logo

фарҳанг

НАВРӮЗИ КИШОВАРЗОН

Тоҷикон ҷашни писандида ва дӯстоштаи хеш Наврӯзро  аз даврони куҳан бо ҷалолу шукӯҳи хос дар ҳар як шаҳру деҳ ва вилояту воҳаву водӣ баргузор менамоянд. Наврӯз барои мардуми мо рамзи рӯзгори осуда, зиндагии ширин ва пурфайзу баракат мебошад. Бесабаб нест, ки кишоварзон кӯшиш мекарданд, дар Наврӯз хушнудӣ бинамоянд, таронасаройӣ ва рақсу бозӣ кунанд, базми шеър созмон диҳанд, бо зарофатгӯйӣ ва хушгуфторӣ Ҷашни Наврӯзро бо шодиву сурур, дили беғам истиқбол бигиранд. Орзуи рӯзгори осуда, хушгузаронии умр ва расидан ба беҳрӯзиҳо сабаб гардидааст, ки заҳматкашон бо ҳар гуна расму оин Соли навро баргузор бинмоянд.
Кишоварзи тоҷик дар таронаҳои хеш Замин - Модарро васф намудааст. Чунки ҳамин Замин аст, ки ба инсонҳо ризқу рӯзӣ медиҳад. Нисбат ба ин дар бештари дубайтиҳои мардумӣ замин, табиат ва кишти зироат мавриди ситоиш ва ифтихормандӣ қарор гирифтааст:
Манам деҳқон, Замин кошонаи ман,
Миёни дашту саҳро хонаи ман.
Чароғон мекунам кӯҳу даманро,
Ба ҳар маҳфил бувад афсонаи ман.

Дар бисёр маҳалҳо ба истиқболи Наврӯз кишоварзони тоҷик маросимеро баргузор менамуданд, ки онро «Ҷуфтбаророн» меноманд. Ин маросимро дар маҳалҳои шимолӣ «Ҷуфтбаророн» ва «Юғмонон» ном кардаанд. Дар баъзе маҳалҳо, хоссатан тоҷикони Афғонистон ин маросимро «қулбакашӣ» меноманд, ки маҳз дар арафаи Наврӯз говҳои ҷуфтии бониро юғу сипор баста, шохони говонро рӯған ё чарб мекарданд, таоми маросимӣ пухта, сараввал пирони деҳаро зиёфат медоданд ва баъди он аз кишоварзони ботаҷриба дуои хайр гирифта, ба кишти баҳорӣ мепардохтанд. Айёми киштро дар аксари маҳалҳо деҳқонони куҳансол таъйин менамуданд. Дар баъзе маҳалҳо шахсе, ки муҳлати киштро муайян мекард, «шавгунӣ» ном дошт. Шавгунӣ намояндаи Бобои Деҳқон ба шумор мерафт. Ҳар кишоварзе, ки ба душворӣ мувоҷеҳ мешуд, аз шавгунӣ ёрӣ ва мадад мехост ва бо машварати ӯ корҳои кишоварзии хешро анҷом медод.
Дар маҳалҳои шимолии Тоҷикистон қабл аз шурӯъ ба корҳои кишоварзӣ рисолаи деҳқониро мутолиа менамуданд. Алъон кишоварзони тоҷик дар омад - омад ва арафаи Наврӯз мошинолотро тармим намуда, ба онҳо ҳамели гулҳои рангаро овехта, ба кишти баҳорӣ мепардозанд.
Дар аксари маҳалҳо дар рӯзи чаҳоршанбеи ҳафтаи охирини соли куҳна маросимҳои «Чаҳоршанбеи сурӣ», «Чаҳоршанбеи охири сол» ва «Оташафрӯз» - ро баргузор менамуданд. Чаҳоршанбеи сурӣ, чаҳоршанбеи ҷашни шодӣ дар байни дигар халқҳои ҳиндуаврупойӣ низ ривоҷ дорад, ки мардум оташ афрӯхта, аз болои он меҷаҳиданд. Бинобар ин, онро дар баъзе маҳаллаҳо «Аловпарак» низ мегуфтанд. Аз болои оташ ҷаҳида мегуфтанд: «Оташ, оташ, зардиву ранҷурии ман аз ту, сурхиву фирӯзонии ту аз ман!» Дар баъзе ноҳияҳо таблаку дутор навохта мерақсиданд ва таронаи зайлро замзама мекарданд:
Оташафрӯз омада,
Соле як рӯз омада.

Ин маросим то даврони исломӣ буда, бо оини пешинаи ниёгон марбут аст ва бо нияти Наврӯзро бе ранҷу кулфат истиқбол гирифтан доир мегардад.

Марди кишоварз пуштаву дара ва гулу гиёҳи онро хуб медонад. Номи ҳар кадоми онҳо ва ҳатто ба кадом дардҳо даво будани ағлаби онҳоро низ хуб эҳсос менамояд.
Рӯзӣ АҲМАД, фолклоршинос


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 02.04.2018    №: 65    Мутолиа карданд: 201

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед