logo

фарҳанг

ДАР ҚАЛАМРАВИ НАВРӮЗ

Наврӯз ба тамоми маъно ҷашни мардумӣ буда, гувоҳи  ин ҳарф сурудаҳои  шифоҳии ҳамин мардум дар васфи он мебошад. Нигоҳи мардум ҳар он чиро, ки дар Наврӯз ранг мегирад, дида ва он ҳамаро дар рубоиву дубайтиҳои пурранг тасвир кардааст. Сабза, себарга, гул, булбул, лола, боғ, пӯдина, абру борони баҳор аз калима ва таркибҳоест, ки осори шифоҳии мардумро бе ҳузури онҳо наметавон тасаввур намуд. Ин рубоии зебову шево, аз нигоҳи ҳунари шеър болиғ ва аз нигоҳи муҳтаво пурбори мардумӣ чи қадар хонданист:
Наврӯз шуду лолаи хушранг баромад,
Булбул ба тамошои дафу чанг баромад.
Мурғони ҷаҳон ҷумла бикарданд парвоз,
Мурғи дили ман аз қафаси танг баромад.
Ин рубоӣ дар миёни мардум бисёр машҳур мебошад ва ҳар он ки андаке ба сухан ва адабиёти шифоҳӣ ошност, аз ин рубоии воқеан дилчасп ва аз назари маънӣ шоиста огоҳ аст. Он дар ҳар Ҷашни Наврӯз хонда ва ё суруда мешавад. Ҳунари шеър дар рубоӣ бисёр волост ва корбурди калимаҳо дар он бисёр дақиқ ва ҳунармандона. Гӯяндаи ин рубоӣ аз як тараф аз фаро расидани Наврӯз мужда медиҳад ва аз тарафи дигар зебоӣ ва шукуфоии фасли табиатро дар корбурди калимаи «лола» тасвир мекунад.
Булбул дар осори мардумӣ намоди ошиқ, зебоӣ, мусиқӣ, фироқ, садоқат ва рамзи фаро расидани Наврӯз мебошад. Он дар осори шифоҳии мардум барои нишон додани шавқу завқ ва садоқату муҳаббат бештар ба кор меравад. Дар ин рубоӣ булбул бар маънии хушҳолӣ, шодӣ ва тараб мебошад ва низ бар маънии хабар ва мужда аст аз фаро расидани Наврӯз ва шукуфоии табиат. Таркиби «дафу чанг» ишораест ба ҷашн гирифтани Наврӯз, ки мардум барои он базмҳои хурсандӣ баргузор месозанд.
Байти савум ва чаҳорум моломол аз ваҷд, шавқу завқ ва зинда шудани табиат аст ва «парвози мурғон», ҳамчунин, бар маънии шурӯи як зиндагии тоза низ мебошад. Мисраи чаҳорум ғояти баланди хушҳолист, ки бо фаро расидани Наврӯз дар инсон ин ҳис зинда мешавад. Инсон ҳам мисли табиат шукуфтан ва мисли мурғони баҳорӣ парвозро мехоҳад дар худ таҷриба кунад. Воқеан, бо омадани Наврӯз дили гирифта кушода мешавад ва манзур аз «қафаси танг» ҳамон дили гирифта аст, ки бо омадани Наврӯз он шикаста мешавад ва дил аз шодиву фараҳ пару бол мегирад.
Дар осори шифоҳии мардум муҳаббат ба Наврӯз бисёр самимона аст ва Наврӯзро ҳамон тавр ки дидаанд ва ҳамон тавр ки дар он зиндагӣ кардаанд, сурудаанд. Наврӯз дар зиндагии маънавии мардум ҳаргиз ҷой иваз нанамуда ва ҳамеша ҳамрозу ҳамдил бо мардум буда ва ин ҳампайвандӣ ҳеҷ гоҳ нагусастааст. Яъне Наврӯз як рукни муҳим ва асил аст дар зиндагии маънавии мардум ва фарҳангии миллати тоҷик, ки аксари арзишҳои миллӣ, суннатҳои миллӣ бар пояи он шакл гирифтааст. Наврӯз таърихи зиндаи миллати тоҷик мебошад ва он қарнҳост, ки маърифат, арзишҳои инсонӣ ва расму оини мардуми тоҷикро дар худ таҷассум месозад.  Рӯзу рӯзгор ва орзуву омоли миллати тоҷик бо ин калима пайванд хӯрдааст. Муҳимтарин ҳикмати Наврӯз дар зиндагии маънавии мардум он аст, ки занги кинаҳо аз дилҳо бояд зудуда шавад.
Дар Наврӯз ҳар кӣ дар баробари касе дар дил бухл дорад, қаҳр  дорад, бояд  аз он бигзарад ва дасти оштиву дӯстӣ дароз кунад. Наврӯз инсонҳоро ин гуна ба ҳам меовард ва ҷуз шукуфтан ба онҳо дарси муҳаббату меҳр медод. Такидани хона, об задани роҳҳо, шинондани ниҳол, хабар гирифтани пайвандон, ҳадия додан ба кӯдакон - ин ҳама махсуси фарҳанги миллати тоҷик аст, ки маншаи он аз Наврӯз мебошад. Дар адабиёти шифоҳии мардум ирфони Наврӯз ва ҷилваҳои он бисёр дилрабову шево тасвир шудааст, ки ба хонанда маънии воқеии Наврӯзро нишон медиҳад.
Муҳаммадалии АҶАМӢ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.03.2018    №: 59-60    Мутолиа карданд: 360

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд

КОРРУПСИЯ. 2047 ҷиноят ошкор гардид

САНОАТ. Беш аз 10 миллиард сомонӣ маҳсулот содирот шуд

САРМОЯИ МУСТАҚИМ. Воридот дар ҳоли афзоиш аст

ОБ. Таъминоти аҳолӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

АВҶИ ОБОДКОРИҲО ДАР ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА

12.02.2019


АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО АЗ КАШФИЁТИ НАВ ТО САНОАТИ ДОРУСОЗӢ

КӮЛОБ. Содироти 825 тонна маҳсулоти кишоварзӣ

ДАНҒАРА. Саноатикунонӣ вусъат мегирад

ФУРУДГОҲҲОИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ. Сатҳи хизматрасонӣ рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДК. Авлавият ба сатҳи касбият ва таълим

САДА. Тантанаи ҷашни миллӣ дар ноҳияи Шамсиддини Шоҳин

11.02.2019


ВАЗОРАТИ ФАРҲАНГ. 2018 - соли муваффақиятҳо буд

КУМИТАИ РУШДИ САЙЁҲӢ. Беш аз 1 миллион сайёҳ ба Тоҷикистон омад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед