logo

фарҳанг

ТАҚВИМҲОИ САНГИН Ё ВАҚТЕ РИШТАИ НУРИ ОФТОБ АЗ СӮРОХИ САНГ МЕГУЗАРАД

Оид ба нишонаҳои табиӣ ва сангҳои тақвимии деҳаҳои гуногуни ҳудуди Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон олимони бостоншиноси маъруф, мисли М.С. Андреев, И. Муҳиддинов, М.С. Бубнова ва ғайра дар асарҳои худ маълумоти зиёде додаанд. Чунин тақвимҳои сангин, ки ба Наврӯз робитаи қавӣ доранд, дар деҳаҳои Хуф, Равмеду Савноби водии Бартанги ноҳияи Рӯшон, Тингхони ноҳияи Роштқалъа, Рин, Зумудг, Зугванд, Ямги ноҳияи Ишкошим мавҷуданд ва замоне чун тақвими ягона барои мардуми маҳал хизмат кардаанд. Шодихон Юсуфбеков, доктори илм, директори Донишкадаи илмҳои инсоншиносии Академияи илмҳои ҷумҳурӣ, дар суҳбат зикр намуд, ки маъмултарин тақвими сангин тақвими донишманди маъруфи охири асри ХIХ ва ибтидои асри ХХ Суфӣ Муборакқадами Вахонӣ мебошад. Ин тақвимро ӯ дар назди хонаи худ, дар деҳаи Ямги ноҳияи Ишкошим бунёд кардааст. Он аз чор нишонасанги пайи ҳам қатор иборат аст, ки ба тарафи офтобнишин дар масофаҳои гуногун гузошта шудаанд. Санги якум дар назди хонааш гузошта шудааст, ки он дар худ сӯрохӣ дорад ва «офтоббин» - аш меноманд. Наздикии ғуруби Офтоб мӯйсафеди таҷрибадор дар назди санги сӯрохи «офтоббин» ба зону нишаста, мушоҳидаи худро оғоз мекунад. Ӯ ба воситаи сӯрохии ин санг ба сангҳои дуюм, ки дар шакли тирезача дар теппа монда шудаанд ва «ҳамалхона» ном доранд, чашм медӯзад. Тавассути сӯрохии ин тирезача ба сангҳои сеюм ( ки « дарвоза» ном дошта, аз ду санги рост истода иборат буда, дар масофаи б5 метр дуртар ҷойгиранд) ва чорум (ки «чилсанг» ном дораду дар масофаи 200 метр дуртар аз «ҳамалхона» ҷойгир аст, нигоҳ мекунад. Замоне, ки Офтоб аз хати рости шикофиҳои санги офтоббин, ҳамалхона ва дарвоза мегузарад, мефаҳманд, ки Наврӯз фаро расидааст.
Ба гуфтаи Ш. Юсуфбеков, дар баробари тақвими сангини Мубораки Вахонӣ боз шаклҳои дигари тақвимҳои сангинро бостоншиносон  дар  Помири  Шарқӣ ёфтаанд, ки  онҳо  низ хеле ҷолиби диққатанд. Бостоншиноси маъруф М.А.Бубнов оид ба ин тақвимҳо, ки соли 1961 аз тарафи бостоншинос А.Д. Бобоев дар водиҳои Шарол ва Калтатури Помири Шарқӣ ёфт шуда буданд, маълумоти муфассал дода, аз ҷумла қайд кардааст: “Тадқиқотҳои астрономии Н.А. Коновалова муайян кардаанд, ки маҷмааи Шарол нақши тақвими шамсиро бозида, нуқтаи фарорасии баробарии шабу рӯз (21- уми март- рӯзи Наврӯз ва 23-юми сентябр) ва рӯзи кӯтоҳтарину (22- юми декабр) дарозтарин (22- июн)- ро аниқ нишон медиҳад. Чунин тақвимҳои сангини қадим дар дунё беҳамто ҳастанд.” Дар деҳаи Тӯсиёни ноҳияи Роштқалъа бошад, расидани шуои Офтоб ба санге дар назди мазори Шоҳбурҳони Валиро нишони фарорасии Наврӯз меҳисобанд. Дар ин ҷо саҳарӣ шуои Офтоб аз байни қуллаҳои кӯҳ то поёни деҳа мисли ришта мерасад ва ин риштаи нур рӯз ба рӯз ба тарафи санги мазкур наздиктар ҳаракат мекунад. Ҳамин ки риштаи нури Офтоб саҳарӣ он сангро убур карда мегузарад, он рӯзи Наврӯз аст.
Раҳмони ГУЛЗОР, “Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.03.2018    №: 59-60    Мутолиа карданд: 298

21.02.2019


ХУҶАНД. Оғози сохтмони бинои нави «Тоҷикстандарт»

ФУТБОЛ. Тақвими бозиҳои тими мунтахаби олимпии кишвар муайян гардид

Табибон аз Тотористон бо ҳампешаҳои тоҷики худ мубодилаи таҷриба мекунанд

Роҳандозии лоиҳаҳои инноватсионӣ дар Қазоқистон

Дар Ҳиндустон 13 иштирокдори тӯй зери чархи мошини боркаш монд

Сӯхтор сабабгори марги ҳафт кӯдак дар Канада

Ҷаҳон дар як сатр

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед