logo

иқтисод

"ИҚТИСОДИ САБЗ". САМТИ МУҲИМИ РУШДИ БОСУБОТ

 «Иқтисоди сабз» шакли нави рушди иқтисодӣ мебошад, ки дар заминаи технологияи коркарди аз ҷиҳати экологӣ тозаи маҳсулот пайдо шуда, ба баландбардории сатҳу сифати зиндагии аҳолӣ мусоидат мекунад ва тавозуни рушди иқтисодию беҳдошти муҳити зистро нигоҳ медорад. Иқтисодиёти анъанавӣ ҳангоми истеҳсоли маҳсулоти ниҳоӣ ба муҳити зист таъсири зиёди манфиро дар шакли партовҳо зиёд менамояд, аммо рушди «иқтисоди сабз»  баръакс, партовҳои истеҳсолиро ба сикли (занҷираи) истеҳсолӣ баргардонда, хатарҳои экологиро ба муҳити зист коҳиш медиҳад.

Зарурати коркарди модели нави рушди иқтисодӣ, яъне «иқтисоди сабз» - ро афзудани хатарҳои экологӣ ва таъсири манфӣ ба муҳити зист ба миён овард. Мақсад ва вазифаҳои чунин шакли хоҷагидорӣ дар барномаҳои СММ оид ба гузариш ба «иқтисоди сабз» («green economy») ва «рушди сабз» («green growth») пешниҳод гардидаанд ва он зарурати мутобиқгардонии шакли хоҷагидориро ба самти коҳиш додани таъсири манфӣ ба муҳити зист ифода менамояд. Дар ин радиф шаклҳои алтернативии знергияи барқароршаванда (обӣ, офтобӣ, шамолӣ), нақлиёти бо қувваи барқ ҳаракаткунанда, сӯзишвории биологӣ ва ғайраро мисол овардан мумкин аст. Тайи даҳсолаҳои охир мавзӯи «иқтисоди сабз» на танҳо аз ҷониби олимону мутахассисони экологии соҳаи иқтисодиёт, балки дар ҳамоишҳои сатҳи байналмилалӣ аз ҷониби сарони давлатҳо ва роҳбарони сатҳҳои гуногуни давлатдорӣ мавриди баррасӣ қарор гирифтаанд.
Сайёҳӣ яке аз самтҳои асосии рушди «иқтисоди сабз» мебошад. Пешвои миллат, Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон соли 2018 - ро Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ эълон карданд, ки хеле бамаврид ва ба рушди «иқтисоди сабз» созгор аст. Рушди соҳаи сайёҳӣ, пеш аз ҳама, барои туризми экологӣ, сохтмони иншооти табобатию санаторӣ, пойгоҳҳои сайёҳӣ ва корхонаҳои тандурустӣ имкониятҳои васеъ мекушояд.
Аз рӯи ҳисобу китоби коршиносону мутахассисон, қонеъсозии талаботи 9 миллиард аҳолии кураи Замин то солҳои 2050 - ум яке аз масъалаҳои муҳиму рӯзмарраи ҷомеаи ҷаҳонӣ гардида, зарурияти истифодаи оқилона ва самараноки захираҳои табиӣ, пеш аз ҳама, замину обро ба миён меорад. Ҷумҳурии Тоҷикистон аз лиҳози захираи обӣ доро буда, он ба таври васеъ дар соҳаҳои иқтисоди миллӣ, аз ҷумла дар соҳаи кишоварзӣ барои обёрикунии заминҳои корами обӣ, истифода бурда мешавад. Заминҳои обии ҷумҳурӣ зиёда аз 13 дарсади заминҳои кишти кишоварзиро ташкил менамоянд ва то 90 фоизи маҳсулоти умумии соҳа дар онҳо истеҳсол мешавад. Таъкиди Пешвои миллат оид ба рӯёндани 2 - 3 ҳосил аз ҳар гектар замини обӣ ишора ба яке аз се ҳадафи асосии стратегии давлат - таъмини амнияти озуқаворӣ ва дастрасии аҳолӣ ба маҳсулоти аз ҷиҳати экологӣ тоза мебошад.
Норасоии оби нӯшокӣ имрӯз ба яке аз проблемаҳои глобалӣ табдил ёфтааст. Аз рӯи маълумоти омории ҷаҳонӣ, то солҳои 2030 - юм масъалаи қонеъгардонии талаботи солонаи аҳолии кураи Замин бо оби нӯшокӣ ба масъалаи муҳими ҳастӣ табдил меёбад. Имрӯз дар ҷаҳон қариб 1 миллиард нафар аз истифодаи оби нӯшокӣ танқисӣ мекашанд. Амалӣ гардондани ташаббуси Пешвои миллат оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, солҳои 2018 - 2028» яке аз самтҳои асосии рушди «иқтисоди сабз» ба ҳисоб рафта, барои беҳбудии вазъ дар сатҳи ҷаҳонӣ созгор мебошад.
Тоҷикистон дорои захираҳои бузурги гидроэнергетикист, ки ба 52 миллиард киловатт – соат мерасад. Аз ин миқдор зиёда аз 300 миллиардаш аз ҷиҳати техникӣ дастрас аст. Тибқи нишондоди созмонҳои байналмилалии соҳавӣ, Тоҷикистон аз рӯйи истеҳсоли «энергияи сабз», яъне неруи аз ҷиҳати экологӣ тоза ба қатори шаш кишвари пешсафи сайёра шомил мебошад. Ҳоло истеҳсоли ин намуди энергия дар кишвари мо 98 дарсадро ташкил медиҳад.  Истифодаи васеи манбаъҳои таҷдидшавандаи «энергияи сабз» ба рушди иҷтимоиву иқтисодии кишвар ва ташаккули «иқтисоди сабз» мусоидат менамояд.
Истифодаи самараноки партовҳои истеҳсолӣ ва экологикунонии ҷараёни истеҳсолот низ яке аз самтҳои амалисозии «иқтисоди сабз» ва унсури асосии беҳдошти муҳити зист арзёбӣ мегардад. Истифодаи самараноки партовҳои истеҳсолӣ ва мутобиқат ба тағйирёбии иқлими сайёра низ аз намудҳои гузариш ба «иқтисоди сабз» - анд.
Ба фикри мо, рушди «иқтисоди сабз» дар пойгоҳи технологияи нави аз ҷиҳати экологӣ тоза ба рушди соҳаҳои кишоварзии органикӣ, энергетика ва истифодаи оқилонаи захираҳои обӣ, инфрасохтори иҷтимоӣ, кам кардани партовҳои истеҳсолӣ ба муҳити зист, рушди нақлиёти экологии тоза ва, умуман, рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар мусоидат менамояд.
Эмомалӣ ШЕРАЛИЕВ,
декани факултети молия ва қарзи
Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 15.02.2018    №: 35    Мутолиа карданд: 331

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед