logo

фарҳанг

ДАР ҚАЛАМРАВИ НАВРӮЗ

Наврӯз ба тамоми маъно ҷашни мардумӣ буда, гувоҳи  ин ҳарф сурудаҳои  шифоҳии ҳамин мардум дар васфи он мебошад. Нигоҳи мардум ҳар он чиро, ки дар Наврӯз ранг мегирад, дида ва он ҳамаро дар рубоиву дубайтиҳои пурранг тасвир кардааст. Сабза, себарга, гул, булбул, лола, боғ, пӯдина, абру борони баҳор аз калима ва таркибҳоест, ки осори шифоҳии мардумро бе ҳузури онҳо наметавон тасаввур намуд. Ин рубоии зебову шево, аз нигоҳи ҳунари шеър болиғ ва аз нигоҳи муҳтаво пурбори мардумӣ чи қадар хонданист:
Наврӯз шуду лолаи хушранг баромад,
Булбул ба тамошои дафу чанг баромад.
Мурғони ҷаҳон ҷумла бикарданд парвоз,
Мурғи дили ман аз қафаси танг баромад.
Ин рубоӣ дар миёни мардум бисёр машҳур мебошад ва ҳар он ки андаке ба сухан ва адабиёти шифоҳӣ ошност, аз ин рубоии воқеан дилчасп ва аз назари маънӣ шоиста огоҳ аст. Он дар ҳар Ҷашни Наврӯз хонда ва ё суруда мешавад. Ҳунари шеър дар рубоӣ бисёр волост ва корбурди калимаҳо дар он бисёр дақиқ ва ҳунармандона. Гӯяндаи ин рубоӣ аз як тараф аз фаро расидани Наврӯз мужда медиҳад ва аз тарафи дигар зебоӣ ва шукуфоии фасли табиатро дар корбурди калимаи «лола» тасвир мекунад.
Булбул дар осори мардумӣ намоди ошиқ, зебоӣ, мусиқӣ, фироқ, садоқат ва рамзи фаро расидани Наврӯз мебошад. Он дар осори шифоҳии мардум барои нишон додани шавқу завқ ва садоқату муҳаббат бештар ба кор меравад. Дар ин рубоӣ булбул бар маънии хушҳолӣ, шодӣ ва тараб мебошад ва низ бар маънии хабар ва мужда аст аз фаро расидани Наврӯз ва шукуфоии табиат. Таркиби «дафу чанг» ишораест ба ҷашн гирифтани Наврӯз, ки мардум барои он базмҳои хурсандӣ баргузор месозанд.
Байти савум ва чаҳорум моломол аз ваҷд, шавқу завқ ва зинда шудани табиат аст ва «парвози мурғон», ҳамчунин, бар маънии шурӯи як зиндагии тоза низ мебошад. Мисраи чаҳорум ғояти баланди хушҳолист, ки бо фаро расидани Наврӯз дар инсон ин ҳис зинда мешавад. Инсон ҳам мисли табиат шукуфтан ва мисли мурғони баҳорӣ парвозро мехоҳад дар худ таҷриба кунад. Воқеан, бо омадани Наврӯз дили гирифта кушода мешавад ва манзур аз «қафаси танг» ҳамон дили гирифта аст, ки бо омадани Наврӯз он шикаста мешавад ва дил аз шодиву фараҳ пару бол мегирад.
Дар осори шифоҳии мардум муҳаббат ба Наврӯз бисёр самимона аст ва Наврӯзро ҳамон тавр ки дидаанд ва ҳамон тавр ки дар он зиндагӣ кардаанд, сурудаанд. Наврӯз дар зиндагии маънавии мардум ҳаргиз ҷой иваз нанамуда ва ҳамеша ҳамрозу ҳамдил бо мардум буда ва ин ҳампайвандӣ ҳеҷ гоҳ нагусастааст. Яъне Наврӯз як рукни муҳим ва асил аст дар зиндагии маънавии мардум ва фарҳангии миллати тоҷик, ки аксари арзишҳои миллӣ, суннатҳои миллӣ бар пояи он шакл гирифтааст. Наврӯз таърихи зиндаи миллати тоҷик мебошад ва он қарнҳост, ки маърифат, арзишҳои инсонӣ ва расму оини мардуми тоҷикро дар худ таҷассум месозад.  Рӯзу рӯзгор ва орзуву омоли миллати тоҷик бо ин калима пайванд хӯрдааст. Муҳимтарин ҳикмати Наврӯз дар зиндагии маънавии мардум он аст, ки занги кинаҳо аз дилҳо бояд зудуда шавад.
Дар Наврӯз ҳар кӣ дар баробари касе дар дил бухл дорад, қаҳр  дорад, бояд  аз он бигзарад ва дасти оштиву дӯстӣ дароз кунад. Наврӯз инсонҳоро ин гуна ба ҳам меовард ва ҷуз шукуфтан ба онҳо дарси муҳаббату меҳр медод. Такидани хона, об задани роҳҳо, шинондани ниҳол, хабар гирифтани пайвандон, ҳадия додан ба кӯдакон - ин ҳама махсуси фарҳанги миллати тоҷик аст, ки маншаи он аз Наврӯз мебошад. Дар адабиёти шифоҳии мардум ирфони Наврӯз ва ҷилваҳои он бисёр дилрабову шево тасвир шудааст, ки ба хонанда маънии воқеии Наврӯзро нишон медиҳад.
Муҳаммадалии АҶАМӢ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.03.2018    №: 59-60    Мутолиа карданд: 300

19.11.2018


ДЕВАШТИЧ. Авҷи созандагиҳо дар Ҷамоати деҳоти Яхтан

Артиши Сурия охирин истеҳкоми «ДИ» дар ҷануби кишварро зери назорат гирифт

Дар ҳама минтақаҳои Ӯзбекистон «мактаби президентӣ» месозанд

Роҳандозии барномаи махсуси давлатии ипотекӣ барои дӯзандагони Қирғизистон

Киштии зериобии «Сан Хуан» - ро дар уқёнуси Атлантика ёфтанд

Ҷаҳон дар як сатр

Кулишов: «Марзҳои ИДМ бо таҷҳизоти муосир таъмин карда мешаванд»

Дар Тоҷикистон омӯзгори забони англисӣ барои таблиғи «ДИ» 19 сол гирифт

Қазоқистон мубориза бо машруботро сахттар мекунад

Фоидаи туризм ба кадом шаҳри дунё бештар аст?

Ҷаҳон дар як сатр

"ИСТИҚЛОЛ" бори аввал барои Ҷоми чемпионҳои КФО мубориза хоҳад бурд

Омодагии тими миллӣ ба марҳилаи интихобии Ҷоми ҷаҳон – 2022

УСМОН ТОШЕВ САРМУРАББИИ НАВИ ДАСТАИ МУНТАХАБ

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед