logo

фарҳанг

АЛЛОМАИ ДАВР

Ҳар кӣ н - омӯхт аз гузашти рӯзгор,
Низ н-омӯзад зи ҳеҷ омӯзгор.
Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ


Умри алломаи давр устод Бобоҷон Ғафуров маҳз барои омӯхтану пасон омӯзондани мардум сарф шуда буд. Ӯ 31 декабри соли 1908 дар шаҳри бостонии Хуҷанд таваллуд ёфт ва ҳамагӣ 65 сол умр дид, аммо чи қадар ҳосили фаровон ба бор овард. Мавсуф таҳсилоти олии нопурраро дар риштаи ҳуқуқ дар Самарқанд (1930) ба даст оварда, дар Донишгоҳи умумишӯравии рӯзноманигории шаҳри Маскав (1931-1935) хонда буд. Чанде рӯзноманигорӣ кард ва аз соли 1940 ба корҳои ҳизбӣ ва фаъолияти таърихшиносию таърихнигорӣ машғул гардид.
Бобоҷон Ғафуров раисии Кумитаи шӯравии ЮНЕСКО «Шарқ - Ғарб» - ро низ муддате ба уҳда дошт. Даҳ сол котиби аввали КМ Ҳизби коммунисти Тоҷикистон ё худ сарвари вақти ҷумҳурӣ буд.
Зиёда аз 400 мақолаи илмӣ, китобҳои «Таърихи мухтасари халқи тоҷик» (1947) ва «Тоҷикон» (1972) - ро таълиф намудааст. «Тоҷикон» дар Маскав ба забони русӣ нашр гардид. Албатта ба олимону муҳаққиқон бештар маълум аст, ки барои таълифи ин миқдор мақолаи илмӣ ва китобҳо дар бораи таърихи халқи тоҷик чандин сарчашмаҳоро хонда, аз онҳо иқтибос гирифта, нуқта ба нуқта, қадам ба қадам таҳаввули як халқро омӯхта, то ба як миллати бутун созмон ёфтани он тадқиқ намудан кори осон нест.
Ҳамин аст, ки устод Садриддин Айнӣ барин як шахсияти бузурги таърихӣ Б. Ғафуровро ёвари илмӣ буд. Мирзо Турсунзода, Сотим Улуғзода, Носирҷон Маъсумӣ, А. Баҳоватдинов, Зариф Раҷабов ва С. А. Раҷабовро дар Академияи илмҳо маҳз ин аллома ба хотири бунёду густариши илм ҷамъ овард. Онҳо илми таърихшиносии тоҷикро ба хубӣ пеш мебурданд.
Дар тӯли таърихи миллати тоҷик мавҷудияти чунин як рӯйдоде чун «сӯфия» кори басо мураккаб маҳсуб мешуд. Аллома дар таълимоти ваҳдати вуҷуд ва сайри сулуки намояндагони он, сар карда аз Мансури Ҳаллоҷ, «Рисолаи Қушайрия» - и шайх Абулқосими Қушайрӣ, Абулҳасани Харақонӣ, шайх Абусаиди Абулхайр, ки вақти вохӯриаш бо Абуалӣ ибни Сино гуфта буд: Ҳарчи ман мебинам, ӯ медонад ва баръакс - ҳарчи ман медонам, ӯ мебинад...
Пасон аз осори Имом Муҳаммади Ғазолӣ, Аҳмади Ғазолӣ ва дигарон сухан кардааст. Устод Б. Ғафуров барҳақ иброз доштааст: «Як зумра адибони мутасаввиф, аз ҷумла Бобо Кӯҳӣ, Ансории Ҳиравӣ, Саноӣ, Фаридаддини Аттор, Низомии Ганҷавӣ бо забони содаву равон аз ормонҳои башардӯстонаи худ ва мардум ҳарф задаанд».
Аз ҷумла, гуфта, ки «Имом Муҳаммади Ғазолӣ дар китобаш «Таҳофат – ул – фалосифа» бо нияти рад намудани нуктаи назари пайравони фалсафаи машшоия нуктаҳои асосии онро чунон дақиқ ифода намуда, ки он ба муддати дароз беҳтарин василаи омӯзиши ин фалсафа истифода гардид ва инкишофи он ба ақлгароӣ ва адлкорӣ, озодманишии Маздак ва ақоиди ӯ гардид».
Устод Б. Ғафуров дар асарҳои худ, хусусан дар «Тоҷикон», дар бораи Ҷалолиддини Балхӣ  ва   Саъдии Шерозӣ сухан гуфта, онҳоро бузургтарин шоирони тасаввуф меномад. «Девони Кабир» ва «Маснавӣ»  сатҳи олии инкишофи маснавиҳои ирфонӣ мебошанд, - таъкид менамояд ӯ.
Диққати маро ин ақидаи устод низ ба худ ҷалб менамояд:   «Эҷодиёти Саъдӣ бо таъсири назми қадимаи тоҷик (аз устод Абуабдуллоҳи Рӯдакии Панҷрӯдӣ сар карда) ташаккул ёфт ва ба он пайваст, ба таърихи адабиёти тоҷик ворид гашт».
Нур ТАБАРОВ, адиб,
Корманди шоистаи Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.02.2018    №: 48    Мутолиа карданд: 336

23.04.2019


ДЗЮ – ДО. Медали нуқраи Темур Раҳимов аз Чемпионати Осиё

Тиб. Муваффақияти камназири ҷарроҳони рус

Пирӯзии Зеленский дар интихоботи Украина

Фоҷиа дар Шри-Ланка Теъдоди қурбониён ба 300 нафар расид

Лукашенко Россияро ҳомии истиқлолияти Беларус номид

Ёрии низомию техникии Қазоқистон ба Тоҷикистон

Ҷаҳон дар як сатр

22.04.2019


НИММАРАФОНИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ДУШАНБЕ. Фенти Тилахан дар мақоми аввал

Ваҳдат ҳусни тоза мегирад

ХОРУҒ. Бунёди бинои шабакаи ёрии таъҷилӣ

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед