикистони советӣ» иштирок ва суханронӣ карда, бори дигар ёдовар мешавад, ки ин рӯзнома дар камолоти ходимони барҷастаи давлативу ҳизбӣ ва фарҳангӣ нақши бориз дорад.
Шурӯъ аз соли 1935 ба тарбияи журналистони соҳибқалам кӯшида, бо ташаббуси Ҳизби коммунист курси шашмоҳаи тайёркунии муҳаррирони ноҳиявиро роҳандозӣ мекунад ва бори нахуст соли 1937 бисту ҳафт кас курси мазкурро хатм намуда, барои кор ба рӯзномаҳои ноҳиявӣ фиристода мешаванд.
Далели ҷолиби дигар ин аст, ки Бобоҷон Ғафуров дар аввалин мактаби омодасозии кадрҳои рӯзноманигорӣ, ки соли 1938 дар Душанбе (Сталинобод) ташкил ёфта буд, аз назария ва амалияи кори матбуот ба мутахассисони оянда дарс ҳам гуфтааст. Ӯ дар баробари мудирии сектори матбуоти маданӣ - равшаннамоии КМ ҲК Тоҷикистонро ба уҳда доштанаш, инчунин, як муддат муҳаррири маҷаллаи «Коркуни партиягӣ» буд ва бо мақолаҳои «10 сол ва зани озодшуда» (1939), «Мубориза ба муқобили боқимондаи одатҳои феодалӣ - боӣ нисбат ба занон қувватнок карда шавад» (1940) аз ҳуқуқу озодиҳои занон дифоъ мекард.
Барои Б. Ғафуров дар масъалаҳои ҷиддитар, ки тобиши сиёсӣ доранду аз ҳуқуқҳои маънавиву таърихии халқи тоҷик бояд дифоъ шавад, минбари баландтар аз «Тоҷикистони советӣ» набуд. Масалан, солҳои ҳафтодуми асри ХХ олими англис Тереза Раковская – Хармстоун китобе бо номи «Русия ва миллатчигӣ дар Осиёи Миёна дар мисоли Тоҷикистон» навишта, ба таҳрифи таърихи халқи тоҷик даст мезанад. Дар ҷавоби он Б. Ғафуров дар «Тоҷикистони советӣ» (9 сентябри 1972) мақола навишта, аз ҷумла чунин гуфтааст: «Таърихи гузаштаи халқҳои Шарқ, аз ҷумла халқи тоҷик  аз силсилаи беохири ҷангҳову табаддулоти дарборӣ иборат аст» (ин ҷумлаи Тереза Раковская – Б. Б.), зарбаи сахт зад. Бинобар ин, ман аз рӯи масъулиятшиносӣ гуфта метавонам, ки ин «тадқиқотчии» бевиҷдон таърихи гузашта ва ҳаёти ҳозираи халқи тоҷикро то чи андоза сохтакорӣ ва таҳриф кардааст. Манзарае, ки вай дар китобаш тасвир кардааст, ба воқеият ягон қадар монандӣ надорад».
Номбурда дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ низ бо мақолаҳои оташину нишонрасаш халқи тоҷикро ба муборизаи беамони зидди фашистон даъват кардааст. Ҳатто устод Садриддин Айнӣ зикр мекунанд, ки Бобоҷон Ғафуров барои навиштани асарҳои таърихӣ чандин мавзӯъҳоро пешниҳод кард ва ман аз байни онҳо мавзӯи Ибни Муқаннаъро пазируфтам (У. Ғаффоров, А. Усмонов «Нобиға», 2017, саҳ. 94 - 95). Минбаъд аз ин таваҷҷуҳи Б. Ғафуров устод Айнӣ илҳом гирифта, асарҳои «Исёни Муқаннаъ», «Қаҳрамони халқи тоҷик - Темурмалик» - ро офарид ва тоҷиконро ба корнамоиҳо ҳидоят намуд.
Боз як далели ҷолиби диққат ин аст, ки Б. Ғафуров баъди фикру мулоҳизаҳои зиёд навиштани номаи умумихалқиро ба унвони аскару афсарони зидди фашистон ҷангидаистодаи тоҷик ҳадаф қарор дода, матни пурраи онро 20 марти соли 1943 дар «Тоҷикистони советӣ» чоп кунонд. Номаи мазкур имзоҳои 390 ҳазор ходими машҳури соҳаҳои гуногун, аз ҷумла Бобоҷон Ғафуровро дар худ дошта, ҳар як ҳарфи он ҷавонмардони моро ба шуҷоату қаҳрамонӣ ва нангу номуси ватандорӣ даъват мекард. Яке аз нусхаҳои он то ҳол дар хонаи профессор У. Ғаффоров нигаҳдорӣ мешавад.
Албатта, ин садоқату самимият ва дилбастагии якумраи аллома Бобоҷон Ғафуров ба рӯзномаи «Тоҷикистони советӣ» бесабаб набуд. Зеро ӯ дарк мекард, ки умри «Тоҷикистони советӣ» пайваста бо умри Тоҷикистону тоҷикон дароз аст ва фардо ҳам, имрӯз ҳам бо номи «Ҷумҳурият» дар пойдории давлат, муназзаму мутараққӣ кардани афкори ҷомеа ва ваҳдату ҳамгироии халқи тоҷик мусоидат мекунад. Ва, дар ин росто, «Ҷумҳурият» низ номи содиқтарин мухбир ва муаллифи худ – Бобоҷон Ғафуровро зинда нигаҳ медорад!
Бузургмеҳри БАҲОДУР, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 13.02.2018    №: 33    Мутолиа карданд: 258

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед