logo

фарҳанг

АЛЛОМАИ ДАВР

Ҳар кӣ н - омӯхт аз гузашти рӯзгор,
Низ н-омӯзад зи ҳеҷ омӯзгор.
Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ


Умри алломаи давр устод Бобоҷон Ғафуров маҳз барои омӯхтану пасон омӯзондани мардум сарф шуда буд. Ӯ 31 декабри соли 1908 дар шаҳри бостонии Хуҷанд таваллуд ёфт ва ҳамагӣ 65 сол умр дид, аммо чи қадар ҳосили фаровон ба бор овард. Мавсуф таҳсилоти олии нопурраро дар риштаи ҳуқуқ дар Самарқанд (1930) ба даст оварда, дар Донишгоҳи умумишӯравии рӯзноманигории шаҳри Маскав (1931-1935) хонда буд. Чанде рӯзноманигорӣ кард ва аз соли 1940 ба корҳои ҳизбӣ ва фаъолияти таърихшиносию таърихнигорӣ машғул гардид.
Бобоҷон Ғафуров раисии Кумитаи шӯравии ЮНЕСКО «Шарқ - Ғарб» - ро низ муддате ба уҳда дошт. Даҳ сол котиби аввали КМ Ҳизби коммунисти Тоҷикистон ё худ сарвари вақти ҷумҳурӣ буд.
Зиёда аз 400 мақолаи илмӣ, китобҳои «Таърихи мухтасари халқи тоҷик» (1947) ва «Тоҷикон» (1972) - ро таълиф намудааст. «Тоҷикон» дар Маскав ба забони русӣ нашр гардид. Албатта ба олимону муҳаққиқон бештар маълум аст, ки барои таълифи ин миқдор мақолаи илмӣ ва китобҳо дар бораи таърихи халқи тоҷик чандин сарчашмаҳоро хонда, аз онҳо иқтибос гирифта, нуқта ба нуқта, қадам ба қадам таҳаввули як халқро омӯхта, то ба як миллати бутун созмон ёфтани он тадқиқ намудан кори осон нест.
Ҳамин аст, ки устод Садриддин Айнӣ барин як шахсияти бузурги таърихӣ Б. Ғафуровро ёвари илмӣ буд. Мирзо Турсунзода, Сотим Улуғзода, Носирҷон Маъсумӣ, А. Баҳоватдинов, Зариф Раҷабов ва С. А. Раҷабовро дар Академияи илмҳо маҳз ин аллома ба хотири бунёду густариши илм ҷамъ овард. Онҳо илми таърихшиносии тоҷикро ба хубӣ пеш мебурданд.
Дар тӯли таърихи миллати тоҷик мавҷудияти чунин як рӯйдоде чун «сӯфия» кори басо мураккаб маҳсуб мешуд. Аллома дар таълимоти ваҳдати вуҷуд ва сайри сулуки намояндагони он, сар карда аз Мансури Ҳаллоҷ, «Рисолаи Қушайрия» - и шайх Абулқосими Қушайрӣ, Абулҳасани Харақонӣ, шайх Абусаиди Абулхайр, ки вақти вохӯриаш бо Абуалӣ ибни Сино гуфта буд: Ҳарчи ман мебинам, ӯ медонад ва баръакс - ҳарчи ман медонам, ӯ мебинад...
Пасон аз осори Имом Муҳаммади Ғазолӣ, Аҳмади Ғазолӣ ва дигарон сухан кардааст. Устод Б. Ғафуров барҳақ иброз доштааст: «Як зумра адибони мутасаввиф, аз ҷумла Бобо Кӯҳӣ, Ансории Ҳиравӣ, Саноӣ, Фаридаддини Аттор, Низомии Ганҷавӣ бо забони содаву равон аз ормонҳои башардӯстонаи худ ва мардум ҳарф задаанд».
Аз ҷумла, гуфта, ки «Имом Муҳаммади Ғазолӣ дар китобаш «Таҳофат – ул – фалосифа» бо нияти рад намудани нуктаи назари пайравони фалсафаи машшоия нуктаҳои асосии онро чунон дақиқ ифода намуда, ки он ба муддати дароз беҳтарин василаи омӯзиши ин фалсафа истифода гардид ва инкишофи он ба ақлгароӣ ва адлкорӣ, озодманишии Маздак ва ақоиди ӯ гардид».
Устод Б. Ғафуров дар асарҳои худ, хусусан дар «Тоҷикон», дар бораи Ҷалолиддини Балхӣ  ва   Саъдии Шерозӣ сухан гуфта, онҳоро бузургтарин шоирони тасаввуф меномад. «Девони Кабир» ва «Маснавӣ»  сатҳи олии инкишофи маснавиҳои ирфонӣ мебошанд, - таъкид менамояд ӯ.
Диққати маро ин ақидаи устод низ ба худ ҷалб менамояд:   «Эҷодиёти Саъдӣ бо таъсири назми қадимаи тоҷик (аз устод Абуабдуллоҳи Рӯдакии Панҷрӯдӣ сар карда) ташаккул ёфт ва ба он пайваст, ба таърихи адабиёти тоҷик ворид гашт».
Нур ТАБАРОВ, адиб,
Корманди шоистаи Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.02.2018    №: 48    Мутолиа карданд: 298

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед