logo

фарҳанг

НАВРӮЗИ КИШОВАРЗОН

Тоҷикон ҷашни писандида ва дӯстоштаи хеш Наврӯзро  аз даврони куҳан бо ҷалолу шукӯҳи хос дар ҳар як шаҳру деҳ ва вилояту воҳаву водӣ баргузор менамоянд. Наврӯз барои мардуми мо рамзи рӯзгори осуда, зиндагии ширин ва пурфайзу баракат мебошад. Бесабаб нест, ки кишоварзон кӯшиш мекарданд, дар Наврӯз хушнудӣ бинамоянд, таронасаройӣ ва рақсу бозӣ кунанд, базми шеър созмон диҳанд, бо зарофатгӯйӣ ва хушгуфторӣ Ҷашни Наврӯзро бо шодиву сурур, дили беғам истиқбол бигиранд. Орзуи рӯзгори осуда, хушгузаронии умр ва расидан ба беҳрӯзиҳо сабаб гардидааст, ки заҳматкашон бо ҳар гуна расму оин Соли навро баргузор бинмоянд.
Кишоварзи тоҷик дар таронаҳои хеш Замин - Модарро васф намудааст. Чунки ҳамин Замин аст, ки ба инсонҳо ризқу рӯзӣ медиҳад. Нисбат ба ин дар бештари дубайтиҳои мардумӣ замин, табиат ва кишти зироат мавриди ситоиш ва ифтихормандӣ қарор гирифтааст:
Манам деҳқон, Замин кошонаи ман,
Миёни дашту саҳро хонаи ман.
Чароғон мекунам кӯҳу даманро,
Ба ҳар маҳфил бувад афсонаи ман.

Дар бисёр маҳалҳо ба истиқболи Наврӯз кишоварзони тоҷик маросимеро баргузор менамуданд, ки онро «Ҷуфтбаророн» меноманд. Ин маросимро дар маҳалҳои шимолӣ «Ҷуфтбаророн» ва «Юғмонон» ном кардаанд. Дар баъзе маҳалҳо, хоссатан тоҷикони Афғонистон ин маросимро «қулбакашӣ» меноманд, ки маҳз дар арафаи Наврӯз говҳои ҷуфтии бониро юғу сипор баста, шохони говонро рӯған ё чарб мекарданд, таоми маросимӣ пухта, сараввал пирони деҳаро зиёфат медоданд ва баъди он аз кишоварзони ботаҷриба дуои хайр гирифта, ба кишти баҳорӣ мепардохтанд. Айёми киштро дар аксари маҳалҳо деҳқонони куҳансол таъйин менамуданд. Дар баъзе маҳалҳо шахсе, ки муҳлати киштро муайян мекард, «шавгунӣ» ном дошт. Шавгунӣ намояндаи Бобои Деҳқон ба шумор мерафт. Ҳар кишоварзе, ки ба душворӣ мувоҷеҳ мешуд, аз шавгунӣ ёрӣ ва мадад мехост ва бо машварати ӯ корҳои кишоварзии хешро анҷом медод.
Дар маҳалҳои шимолии Тоҷикистон қабл аз шурӯъ ба корҳои кишоварзӣ рисолаи деҳқониро мутолиа менамуданд. Алъон кишоварзони тоҷик дар омад - омад ва арафаи Наврӯз мошинолотро тармим намуда, ба онҳо ҳамели гулҳои рангаро овехта, ба кишти баҳорӣ мепардозанд.
Дар аксари маҳалҳо дар рӯзи чаҳоршанбеи ҳафтаи охирини соли куҳна маросимҳои «Чаҳоршанбеи сурӣ», «Чаҳоршанбеи охири сол» ва «Оташафрӯз» - ро баргузор менамуданд. Чаҳоршанбеи сурӣ, чаҳоршанбеи ҷашни шодӣ дар байни дигар халқҳои ҳиндуаврупойӣ низ ривоҷ дорад, ки мардум оташ афрӯхта, аз болои он меҷаҳиданд. Бинобар ин, онро дар баъзе маҳаллаҳо «Аловпарак» низ мегуфтанд. Аз болои оташ ҷаҳида мегуфтанд: «Оташ, оташ, зардиву ранҷурии ман аз ту, сурхиву фирӯзонии ту аз ман!» Дар баъзе ноҳияҳо таблаку дутор навохта мерақсиданд ва таронаи зайлро замзама мекарданд:
Оташафрӯз омада,
Соле як рӯз омада.

Ин маросим то даврони исломӣ буда, бо оини пешинаи ниёгон марбут аст ва бо нияти Наврӯзро бе ранҷу кулфат истиқбол гирифтан доир мегардад.

Марди кишоварз пуштаву дара ва гулу гиёҳи онро хуб медонад. Номи ҳар кадоми онҳо ва ҳатто ба кадом дардҳо даво будани ағлаби онҳоро низ хуб эҳсос менамояд.
Рӯзӣ АҲМАД, фолклоршинос


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 02.04.2018    №: 65    Мутолиа карданд: 311

18.03.2019


ГРАНД СЛЕМИ ЕКАТЕРИНБУРГ. Беҳрӯз мақоми сеюмро гирифт

Tesla дар Қазоқистон нуқтаҳои нерудиҳӣ месозад

Аз фурӯравии биноҳо дар Чин 10 нафар ҷон бохт

Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё дар фикри бунёди биржаи меҳнат шуд

Сиёсатмадори олмонӣ лағви таҳримоти зиддирусиро зарур мешуморад

Ҷаҳон дар як сатр

13.03.2019


Парвиз Давлатзода бо Чэн Гуопин вохӯрд

Имконияти таҳсил дар ДДУК тавсеа меёбад

Маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлолият ва Озодӣ» интихоб гардид

06.03.2019


Назорати фаъолияти ширкатҳои букмекирӣ пурзӯр мешавад

Бунёди маҷмааи корхонаҳои нассоҷӣ дар назар аст

Форуми якуми иттилоотонии ҷомеаи шаҳрвандӣ баргузор мегардад

ҶОМИ "ФФТ" "Истиқлол" бори панҷум онро соҳиб шуд

Варзишгарони тоҷик 5 медал ба даст оварданд

Ҷаҳон дар як сатр

Нилуфар Рофиева дар озмуни нозанинҳои Россия ғолиб омад

Лондон муносибаташро бо Москва ба эътидол овардан мехоҳад

Покистон ба гуфтушунид бо Ҳиндустон шурӯъ мекунад

Андешаи Лукашенко оид ба яхи обнашудаи муносибот бо Иттиҳоди Аврупо

Соли 2019 ду ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт супурда мешавад

05.03.2019


СУҒД. Авлавият ба кишти картошка

04.03.2019


Хуҷанд ба даҳгонаи шаҳрҳои беҳтарини сайёҳӣ ворид гардид

Сертификати армуғони сайёҳӣ таъсис ёфт

ҶОМИ "ФФТ". "Истиқлол" ва "Кӯктош" дар финал

Осиёи Марказӣ. Камтарин теъдоди маҳбусон дар Тоҷикистон аст

Москва ва Вашингтон нархи раводидро арзон карданд

Қазоқистон ба воридоти меваю сабзавоти Қирғизистон роҳ мекушояд

Лавров: «Вазъият дар Сурия ба эътидол омад»

Ҳалокати 29 нафар аз обхезӣ дар ҷануби Афғонистон

Ҷаҳон дар як сатр

01.03.2019


ФУТБОЛ. «Хуҷанд» бо «Аҳал» мубориза мебарад

Бори нахуст дар таърих якбора ду зан ба кайҳони кушод мебароянд

Пекин дар фикри эъмори Девори бузурги чинӣ шуд

Испания солимтарин кишвари дунё эътироф гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед