logo

фарҳанг

ТАҚВИМҲОИ САНГИН Ё ВАҚТЕ РИШТАИ НУРИ ОФТОБ АЗ СӮРОХИ САНГ МЕГУЗАРАД

Оид ба нишонаҳои табиӣ ва сангҳои тақвимии деҳаҳои гуногуни ҳудуди Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон олимони бостоншиноси маъруф, мисли М.С. Андреев, И. Муҳиддинов, М.С. Бубнова ва ғайра дар асарҳои худ маълумоти зиёде додаанд. Чунин тақвимҳои сангин, ки ба Наврӯз робитаи қавӣ доранд, дар деҳаҳои Хуф, Равмеду Савноби водии Бартанги ноҳияи Рӯшон, Тингхони ноҳияи Роштқалъа, Рин, Зумудг, Зугванд, Ямги ноҳияи Ишкошим мавҷуданд ва замоне чун тақвими ягона барои мардуми маҳал хизмат кардаанд. Шодихон Юсуфбеков, доктори илм, директори Донишкадаи илмҳои инсоншиносии Академияи илмҳои ҷумҳурӣ, дар суҳбат зикр намуд, ки маъмултарин тақвими сангин тақвими донишманди маъруфи охири асри ХIХ ва ибтидои асри ХХ Суфӣ Муборакқадами Вахонӣ мебошад. Ин тақвимро ӯ дар назди хонаи худ, дар деҳаи Ямги ноҳияи Ишкошим бунёд кардааст. Он аз чор нишонасанги пайи ҳам қатор иборат аст, ки ба тарафи офтобнишин дар масофаҳои гуногун гузошта шудаанд. Санги якум дар назди хонааш гузошта шудааст, ки он дар худ сӯрохӣ дорад ва «офтоббин» - аш меноманд. Наздикии ғуруби Офтоб мӯйсафеди таҷрибадор дар назди санги сӯрохи «офтоббин» ба зону нишаста, мушоҳидаи худро оғоз мекунад. Ӯ ба воситаи сӯрохии ин санг ба сангҳои дуюм, ки дар шакли тирезача дар теппа монда шудаанд ва «ҳамалхона» ном доранд, чашм медӯзад. Тавассути сӯрохии ин тирезача ба сангҳои сеюм ( ки « дарвоза» ном дошта, аз ду санги рост истода иборат буда, дар масофаи б5 метр дуртар ҷойгиранд) ва чорум (ки «чилсанг» ном дораду дар масофаи 200 метр дуртар аз «ҳамалхона» ҷойгир аст, нигоҳ мекунад. Замоне, ки Офтоб аз хати рости шикофиҳои санги офтоббин, ҳамалхона ва дарвоза мегузарад, мефаҳманд, ки Наврӯз фаро расидааст.
Ба гуфтаи Ш. Юсуфбеков, дар баробари тақвими сангини Мубораки Вахонӣ боз шаклҳои дигари тақвимҳои сангинро бостоншиносон  дар  Помири  Шарқӣ ёфтаанд, ки  онҳо  низ хеле ҷолиби диққатанд. Бостоншиноси маъруф М.А.Бубнов оид ба ин тақвимҳо, ки соли 1961 аз тарафи бостоншинос А.Д. Бобоев дар водиҳои Шарол ва Калтатури Помири Шарқӣ ёфт шуда буданд, маълумоти муфассал дода, аз ҷумла қайд кардааст: “Тадқиқотҳои астрономии Н.А. Коновалова муайян кардаанд, ки маҷмааи Шарол нақши тақвими шамсиро бозида, нуқтаи фарорасии баробарии шабу рӯз (21- уми март- рӯзи Наврӯз ва 23-юми сентябр) ва рӯзи кӯтоҳтарину (22- юми декабр) дарозтарин (22- июн)- ро аниқ нишон медиҳад. Чунин тақвимҳои сангини қадим дар дунё беҳамто ҳастанд.” Дар деҳаи Тӯсиёни ноҳияи Роштқалъа бошад, расидани шуои Офтоб ба санге дар назди мазори Шоҳбурҳони Валиро нишони фарорасии Наврӯз меҳисобанд. Дар ин ҷо саҳарӣ шуои Офтоб аз байни қуллаҳои кӯҳ то поёни деҳа мисли ришта мерасад ва ин риштаи нур рӯз ба рӯз ба тарафи санги мазкур наздиктар ҳаракат мекунад. Ҳамин ки риштаи нури Офтоб саҳарӣ он сангро убур карда мегузарад, он рӯзи Наврӯз аст.
Раҳмони ГУЛЗОР, “Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.03.2018    №: 59-60    Мутолиа карданд: 368

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"

Ҷаҳон дар як сатр

08.07.2019


Баррасии ҷараёни иҷрои Барномаи давлатии тарбияи ватандӯстӣ ва таҳкими ҳувияти миллии ҷавонон

"Душанбе - қалби Тоҷикистон"

Ҳамоиш оид ба таҳияи маҳсулоти сайёҳӣ

Россия нахусткайҳоннаварди арабро бо ғизои махсус таъмин месозад

Зиёни иқтисодии Гурҷистон аз коҳиши сайёҳони рус беш аз $700 миллион хоҳад шуд

Дар Қазоқистон то соли 2021 нияти ифтитоҳи 20 мактаби олӣ ва 180 коллеҷро доранд

СММ: "Қирғизистон нахустин кишварест, ки мушкили бешаҳрвандиро ҳал кард"

Зеленский пурра иҷро кардани созишномаи Минскро ваъда дод

Ҷаҳон дар як сатр

04.07.2019


Ҷаласаи Комиссияи муштараки ҳамкории иқтисодию тиҷоратии Тоҷикистону Покистон

Масъалаи татбиқи ҳамгироии сиёсати давлатии ҷавонон баррасӣ гардид

ФУТБОЛ. Чемпионати АФОМ дар Тоҷикистон мегузарад

Омӯзгоронро барои кор дар Тоҷикистон ва Қирғизистон интихоб менамоянд

Сарвазири Италия пазироии самимии Путинро ваъда кард

Дар Минск паради низомӣ бахшида ба Рӯзи Истиқлолияти Беларус доир гашт

Путин шартҳои муколамаи Москва ва Киевро ном бурд

Суд ба маъмурияти Трамп истифодаи маблағи Вазорати мудофиаро барои деворсозӣ манъ намуд

Ҷаҳон дар як сатр

02.07.2019


Тақвияти ҳамкориҳо бо БАТР

Мулоқоти Исматулло Насредин бо Умар Аюб Хон

Озмунҳои «Маҳаллаи беҳтарин» ва «Кӯчаи беҳтарин» баргузор мешаванд

Тоҷикистон. Барои табобати Осия Зулфонова аз Олмон табиб оварданд

То соли 2020 маҳсулоти муштараки ширии Тоҷикистону Беларус ба бозор мебарояд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед