logo

фарҳанг

АЛЛОМАИ ДАВР

Ҳар кӣ н - омӯхт аз гузашти рӯзгор,
Низ н-омӯзад зи ҳеҷ омӯзгор.
Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ


Умри алломаи давр устод Бобоҷон Ғафуров маҳз барои омӯхтану пасон омӯзондани мардум сарф шуда буд. Ӯ 31 декабри соли 1908 дар шаҳри бостонии Хуҷанд таваллуд ёфт ва ҳамагӣ 65 сол умр дид, аммо чи қадар ҳосили фаровон ба бор овард. Мавсуф таҳсилоти олии нопурраро дар риштаи ҳуқуқ дар Самарқанд (1930) ба даст оварда, дар Донишгоҳи умумишӯравии рӯзноманигории шаҳри Маскав (1931-1935) хонда буд. Чанде рӯзноманигорӣ кард ва аз соли 1940 ба корҳои ҳизбӣ ва фаъолияти таърихшиносию таърихнигорӣ машғул гардид.
Бобоҷон Ғафуров раисии Кумитаи шӯравии ЮНЕСКО «Шарқ - Ғарб» - ро низ муддате ба уҳда дошт. Даҳ сол котиби аввали КМ Ҳизби коммунисти Тоҷикистон ё худ сарвари вақти ҷумҳурӣ буд.
Зиёда аз 400 мақолаи илмӣ, китобҳои «Таърихи мухтасари халқи тоҷик» (1947) ва «Тоҷикон» (1972) - ро таълиф намудааст. «Тоҷикон» дар Маскав ба забони русӣ нашр гардид. Албатта ба олимону муҳаққиқон бештар маълум аст, ки барои таълифи ин миқдор мақолаи илмӣ ва китобҳо дар бораи таърихи халқи тоҷик чандин сарчашмаҳоро хонда, аз онҳо иқтибос гирифта, нуқта ба нуқта, қадам ба қадам таҳаввули як халқро омӯхта, то ба як миллати бутун созмон ёфтани он тадқиқ намудан кори осон нест.
Ҳамин аст, ки устод Садриддин Айнӣ барин як шахсияти бузурги таърихӣ Б. Ғафуровро ёвари илмӣ буд. Мирзо Турсунзода, Сотим Улуғзода, Носирҷон Маъсумӣ, А. Баҳоватдинов, Зариф Раҷабов ва С. А. Раҷабовро дар Академияи илмҳо маҳз ин аллома ба хотири бунёду густариши илм ҷамъ овард. Онҳо илми таърихшиносии тоҷикро ба хубӣ пеш мебурданд.
Дар тӯли таърихи миллати тоҷик мавҷудияти чунин як рӯйдоде чун «сӯфия» кори басо мураккаб маҳсуб мешуд. Аллома дар таълимоти ваҳдати вуҷуд ва сайри сулуки намояндагони он, сар карда аз Мансури Ҳаллоҷ, «Рисолаи Қушайрия» - и шайх Абулқосими Қушайрӣ, Абулҳасани Харақонӣ, шайх Абусаиди Абулхайр, ки вақти вохӯриаш бо Абуалӣ ибни Сино гуфта буд: Ҳарчи ман мебинам, ӯ медонад ва баръакс - ҳарчи ман медонам, ӯ мебинад...
Пасон аз осори Имом Муҳаммади Ғазолӣ, Аҳмади Ғазолӣ ва дигарон сухан кардааст. Устод Б. Ғафуров барҳақ иброз доштааст: «Як зумра адибони мутасаввиф, аз ҷумла Бобо Кӯҳӣ, Ансории Ҳиравӣ, Саноӣ, Фаридаддини Аттор, Низомии Ганҷавӣ бо забони содаву равон аз ормонҳои башардӯстонаи худ ва мардум ҳарф задаанд».
Аз ҷумла, гуфта, ки «Имом Муҳаммади Ғазолӣ дар китобаш «Таҳофат – ул – фалосифа» бо нияти рад намудани нуктаи назари пайравони фалсафаи машшоия нуктаҳои асосии онро чунон дақиқ ифода намуда, ки он ба муддати дароз беҳтарин василаи омӯзиши ин фалсафа истифода гардид ва инкишофи он ба ақлгароӣ ва адлкорӣ, озодманишии Маздак ва ақоиди ӯ гардид».
Устод Б. Ғафуров дар асарҳои худ, хусусан дар «Тоҷикон», дар бораи Ҷалолиддини Балхӣ  ва   Саъдии Шерозӣ сухан гуфта, онҳоро бузургтарин шоирони тасаввуф меномад. «Девони Кабир» ва «Маснавӣ»  сатҳи олии инкишофи маснавиҳои ирфонӣ мебошанд, - таъкид менамояд ӯ.
Диққати маро ин ақидаи устод низ ба худ ҷалб менамояд:   «Эҷодиёти Саъдӣ бо таъсири назми қадимаи тоҷик (аз устод Абуабдуллоҳи Рӯдакии Панҷрӯдӣ сар карда) ташаккул ёфт ва ба он пайваст, ба таърихи адабиёти тоҷик ворид гашт».
Нур ТАБАРОВ, адиб,
Корманди шоистаи Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.02.2018    №: 48    Мутолиа карданд: 265

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад

ЭКСПО дар Шанхай: шартномаҳо ба маблағи қариб $60 миллиард ба тасвиб расиданд

Сӯхтори ҷангал дар Калифорния боиси ҳалокати 25 нафар гашт

Ҷаҳон дар як сатр

ВАХШ. Суратҳисоби бонкӣ барои ятимон

ОЛИМПИАДАИ “GENIUSKIDS – 2018” 35 медали хонандагони тоҷик

САМБО. Хушқадам Хусравов – қаҳрамони ҷаҳон

09.11.2018


Ҳамоишҳои ҷавонон бахшида ба Рӯзи Президент

Баррасии масоили рушди ҳамкориҳо

Мулоқоти Юсуф Раҳмон бо Кристофер Рэй

Таъсиси гурӯҳи корӣ баҳри иҷрои «Барномаи рушди иҷтимоию иқтисодии шаҳри Душанбе барои давраи то соли 2025»

Давлаталӣ Саид дар Корея

20-умин конфронси расонаҳои Осиёи Марказӣ дар Остона баргузор шуд

«Толибон» рӯйхати иштирокдорони мушовараи Москваро интишор дод

Таърихшиноси фаронсавӣ ба Макрон нақши Россияро дар наҷоти Аврупо хотиррасон кард

Ҷаҳон дар як сатр

"TASHKENT GRAND PRIX" ИШТИРОКИ ПАҲЛАВОНОНИ ТОҶИК ДАР ОН

"Истиқлол" бори ҳафтум чемпиони Тоҷикистон шуд!


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед