logo

иқтисод

"ИҚТИСОДИ САБЗ". САМТИ МУҲИМИ РУШДИ БОСУБОТ

 «Иқтисоди сабз» шакли нави рушди иқтисодӣ мебошад, ки дар заминаи технологияи коркарди аз ҷиҳати экологӣ тозаи маҳсулот пайдо шуда, ба баландбардории сатҳу сифати зиндагии аҳолӣ мусоидат мекунад ва тавозуни рушди иқтисодию беҳдошти муҳити зистро нигоҳ медорад. Иқтисодиёти анъанавӣ ҳангоми истеҳсоли маҳсулоти ниҳоӣ ба муҳити зист таъсири зиёди манфиро дар шакли партовҳо зиёд менамояд, аммо рушди «иқтисоди сабз»  баръакс, партовҳои истеҳсолиро ба сикли (занҷираи) истеҳсолӣ баргардонда, хатарҳои экологиро ба муҳити зист коҳиш медиҳад.

Зарурати коркарди модели нави рушди иқтисодӣ, яъне «иқтисоди сабз» - ро афзудани хатарҳои экологӣ ва таъсири манфӣ ба муҳити зист ба миён овард. Мақсад ва вазифаҳои чунин шакли хоҷагидорӣ дар барномаҳои СММ оид ба гузариш ба «иқтисоди сабз» («green economy») ва «рушди сабз» («green growth») пешниҳод гардидаанд ва он зарурати мутобиқгардонии шакли хоҷагидориро ба самти коҳиш додани таъсири манфӣ ба муҳити зист ифода менамояд. Дар ин радиф шаклҳои алтернативии знергияи барқароршаванда (обӣ, офтобӣ, шамолӣ), нақлиёти бо қувваи барқ ҳаракаткунанда, сӯзишвории биологӣ ва ғайраро мисол овардан мумкин аст. Тайи даҳсолаҳои охир мавзӯи «иқтисоди сабз» на танҳо аз ҷониби олимону мутахассисони экологии соҳаи иқтисодиёт, балки дар ҳамоишҳои сатҳи байналмилалӣ аз ҷониби сарони давлатҳо ва роҳбарони сатҳҳои гуногуни давлатдорӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтаанд.
Сайёҳӣ яке аз самтҳои асосии рушди «иқтисоди сабз» мебошад. Пешвои миллат, Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон соли 2018 - ро Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ эълон карданд, ки хеле бамаврид ва ба рушди «иқтисоди сабз» созгор аст. Рушди соҳаи сайёҳӣ, пеш аз ҳама, барои туризми экологӣ, сохтмони иншооти табобатию санаторӣ, пойгоҳҳои сайёҳӣ ва корхонаҳои тандурустӣ имкониятҳои васеъ мекушояд.
Аз рӯи ҳисобу китоби коршиносону мутахассисон, қонеъсозии талаботи 9 миллиард аҳолии кураи Замин то солҳои 2050 - ум яке аз масъалаҳои муҳиму рӯзмарраи ҷомеаи ҷаҳонӣ гардида, зарурияти истифодаи оқилона ва самараноки захираҳои табиӣ, пеш аз ҳама, замину обро ба миён меорад. Ҷумҳурии Тоҷикистон аз лиҳози захираи обӣ доро буда, он ба таври васеъ дар соҳаҳои иқтисоди миллӣ, аз ҷумла дар соҳаи кишоварзӣ барои обёрикунии заминҳои корами обӣ, истифода бурда мешавад. Заминҳои обии ҷумҳурӣ зиёда аз 13 дарсади заминҳои кишти кишоварзиро ташкил менамоянд ва то 90 фоизи маҳсулоти умумии соҳа дар онҳо истеҳсол мешавад. Таъкиди Пешвои миллат оид ба рӯёндани 2 - 3 ҳосил аз ҳар гектар замини обӣ ишора ба яке аз се ҳадафи асосии стратегии давлат - таъмини амнияти озуқаворӣ ва дастрасии аҳолӣ ба маҳсулоти аз ҷиҳати экологӣ тоза мебошад.
Норасоии оби нӯшокӣ имрӯз ба яке аз проблемаҳои глобалӣ табдил ёфтааст. Аз рӯи маълумоти омории ҷаҳонӣ, то солҳои 2030 - юм масъалаи қонеъгардонии талаботи солонаи аҳолии кураи Замин бо оби нӯшокӣ ба масъалаи муҳими ҳастӣ табдил меёбад. Имрӯз дар ҷаҳон қариб 1 миллиард нафар аз истифодаи оби нӯшокӣ танқисӣ мекашанд. Амалӣ гардондани ташаббуси Пешвои миллат оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018 - 2028» яке аз самтҳои асосии рушди «иқтисоди сабз» ба ҳисоб рафта, барои беҳбудии вазъ дар сатҳи ҷаҳонӣ созгор мебошад.
Тоҷикистон дорои захираҳои бузурги гидроэнергетикист, ки ба 52 миллиард киловатт – соат мерасад. Аз ин миқдор зиёда аз 300 миллиардаш аз ҷиҳати техникӣ дастрас аст. Тибқи нишондоди созмонҳои байналмилалии соҳавӣ, Тоҷикистон аз рӯйи истеҳсоли «энергияи сабз», яъне неруи аз ҷиҳати экологӣ тоза ба қатори шаш кишвари пешсафи сайёра шомил мебошад. Ҳоло истеҳсоли ин намуди энергия дар кишвари мо 98 дарсадро ташкил медиҳад.  Истифодаи васеи манбаъҳои таҷдидшавандаи «энергияи сабз» ба рушди иҷтимоиву иқтисодии кишвар ва ташаккули «иқтисоди сабз» мусоидат менамояд.
Истифодаи самараноки партовҳои истеҳсолӣ ва экологикунонии ҷараёни истеҳсолот низ яке аз самтҳои амалисозии «иқтисоди сабз» ва унсури асосии беҳдошти муҳити зист арзёбӣ мегардад. Истифодаи самараноки партовҳои истеҳсолӣ ва мутобиқат ба тағйирёбии иқлими сайёра низ аз намудҳои гузариш ба «иқтисоди сабз» - анд.
Ба фикри мо, рушди «иқтисоди сабз» дар пойгоҳи технологияи нави аз ҷиҳати экологӣ тоза ба рушди соҳаҳои кишоварзии органикӣ, энергетика ва истифодаи оқилонаи захираҳои обӣ, инфрасохтори иҷтимоӣ, кам кардани партовҳои истеҳсолӣ ба муҳити зист, рушди нақлиёти экологии тоза ва, умуман, рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар мусоидат менамояд.
Эмомалӣ ШЕРАЛИЕВ,
декани факултети молия ва қарзи
Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 15.02.2018    №: 35    Мутолиа карданд: 682

21.08.2019


Путин 4 сентябр бо Сарвазири Ҳиндустон музокирот мегузаронад

Амири Қатар даъвати Путинро ба ФИБП пазируфт

Даҳ ҳазор нафар бинобар сӯхтор дар пойтахти Бангладеш бе сарпаноҳ монд

Токио имкони ба мадор баровардани радифҳои ҳарбиро баррасӣ дорад

Ҷаҳон дар як сатр

ШИНОВАРӢ. Варзишгарони тоҷик ба Чемпионати ҷаҳон рафтанд

19.08.2019


Баррасии асосноккунии техникиву иқтисодии роҳи Қалъаи Хумб – Ванҷ

Баргузории ҳамоиши "Ҷавонони эҷодкор – парчамбардорони миллат ва пайравони Пешвои миллат"

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед