logo

фарҳанг

НАВРӮЗ – ПАЙВАНДИ ИНСОН БО ТАБИАТ

Наврӯз аз бошукӯҳтарин ҷашнҳои қадимаи ориёист, ки донишмандон беш аз 5 ҳазор сол таърих доштани онро рақам мезананд. Боиси ифтихор аст, ки онро ниёгони мо ба тамаддуни башарӣ тақдим намудаанд. Наврӯз ҷашнест, ки бо кайҳон иртиботи қавӣ дошта, робитаи оламу одам, эҳёи табиат, баробаршавии шабу рӯз, пирӯзии рӯшанӣ бар торикист.

Хушбахтона, доир ба пайдоиши Наврӯз ва таърихи он дар сарчашмаҳо андешаҳои донишмандон то ба замони мо омада расидаанд. Ин назарҳо якранг набуда, муҳаққиқон роҷеъ ба Наврӯз, иртиботи он бо табиат, арзишҳои башарии ин ид, нақши Наврӯз дар пешрафти тамаддуни инсонӣ ва амсоли ин назарҳои гуногунро баён доштаанд. Донишманди фарзона Абурайҳони Берунӣ  дар китоби  “Ат-тафҳим” Наврӯзро ин гуна шарҳ додааст: “Нахустин рӯз аст аз фарвардинмоҳ ва аз ин ҷиҳат “рӯзи нав” ном кардаанд, зеро ки пешонии соли нав аст, он чи аз паси ӯст аз ин панҷ рӯз, ҳама ҷашнҳо ва шодмониҳост”.
 Аксари донишмандон пайдоиши Наврӯзро ба аҳди Ҷамшед аз шоҳони замони Пешдодӣ нисбат медиҳанд. Дар “Шоҳнома” - и беза-воли Фирдавсӣ Ҷамшед дар 700 соли подшоҳиаш ба мардум ҳунарҳои мухталиф аз қабили оҳангудозӣ, бофандагӣ ва дӯзандагӣ, ҳамчунин, ҷангафзорсозиро нишон дода, донишу фарҳангро миёни мардумони кишвараш густариш дод. Дар “Шоҳнома” омадааст, ки Ҷамшед рӯзе бар тахт нишаст он рӯзро ба унвони рӯзи нав бузург дошт ва икрому эҳтиром кард. Ин маъниро Ҳакими Тӯсӣ ин тавр назм кардааст:
Ба Ҷамшед гавҳар афшонданд,
Мар он рӯзро рӯзи нав хонданд...

Абурайҳони Берунӣ низ ин гуфтаи Фирдавсиро тасдиқ кардааст. Ба гуфтаи Берунӣ гӯё дар ин рӯз Ҷамшед бар тахт нишаст. Ҷамшед, ки сайри олам мекард, партави Офтоб бар тоҷу тахташ тобид. Рӯшноие падид омад ва мардумон ин рӯзро - рӯзи нав хонданд. Аммо бархе муаррихони дигар, аз қабили Муқаддасӣ  рӯзи  бар тахт нишастани Ҷамшедро, ки  нахустин рӯзи фарвардинмоҳ буд, Наврӯз хонданд. Дар ривояти дигари Берунӣ гӯё Аҳриман баракатро аз дунё рабуд ва ҳама ҷоро хушксолӣ фаро гирифт. Дигар борон наборид.   Ҷамшед бар Аҳриман  ғолиб омад ва баракат дубора ба мардумон баргашт. Оламро хурсандӣ фаро гирифт ва он рӯзро Наврӯз хондаанд. 
Умари Хайём, ки пеш аз ҳама донандаи бузурги илмҳои дақиқ буд,  дар “Наврӯзнома” - аш ҳарчанд ҷашни мазкурро аз Ҷамшед медонад, аммо сарчашмаи ин идро дар баробаршавии шабу рӯз маънидод месозад. “Сабаби ном ниҳодани Наврӯз аз он ҷиҳат будааст, ки Офтоб дар 365 шабонарӯз рабеъ ба аввали дақиқа, ба бурҷи ҳамал ояд ва чун Ҷамшед он рӯзро дарёфт, Наврӯз ном ниҳод ва ҷашн оин овард”, - навиштааст Умари Хайём.
Аксари донишмандон муътақиданд, ки Наврӯз, пеш аз ҳама, ҷанбаи илмӣ дорад ва он ҳам  ин аст, ки  Хуршед ба бурҷи ҳамал мерасад. Аммо ривоятҳои дигар низ ҳаст, ки Худованд оламро маҳз дар Наврӯз офарид. Яъне Наврӯз - рӯзи офариниши оламу одам аст.
Яке аз суннатҳои наврӯзӣ шодбош гуфтани якдигар аст  ва ақидае роиҷ аст, ки орзуҳои наврӯзӣ то ба наврӯзи дигар амалӣ хоҳанд шуд.
Наврӯз пайванд ва робитаи қавии инсон ва табиат аст. Ҳақ ба ҷониби Пешвои миллат,  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аст, ки мегӯянд: “Наврӯз падидае аст, ки аз ҷониби худи табиат барои аҳли сайёраи Замин тақдим шудааст”.
Ҷамила АБДУЛХАЙРЗОДА,
корманди дастгоҳи суди шаҳри Душанбе


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 28.03.2018    №: 61    Мутолиа карданд: 336

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал

ХАТЛОН. Таъсиси 31 корхона дар 6 моҳ

МАРКАЗИ ТАДҚИҚОТИ СТРАТЕГӢ. Ҳамкориҳо самар медиҳанд

"ТОҶИК ЭЙР". Парвозҳо аз нав шурӯъ гаштанд

Таъсиси 26 ширкати сайёҳӣ дар ним сол

ДДК. Шумораи омӯзгорони унвондор меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

ВАЗОРАТИ МЕҲНАТ, МУҲОҶИРАТ ВА ШУҒЛИ АҲОЛӢ. Музди миёнаи меҳнат – 1350 сомонӣ

ТИББИ ОИЛАВӢ МУҲИМТАРИН РУКНИ ТАНДУРУСТӢ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед