logo

иқтисод

ПАЖӮҲИШГОҲИ БИОЛОГИИ ПОМИР. ИЛМАТ БА АМАЛ ЧУ ЁР ГАРДАД...

Олимони Пажӯҳишгоҳи биологии Помир дар пажӯҳиши мушкилоти ҷаҳонӣ - омӯхтани таъсири тағйирёбии иқлим ба рушду нумӯ ва ҳосилнокии рустаниҳои худрӯй  ва кишоварзӣ ширкат меварзанд.  Вазифаи экологон аз он иборат аст, ки дар байни рустаниҳои гуногун намуд ва навъҳоеро пайдо кунанд, ки ба тағйирёбии иқлим қобилияти устувори мутобиқшавӣ дошта бошанд. Кормандони муассиса исбот намуданд, ки тавассути истифодаи оби гарми  зеризаминӣ парвариши навъҳои гуногуни сабзавот ва гулу гулбуттаҳо имкон дорад.
Бино ба иттилои Довудшо Наврӯзшоев, сарвари Пажӯҳишгоҳи биологии Помир, доктори илми биология, мевашиносони пажӯҳишгоҳ генофонди рустаниҳои мевадиҳанда ва аҷдодони худрӯи онҳоро дар ноҳияҳои Помири Ғарбӣ мавриди тадқиқот қарор дода, дар ҳудуди вилоят мавҷуд будани гуногунии хеле бойи дарахтони мевадиҳанда, ҳосилнокии онҳо вобаста ба баландии макони ҷойгиршавӣ, марзи болоии паҳншавии рустаниҳои мевадиҳанда, сифат ва ғизонокии онҳоро муайян намуданд. Дар натиҷа даҳҳо хели дарахтони мевадиҳанда ҷудо карда шуданд, ки аз ҷиҳати сифати меваи худ ба тадқиқоти иловагии селексионӣ эҳтиёҷ надоранд. Дар заминаи ин тадқиқот дар ниҳолхонаҳои пажӯҳишгоҳ барои эҳтиёҷоти хоҷагиҳои деҳқонӣ ва кабудизоркунии ҳудуди шаҳри Хоруғ ва дигар маконҳои аҳолинишин ҳар сол даҳҳо ҳазор  ниҳолҳои мевадиҳандаю рустаниҳои  буттагӣ омода мешаванд.
Дар озмоишгоҳи генетикаю селексияи рустаниҳо бо роҳбарии Қозимамад Абдуламонов, узви вобастаи Академияи илмҳои ҷумҳурӣ, доктори илмҳои кишоварзӣ, доир ба ҷамъкунӣ ва нигоҳдории генофонди нодири зироатҳои кишоварзӣ - гандум, ҷав, ҷавдор тадқиқот идома дорад. Бо кӯшишу ғайрати олимону кормандони озмоишгоҳ тухмии навъҳои гандуми «Бобилло», «Сафедак», «Сурххӯша»,  «Садирас» ва дигар навъҳои селексияи мардумӣ аз нобудшавӣ наҷот ёфтанд. Ҳоло дар ҳудуди вилоят тухмии ин навъҳоро танҳо аз озмоишгоҳ  дастрас кардан мумкин аст.  Пажӯҳишгарон  соли гузашта бештар аз 15 тонна тухмии ғалладона ва 11 тонна картошкаи тухмӣ тайёр намуданд. Яке аз падидаҳои нав дар фаъолияти кормандони озмоишгоҳ коркарди технологияи истеҳсоли тухми беҷурми картошка аз тухми ботаникии он мебошад. Ин усули ҳозиразамони биотехнологӣ гирифтани кулӯлаҳои беҷурмро таъмин мекунад. Соли гузашта бо истифода аз ин усул аввалин маротиба 3,5 тонна тухмии картошка ба даст оварда шуд. Соли сипаришуда дар пойгоҳи тадқиқотии ноҳияи Ишкошим дар баландии 2600 метр аз сатҳи баҳр  10 навъи нави беҳтарини картошка, ки селексионерони ҷумҳурӣ ба даст овардаанд, аз санҷиш гузашт. Натиҷа нишон дод, ки навъҳои нави картошкаи “Рашт” ва “Файзобод” нисбат ба навъи “Пикассо” аз ҷиҳати ҳосили лӯндаҳо бартарӣ дошта, барои истифода дар истеҳсолоти кишоварзии вилоят мувофиқанд.
- Дар вилоят ба дарахтони мевадиҳанда 30, ба зироатҳои ғалладонагӣ 12 ва ба гиёҳҳои шифобахш 17 намуди ҳашарот зарар мерасонанд.  Олимони пажӯҳишгоҳ бар зидди ҳашароти номбурда чораҳои агротехникӣ, микробиологӣ ва химиявиро тавсия намуданд. Дар озмоишгоҳи пажӯҳишгоҳ дар  ҳамкорӣ бо мутахассисони  фабрикаи биологии шаҳри Исфараи вилояти Суғд ба роҳ мондани парвариш ва истифодаи се намуд ҳашароти фоидабахш (габробракон, трихограмма ва тиллочашмак) падидаи нав дар фаъолияти ҳашаротшиносон мебошад.  Ҳар сол дар озмоишгоҳ бо риояи реҷаи махсуси ҳарорат, рутубатнокӣ ва муҳити хеле тоза садҳо ҳазор адад аз ин ҳашарот парвариш ва ба боғҳои дарахтони мевадиҳанда, майдонҳои сабзавоткорию полизкорӣ сар дода мешавад. Ин усул аз ҷиҳати экологӣ тамоман безарар буда, истифодаи он ҳосилро хуб ҳифз мекунад, - гуфт Довудшо Наврӯзшоев.
У. МУРОД, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.02.2018    №: 39    Мутолиа карданд: 271

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед