logo

фарҳанг

ЗАБОНИ МОДАРИРО ПОС ДОРЕМ!

Бо қарори Конференсияи генералии ЮНЕСКО 21 феврал ҳамчун Рӯзи байналмилалии забони модарӣ (International Mother Language Day) эълон шудааст. Ҳамасола он ҳамчун рӯзи арҷгузорӣ ва эҳтиром ба забони модарӣ ва мусоидат ба гуногунфарҳангию рангорангии бисёрзабонии кишварҳои олам ҷашн гирифта мешавад.
Ба ин рӯз иттифоқ афтодани ҷашни мазкур, ки имсол 18 - умин солгарди он таҷлил мешавад, бесабаб нест. 21 - уми феврали соли 1952 дар шаҳри Даккаи Бангладеш аз тири кормандони мақомоти қудратӣ донишҷӯён - иштирокчиёни намоиши эътирозӣ барои ҳимояи забони модарии худ - бенгалӣ ба ҳалокат мерасанд. Онҳо мехос- танд, ки забони модариашон ба сифати забони расмӣ эътироф гардад.
Забон нахустунсури ҳастии миллат, омили ҳифз ва рушди мероси фарҳангии он ба шумор меравад. Иқдоми ЮНЕСКО дар масъалаи қабули Рӯзи байналмилалии забони модарӣ ин даъват кардани давлатҳои рӯйи олам ба эҳтирому арҷгузорӣ ва ҳимояи ҳамаи забонҳо, аз ҷумла забонҳои ақаллиятҳои миллие, ки махсусан дар замони ҷаҳонишавӣ ба онҳо хавфи нобудӣ таҳдид мекунад, мебошад.
Рушди ҷаҳони муосир агар аз як ҷиҳат заминаҳои мусоидеро барои ташаккули гурӯҳе аз забонҳо фароҳам оварда бошад, ба гурӯҳи дигар таъсири манфӣ расонда истодааст. Бинобар ин, мутахассисон бар он андешаанд, ки агар айни замон ҷиҳати устуворӣ ва пойдории 6000 забони дар муоширатбуда чораҳо андешида нашаванд, пас то охири садсолаи равон ба қисме аз онҳо, махсусан забонҳои ақаллиятҳои миллӣ, хатари нестшавӣ таҳдид мекунад.
Мувофиқи маълумотҳои расмӣ алҳол ба зиёда аз 2465 (43 дарсад) - и забонҳои рӯи олам хатари маҳвшавӣ таҳдид дорад. Хатари маҳвшавӣ ҳатто ба забони ақаллиятҳои миллии маскуни давлатҳои абарқудрати сайёра, аз қабили Ҳиндустон ба 197 забон, ИМА - 191, Бразилия - 190, Хитой - 144, Индонезия ва Мексика ба зиёда аз 140 забон вуҷуд дорад.
Мувофиқи маълумоти харитаи забонҳои ҷаҳонии ЮНЕСКО танҳо дар давоми ҳаёти се насли одамӣ аз 6000 забони рӯйи олам 200 забон тамоман маҳв шуда, 500 забон дар ҳолати ногувору ба 500 забони дигар хавфи нестшавӣ таҳдид дорад. Дар маҷмӯъ ба зиёда аз 1000 забони дигар хавфи ҷиддии ноустуворӣ таҳдид менамояд.
Ҷиҳати пешгирии маҳви забонҳо зарур аст, ки барои асолату устуворӣ ва пойдории забони модарӣ тадбирҳои мушаххас андешида шуда, шароити мусоид фароҳам оварда шавад. Омили асосӣ дар ин самт баробари донистану риояи забони давлатӣ, боз муоширати аҳли ҷомеа ба забони модарии худ, муҳайё кардани фазои иҷтимоӣ ва сиёсӣ, ки ба бисёрзабонӣ ва эҳтиром ба забонҳои хурд мусоидат менамояд, мебошад.
Дар Тоҷикистон ба забонҳои ақаллиятҳои миллӣ ва ғайридавлатӣ эҳтироми хосса зоҳир мегардад. Сархати дувуми моддаи 2 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон агар забони русиро ҳамчун забони муоширати байни миллатҳо муқаррар карда бошад, пас сархати сеюми ҳамин модда таъкид менамояд, ки «Ҳамаи миллатҳо ва халқиятҳое, ки дар ҳудуди ҷумҳурӣ зиндагӣ мекунанд, ҳуқуқ доранд аз забони модариашон озодона истифода кунанд».
Гузашта аз ин, ба хотири эҳтироми ақаллиятҳои миллии маскуни кишвар дар қисме аз муассисаҳои таълимии зинаҳои таҳсилоти миёна ва олии касбии ҷумҳурӣ низ таҳсил ба забони русӣ ба роҳ монда шудааст.
Вазифаи муҳиме, ки имрӯз пешорӯи ҷомеаи шаҳрвандӣ қарор дорад, ин эҳтиром ба забони модарӣ ва тозаву озода нигоҳ доштани он, арҷ гузоштан ба забони давлатӣ, ҷалби шаҳрвандони ҳамаи халқиятҳои кишвар дар бун- ёди ҷомеаи шаҳрвандӣ ва ҳимояи арзишҳои мероси фарҳангии халқҳои дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон истиқоматкунанда мебошад.
Раҷабалӣ САНГОВ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.02.2018    №: 39    Мутолиа карданд: 1465

03.01.2020


 БАЙНИ ТОҶИКИСТОН ВА АФҒОНИСТОН РОҲИ ОҲАН БУНЁД МЕГАРДАД

 ДАР ХОРУҒ КӮДАКИСТОН МАВРИДИ БАҲРАБАРДОРӢ ҚАРОР ГИРИФТ

 ХОВАЛИНГ. БЕМОРХОНАИ РАҚАМӢ БА ИСТИФОДА ДОДА ШУД

 AIRBUS БОРИ НАХУСТ АЗ СОЛИ 2011 АЗ BOEING ПЕШ ГУЗАШТ

 ОБХЕЗӢ ДАР ИНДОНЕЗИЯ БОИСИ ҲАЛОКАТИ 26 НАФАР ГАШТ

 НИДЕРЛАНД РАСМАН АЗ "ГОЛЛАНДИЯ" ДАСТ КАШИД

 ДАР ҚАЗОҚИСТОН МУСОФИРИ ҲАВОПАЙМОИ СУҚУТКАРДАРО МУКОФОТОНДАНД

ДАР ӮЗБЕКИСТОН ТӮЙҲОИ ПУРДАБДАБАРО МАНЪ НАМУДАНД

25.12.2019


"RIAS Ingineering" телевизору яхдонҳои тоҷикӣ месозад

Қазоқистон ҳукми қатлро пурра бекор карданист

Дар Австралия аз сӯхтори ҷангал шаҳр ба коми оташ рафт

Сарвари Индонезия тарҳи пойтахти нави кишварро интихоб намуд

Чин боҷи қариб ҳазор моли хориҷиро кам месозад

Ҷаҳон дар як сатр

24.12.2019


"ПЕШВОИ МИЛЛАТ ПОЯГУЗОРИ СУЛҲ ВА МЕЪМОРИ ВАҲДАТ"

Баррасии густариши ҳамкориҳо дар соҳаи сайёҳӣ

Қурбон Ҳакимзода ҳайати шаҳри Вэйнанро ба ҳузур пазируфт

Нуробод. Пешгирии шомилшавии ҷавонон ба ҳаракатҳои ифротгаро

Ҷаҳон дар як сатр

Арчаи солинавии Тоҷикистон рамзи Истиқлолияти давлатӣ

Лавров: Трамп ба муколама бо Россия доир ба масоили ҳалталаб омода аст

Москва ва Киев шартномаи таҳвили газро барои панҷ сол имзо мекунанд

Комиссияи Аврупо таҳримоти ИМА зидди «Маҷрои шимолӣ - 2»-ро маҳкум намуд

Дар Тошканд маркази рушди «ҳукумати электронӣ» ифтитоҳ меёбад

23.12.2019


Путин: «Соли гузашта дар Россия 33 амали террористӣ пешгирӣ гардид»

Минск ба ҳамгироӣ бо Россия дар асоси баробарӣ омода аст

Комиссияи интихоботии Афғонистон Ашраф Ғаниро президенти кишвар эълом дошт

Дар Қазоқистон хароҷоти соҳаи тандурустӣ то 5 дарсади ММД боло меравад

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Ду медали тиллои варзишгарони тоҷик

20.12.2019


Дурнамои густариши ҳамкориҳо матраҳ гардид

Шиносоии Раҷаббой Аҳмадзода бо ҷараёни сохтмони муассисаҳои таълимии нав

Мулоқоти Акрамшо Фелалиев бо Эмилио Певида Пупо

19.12.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо ҷараёни сохтмони як қатор иншооти шаҳри Кӯлоб


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед