logo

фарҳанг

ДАР ҚАЛАМРАВИ НАВРӮЗ

Наврӯз ба тамоми маъно ҷашни мардумӣ буда, гувоҳи  ин ҳарф сурудаҳои  шифоҳии ҳамин мардум дар васфи он мебошад. Нигоҳи мардум ҳар он чиро, ки дар Наврӯз ранг мегирад, дида ва он ҳамаро дар рубоиву дубайтиҳои пурранг тасвир кардааст. Сабза, себарга, гул, булбул, лола, боғ, пӯдина, абру борони баҳор аз калима ва таркибҳоест, ки осори шифоҳии мардумро бе ҳузури онҳо наметавон тасаввур намуд. Ин рубоии зебову шево, аз нигоҳи ҳунари шеър болиғ ва аз нигоҳи муҳтаво пурбори мардумӣ чи қадар хонданист:
Наврӯз шуду лолаи хушранг баромад,
Булбул ба тамошои дафу чанг баромад.
Мурғони ҷаҳон ҷумла бикарданд парвоз,
Мурғи дили ман аз қафаси танг баромад.
Ин рубоӣ дар миёни мардум бисёр машҳур мебошад ва ҳар он ки андаке ба сухан ва адабиёти шифоҳӣ ошност, аз ин рубоии воқеан дилчасп ва аз назари маънӣ шоиста огоҳ аст. Он дар ҳар Ҷашни Наврӯз хонда ва ё суруда мешавад. Ҳунари шеър дар рубоӣ бисёр волост ва корбурди калимаҳо дар он бисёр дақиқ ва ҳунармандона. Гӯяндаи ин рубоӣ аз як тараф аз фаро расидани Наврӯз мужда медиҳад ва аз тарафи дигар зебоӣ ва шукуфоии фасли табиатро дар корбурди калимаи «лола» тасвир мекунад.
Булбул дар осори мардумӣ намоди ошиқ, зебоӣ, мусиқӣ, фироқ, садоқат ва рамзи фаро расидани Наврӯз мебошад. Он дар осори шифоҳии мардум барои нишон додани шавқу завқ ва садоқату муҳаббат бештар ба кор меравад. Дар ин рубоӣ булбул бар маънии хушҳолӣ, шодӣ ва тараб мебошад ва низ бар маънии хабар ва мужда аст аз фаро расидани Наврӯз ва шукуфоии табиат. Таркиби «дафу чанг» ишораест ба ҷашн гирифтани Наврӯз, ки мардум барои он базмҳои хурсандӣ баргузор месозанд.
Байти савум ва чаҳорум моломол аз ваҷд, шавқу завқ ва зинда шудани табиат аст ва «парвози мурғон», ҳамчунин, бар маънии шурӯи як зиндагии тоза низ мебошад. Мисраи чаҳорум ғояти баланди хушҳолист, ки бо фаро расидани Наврӯз дар инсон ин ҳис зинда мешавад. Инсон ҳам мисли табиат шукуфтан ва мисли мурғони баҳорӣ парвозро мехоҳад дар худ таҷриба кунад. Воқеан, бо омадани Наврӯз дили гирифта кушода мешавад ва манзур аз «қафаси танг» ҳамон дили гирифта аст, ки бо омадани Наврӯз он шикаста мешавад ва дил аз шодиву фараҳ пару бол мегирад.
Дар осори шифоҳии мардум муҳаббат ба Наврӯз бисёр самимона аст ва Наврӯзро ҳамон тавр ки дидаанд ва ҳамон тавр ки дар он зиндагӣ кардаанд, сурудаанд. Наврӯз дар зиндагии маънавии мардум ҳаргиз ҷой иваз нанамуда ва ҳамеша ҳамрозу ҳамдил бо мардум буда ва ин ҳампайвандӣ ҳеҷ гоҳ нагусастааст. Яъне Наврӯз як рукни муҳим ва асил аст дар зиндагии маънавии мардум ва фарҳангии миллати тоҷик, ки аксари арзишҳои миллӣ, суннатҳои миллӣ бар пояи он шакл гирифтааст. Наврӯз таърихи зиндаи миллати тоҷик мебошад ва он қарнҳост, ки маърифат, арзишҳои инсонӣ ва расму оини мардуми тоҷикро дар худ таҷассум месозад.  Рӯзу рӯзгор ва орзуву омоли миллати тоҷик бо ин калима пайванд хӯрдааст. Муҳимтарин ҳикмати Наврӯз дар зиндагии маънавии мардум он аст, ки занги кинаҳо аз дилҳо бояд зудуда шавад.
Дар Наврӯз ҳар кӣ дар баробари касе дар дил бухл дорад, қаҳр  дорад, бояд  аз он бигзарад ва дасти оштиву дӯстӣ дароз кунад. Наврӯз инсонҳоро ин гуна ба ҳам меовард ва ҷуз шукуфтан ба онҳо дарси муҳаббату меҳр медод. Такидани хона, об задани роҳҳо, шинондани ниҳол, хабар гирифтани пайвандон, ҳадия додан ба кӯдакон - ин ҳама махсуси фарҳанги миллати тоҷик аст, ки маншаи он аз Наврӯз мебошад. Дар адабиёти шифоҳии мардум ирфони Наврӯз ва ҷилваҳои он бисёр дилрабову шево тасвир шудааст, ки ба хонанда маънии воқеии Наврӯзро нишон медиҳад.
Муҳаммадалии АҶАМӢ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.03.2018    №: 59-60    Мутолиа карданд: 446

18.07.2019


ХАДАМОТИ ЗИДДИИНҲИСОРӢ. Болоравии нархи барқ ба қарзи он марбут аст

Азим Иброҳим Ким Тэ Сонгро ба ҳузур пазируфт

Ба ташкили корхонаҳои муштарак ҳавасмандӣ зоҳир гардид

Ҳамоиши «Ваҳдат – омили ягонагӣ ва суботи ҷомеа» доир шуд

Ҳамкорӣ бо Қатар густариш меёбад

Саридораи геология. 2810 харитаи геологӣ рақамӣ шуд

121 шахси масъул ба ҷавобгарии маъмурӣ кашида шуд

Роҳи нави сесатҳаи Душанбе ба истифода дода мешавад

Президенти Қазоқистон Шӯрои миллии эътимоди ҷомеаро созмон дод

Дар Ӯзбекистон аввалин IT-технопарк бунёд мегардад

Ҷаҳон дар як сатр

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед