logo

фарҳанг

ТАҚВИМҲОИ САНГИН Ё ВАҚТЕ РИШТАИ НУРИ ОФТОБ АЗ СӮРОХИ САНГ МЕГУЗАРАД

Оид ба нишонаҳои табиӣ ва сангҳои тақвимии деҳаҳои гуногуни ҳудуди Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон олимони бостоншиноси маъруф, мисли М.С. Андреев, И. Муҳиддинов, М.С. Бубнова ва ғайра дар асарҳои худ маълумоти зиёде додаанд. Чунин тақвимҳои сангин, ки ба Наврӯз робитаи қавӣ доранд, дар деҳаҳои Хуф, Равмеду Савноби водии Бартанги ноҳияи Рӯшон, Тингхони ноҳияи Роштқалъа, Рин, Зумудг, Зугванд, Ямги ноҳияи Ишкошим мавҷуданд ва замоне чун тақвими ягона барои мардуми маҳал хизмат кардаанд. Шодихон Юсуфбеков, доктори илм, директори Донишкадаи илмҳои инсоншиносии Академияи илмҳои ҷумҳурӣ, дар суҳбат зикр намуд, ки маъмултарин тақвими сангин тақвими донишманди маъруфи охири асри ХIХ ва ибтидои асри ХХ Суфӣ Муборакқадами Вахонӣ мебошад. Ин тақвимро ӯ дар назди хонаи худ, дар деҳаи Ямги ноҳияи Ишкошим бунёд кардааст. Он аз чор нишонасанги пайи ҳам қатор иборат аст, ки ба тарафи офтобнишин дар масофаҳои гуногун гузошта шудаанд. Санги якум дар назди хонааш гузошта шудааст, ки он дар худ сӯрохӣ дорад ва «офтоббин» - аш меноманд. Наздикии ғуруби Офтоб мӯйсафеди таҷрибадор дар назди санги сӯрохи «офтоббин» ба зону нишаста, мушоҳидаи худро оғоз мекунад. Ӯ ба воситаи сӯрохии ин санг ба сангҳои дуюм, ки дар шакли тирезача дар теппа монда шудаанд ва «ҳамалхона» ном доранд, чашм медӯзад. Тавассути сӯрохии ин тирезача ба сангҳои сеюм ( ки « дарвоза» ном дошта, аз ду санги рост истода иборат буда, дар масофаи б5 метр дуртар ҷойгиранд) ва чорум (ки «чилсанг» ном дораду дар масофаи 200 метр дуртар аз «ҳамалхона» ҷойгир аст, нигоҳ мекунад. Замоне, ки Офтоб аз хати рости шикофиҳои санги офтоббин, ҳамалхона ва дарвоза мегузарад, мефаҳманд, ки Наврӯз фаро расидааст.
Ба гуфтаи Ш. Юсуфбеков, дар баробари тақвими сангини Мубораки Вахонӣ боз шаклҳои дигари тақвимҳои сангинро бостоншиносон  дар  Помири  Шарқӣ ёфтаанд, ки  онҳо  низ хеле ҷолиби диққатанд. Бостоншиноси маъруф М.А.Бубнов оид ба ин тақвимҳо, ки соли 1961 аз тарафи бостоншинос А.Д. Бобоев дар водиҳои Шарол ва Калтатури Помири Шарқӣ ёфт шуда буданд, маълумоти муфассал дода, аз ҷумла қайд кардааст: “Тадқиқотҳои астрономии Н.А. Коновалова муайян кардаанд, ки маҷмааи Шарол нақши тақвими шамсиро бозида, нуқтаи фарорасии баробарии шабу рӯз (21- уми март- рӯзи Наврӯз ва 23-юми сентябр) ва рӯзи кӯтоҳтарину (22- юми декабр) дарозтарин (22- июн)- ро аниқ нишон медиҳад. Чунин тақвимҳои сангини қадим дар дунё беҳамто ҳастанд.” Дар деҳаи Тӯсиёни ноҳияи Роштқалъа бошад, расидани шуои Офтоб ба санге дар назди мазори Шоҳбурҳони Валиро нишони фарорасии Наврӯз меҳисобанд. Дар ин ҷо саҳарӣ шуои Офтоб аз байни қуллаҳои кӯҳ то поёни деҳа мисли ришта мерасад ва ин риштаи нур рӯз ба рӯз ба тарафи санги мазкур наздиктар ҳаракат мекунад. Ҳамин ки риштаи нури Офтоб саҳарӣ он сангро убур карда мегузарад, он рӯзи Наврӯз аст.
Раҳмони ГУЛЗОР, “Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.03.2018    №: 59-60    Мутолиа карданд: 204

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед