logo

иқтисод

ПАЖӮҲИШГОҲИ БИОЛОГИИ ПОМИР. ИЛМАТ БА АМАЛ ЧУ ЁР ГАРДАД...

Олимони Пажӯҳишгоҳи биологии Помир дар пажӯҳиши мушкилоти ҷаҳонӣ - омӯхтани таъсири тағйирёбии иқлим ба рушду нумӯ ва ҳосилнокии рустаниҳои худрӯй  ва кишоварзӣ ширкат меварзанд.  Вазифаи экологон аз он иборат аст, ки дар байни рустаниҳои гуногун намуд ва навъҳоеро пайдо кунанд, ки ба тағйирёбии иқлим қобилияти устувори мутобиқшавӣ дошта бошанд. Кормандони муассиса исбот намуданд, ки тавассути истифодаи оби гарми  зеризаминӣ парвариши навъҳои гуногуни сабзавот ва гулу гулбуттаҳо имкон дорад.
Бино ба иттилои Довудшо Наврӯзшоев, сарвари Пажӯҳишгоҳи биологии Помир, доктори илми биология, мевашиносони пажӯҳишгоҳ генофонди рустаниҳои мевадиҳанда ва аҷдодони худрӯи онҳоро дар ноҳияҳои Помири Ғарбӣ мавриди тадқиқот қарор дода, дар ҳудуди вилоят мавҷуд будани гуногунии хеле бойи дарахтони мевадиҳанда, ҳосилнокии онҳо вобаста ба баландии макони ҷойгиршавӣ, марзи болоии паҳншавии рустаниҳои мевадиҳанда, сифат ва ғизонокии онҳоро муайян намуданд. Дар натиҷа даҳҳо хели дарахтони мевадиҳанда ҷудо карда шуданд, ки аз ҷиҳати сифати меваи худ ба тадқиқоти иловагии селексионӣ эҳтиёҷ надоранд. Дар заминаи ин тадқиқот дар ниҳолхонаҳои пажӯҳишгоҳ барои эҳтиёҷоти хоҷагиҳои деҳқонӣ ва кабудизоркунии ҳудуди шаҳри Хоруғ ва дигар маконҳои аҳолинишин ҳар сол даҳҳо ҳазор  ниҳолҳои мевадиҳандаю рустаниҳои  буттагӣ омода мешаванд.
Дар озмоишгоҳи генетикаю селексияи рустаниҳо бо роҳбарии Қозимамад Абдуламонов, узви вобастаи Академияи илмҳои ҷумҳурӣ, доктори илмҳои кишоварзӣ, доир ба ҷамъкунӣ ва нигоҳдории генофонди нодири зироатҳои кишоварзӣ - гандум, ҷав, ҷавдор тадқиқот идома дорад. Бо кӯшишу ғайрати олимону кормандони озмоишгоҳ тухмии навъҳои гандуми «Бобилло», «Сафедак», «Сурххӯша»,  «Садирас» ва дигар навъҳои селексияи мардумӣ аз нобудшавӣ наҷот ёфтанд. Ҳоло дар ҳудуди вилоят тухмии ин навъҳоро танҳо аз озмоишгоҳ  дастрас кардан мумкин аст.  Пажӯҳишгарон  соли гузашта бештар аз 15 тонна тухмии ғалладона ва 11 тонна картошкаи тухмӣ тайёр намуданд. Яке аз падидаҳои нав дар фаъолияти кормандони озмоишгоҳ коркарди технологияи истеҳсоли тухми беҷурми картошка аз тухми ботаникии он мебошад. Ин усули ҳозиразамони биотехнологӣ гирифтани кулӯлаҳои беҷурмро таъмин мекунад. Соли гузашта бо истифода аз ин усул аввалин маротиба 3,5 тонна тухмии картошка ба даст оварда шуд. Соли сипаришуда дар пойгоҳи тадқиқотии ноҳияи Ишкошим дар баландии 2600 метр аз сатҳи баҳр  10 навъи нави беҳтарини картошка, ки селексионерони ҷумҳурӣ ба даст овардаанд, аз санҷиш гузашт. Натиҷа нишон дод, ки навъҳои нави картошкаи “Рашт” ва “Файзобод” нисбат ба навъи “Пикассо” аз ҷиҳати ҳосили лӯндаҳо бартарӣ дошта, барои истифода дар истеҳсолоти кишоварзии вилоят мувофиқанд.
- Дар вилоят ба дарахтони мевадиҳанда 30, ба зироатҳои ғалладонагӣ 12 ва ба гиёҳҳои шифобахш 17 намуди ҳашарот зарар мерасонанд.  Олимони пажӯҳишгоҳ бар зидди ҳашароти номбурда чораҳои агротехникӣ, микробиологӣ ва химиявиро тавсия намуданд. Дар озмоишгоҳи пажӯҳишгоҳ дар  ҳамкорӣ бо мутахассисони  фабрикаи биологии шаҳри Исфараи вилояти Суғд ба роҳ мондани парвариш ва истифодаи се намуд ҳашароти фоидабахш (габробракон, трихограмма ва тиллочашмак) падидаи нав дар фаъолияти ҳашаротшиносон мебошад.  Ҳар сол дар озмоишгоҳ бо риояи реҷаи махсуси ҳарорат, рутубатнокӣ ва муҳити хеле тоза садҳо ҳазор адад аз ин ҳашарот парвариш ва ба боғҳои дарахтони мевадиҳанда, майдонҳои сабзавоткорию полизкорӣ сар дода мешавад. Ин усул аз ҷиҳати экологӣ тамоман безарар буда, истифодаи он ҳосилро хуб ҳифз мекунад, - гуфт Довудшо Наврӯзшоев.
У. МУРОД, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.02.2018    №: 39    Мутолиа карданд: 247

25.09.2018


Тавсеаи равобити байнипарлумонии Тоҷикистону Корея

Баргузории ҷамъомад оид ба пешгирии ҷинояткорӣ

Анҷоми марҳилаи якуми амалиёти «Кӯкнор-2018»

Гутерриш ба муборизаи фаъолтар алайҳи маводи мухаддир даъват сохт

Теъдоди қурбониёни садамаи киштӣ дар Танзания ба 225 нафар расид

Сеул барои дучандсозии теъдоди сайёҳон $640 миллион харҷ карданист

Фаронса қатораи дуошёнаи тезгард месозад

Ҷаҳон дар як сатр

Ҷом насиби кӣ мешавад?

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед