logo

фарҳанг

АЛЛОМАИ ДАВР

Ҳар кӣ н - омӯхт аз гузашти рӯзгор,
Низ н-омӯзад зи ҳеҷ омӯзгор.
Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ


Умри алломаи давр устод Бобоҷон Ғафуров маҳз барои омӯхтану пасон омӯзондани мардум сарф шуда буд. Ӯ 31 декабри соли 1908 дар шаҳри бостонии Хуҷанд таваллуд ёфт ва ҳамагӣ 65 сол умр дид, аммо чи қадар ҳосили фаровон ба бор овард. Мавсуф таҳсилоти олии нопурраро дар риштаи ҳуқуқ дар Самарқанд (1930) ба даст оварда, дар Донишгоҳи умумишӯравии рӯзноманигории шаҳри Маскав (1931-1935) хонда буд. Чанде рӯзноманигорӣ кард ва аз соли 1940 ба корҳои ҳизбӣ ва фаъолияти таърихшиносию таърихнигорӣ машғул гардид.
Бобоҷон Ғафуров раисии Кумитаи шӯравии ЮНЕСКО «Шарқ - Ғарб» - ро низ муддате ба уҳда дошт. Даҳ сол котиби аввали КМ Ҳизби коммунисти Тоҷикистон ё худ сарвари вақти ҷумҳурӣ буд.
Зиёда аз 400 мақолаи илмӣ, китобҳои «Таърихи мухтасари халқи тоҷик» (1947) ва «Тоҷикон» (1972) - ро таълиф намудааст. «Тоҷикон» дар Маскав ба забони русӣ нашр гардид. Албатта ба олимону муҳаққиқон бештар маълум аст, ки барои таълифи ин миқдор мақолаи илмӣ ва китобҳо дар бораи таърихи халқи тоҷик чандин сарчашмаҳоро хонда, аз онҳо иқтибос гирифта, нуқта ба нуқта, қадам ба қадам таҳаввули як халқро омӯхта, то ба як миллати бутун созмон ёфтани он тадқиқ намудан кори осон нест.
Ҳамин аст, ки устод Садриддин Айнӣ барин як шахсияти бузурги таърихӣ Б. Ғафуровро ёвари илмӣ буд. Мирзо Турсунзода, Сотим Улуғзода, Носирҷон Маъсумӣ, А. Баҳоватдинов, Зариф Раҷабов ва С. А. Раҷабовро дар Академияи илмҳо маҳз ин аллома ба хотири бунёду густариши илм ҷамъ овард. Онҳо илми таърихшиносии тоҷикро ба хубӣ пеш мебурданд.
Дар тӯли таърихи миллати тоҷик мавҷудияти чунин як рӯйдоде чун «сӯфия» кори басо мураккаб маҳсуб мешуд. Аллома дар таълимоти ваҳдати вуҷуд ва сайри сулуки намояндагони он, сар карда аз Мансури Ҳаллоҷ, «Рисолаи Қушайрия» - и шайх Абулқосими Қушайрӣ, Абулҳасани Харақонӣ, шайх Абусаиди Абулхайр, ки вақти вохӯриаш бо Абуалӣ ибни Сино гуфта буд: Ҳарчи ман мебинам, ӯ медонад ва баръакс - ҳарчи ман медонам, ӯ мебинад...
Пасон аз осори Имом Муҳаммади Ғазолӣ, Аҳмади Ғазолӣ ва дигарон сухан кардааст. Устод Б. Ғафуров барҳақ иброз доштааст: «Як зумра адибони мутасаввиф, аз ҷумла Бобо Кӯҳӣ, Ансории Ҳиравӣ, Саноӣ, Фаридаддини Аттор, Низомии Ганҷавӣ бо забони содаву равон аз ормонҳои башардӯстонаи худ ва мардум ҳарф задаанд».
Аз ҷумла, гуфта, ки «Имом Муҳаммади Ғазолӣ дар китобаш «Таҳофат – ул – фалосифа» бо нияти рад намудани нуктаи назари пайравони фалсафаи машшоия нуктаҳои асосии онро чунон дақиқ ифода намуда, ки он ба муддати дароз беҳтарин василаи омӯзиши ин фалсафа истифода гардид ва инкишофи он ба ақлгароӣ ва адлкорӣ, озодманишии Маздак ва ақоиди ӯ гардид».
Устод Б. Ғафуров дар асарҳои худ, хусусан дар «Тоҷикон», дар бораи Ҷалолиддини Балхӣ  ва   Саъдии Шерозӣ сухан гуфта, онҳоро бузургтарин шоирони тасаввуф меномад. «Девони Кабир» ва «Маснавӣ»  сатҳи олии инкишофи маснавиҳои ирфонӣ мебошанд, - таъкид менамояд ӯ.
Диққати маро ин ақидаи устод низ ба худ ҷалб менамояд:   «Эҷодиёти Саъдӣ бо таъсири назми қадимаи тоҷик (аз устод Абуабдуллоҳи Рӯдакии Панҷрӯдӣ сар карда) ташаккул ёфт ва ба он пайваст, ба таърихи адабиёти тоҷик ворид гашт».
Нур ТАБАРОВ, адиб,
Корманди шоистаи Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.02.2018    №: 48    Мутолиа карданд: 247

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе

Ба иштирокчиёни ҶБВ кумаки моддӣ расонда мешавад

Нахустини Форум байналмилалии санъати мақом баргузор хоҳад гашт

ЛЕВАКАНТ. Тантанаҳои истиқлолият

ФАЙЗОБОД. Ҳиммати як соҳибкор

ИШТИРОКИ ТИМИ МИЛЛӢ ДАР МУСОБИҚАИ BANGABANDHU GOLD CUP"

«ДИ» тахрибкоронашро ба Русия, Аврупо ва Осиё мефиристад

ХФА: "Даромади «Давлати исломӣ» 10 маротиба коҳиш ёфт"

Чин барои рушди ҶАҶ $60 миллиард ёрии молиявӣ мерасонад

Таҳримоти ғарбӣ метавонанд садди барқарорсозии Сурия гарданд

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед