logo

фарҳанг

БОБОҶОН ҒАФУРОВ - АБАРМАРДИ МИЛЛАТ

Аз рӯзҳои нахустини роҳбарӣ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон  ба аҳли зиё - адибон, рӯзноманигорон, олимону равшанфикрон таваҷҷуҳи хосса зоҳир мекунанд. Бесабаб  набуд, ки се шахсияти маъруфи таъриху адаб Садриддин Айнӣ, Бобоҷон Ғафуров ва Мирзо Турсунзода аз аввалинҳо шуда ба унвони  Қаҳрамони  Тоҷикистон  қадр гардиданд. Оре, месазад, ки ходими намоёни давлатию  сиёсӣ Бобоҷон Ғафуровро ҳамчун олими нотакрор  дар қатори нобиғаҳои ҷаҳонӣ ном  бубарем.
Дар ташаккули шахсияти Бобоҷон  Ғафуров  чун  инсони  комилу ватандӯст - падараш  Ғафур  Сангинов деҳқон  ва коргари роҳи оҳан ва хусусан модари маорифпарвари ӯ шоира Розия Озод таъсири мусбат расондаанд.
Давраи ҷавонии Б. Ғафуров дар вазъияте мегузашт, ки ҷараёни сиёсӣ - иртиҷоии пантуркизм вуҷуд доштани  халқи тоҷикро инкор карда, Осиёи Миёнаро ба империяи “Туркияи  бузург” пайваст карданӣ буд. Фаъ-олияти илмӣ - эҷодии  Бобоҷон Ғафуров бояд исбот мекард, ки халқи тоҷик  аз давраҳои  қадим маълум ва машҳур аст.
Ҳанӯз дар солҳои 30 - юми асри ХХ  Б. Ғафуров ба омӯхтани  таърихи халқи тоҷик  шурӯъ намуда, соли 1941 дар мавзӯи “Таърихи тариқати исмоилия аз ибтидои асри ХIХ то ҷанги  якуми ҷаҳон”  рисолаи  номзадӣ  дифоъ кард.
Фаъолияти хуби ташкилотчигӣ, илмию  фарҳангӣ ва тарбиявии Бобоҷон Ғафуровро дар солҳои баъдиҷангии барқароркунии хоҷагии халқ ба назар гирифта, Пленуми ҳаждаҳуми КМ ҲК Тоҷикистон (3 - 5 июни соли 1946) ӯро Котиби якуми Ҳизби коммунисти Тоҷикистон интихоб намуд. Ҳукумати ҷумҳурӣ нақшаи панҷсолаи чорумро, ки  барқароркунии  хоҷагии  халқ  ном дошт, қабул намуд. Қобилияти хуби ташкилотчигии Б. Ғафуров буд, ки мардум тавассути мусобиқаҳои меҳнатӣ нақшаро дар муддати  4 солу 3 моҳ иҷро  карданд.
Яке аз масъалаҳои муҳим дар ҳаёти  ҷумҳурӣ ин сиёсати муҳоҷирати дохилӣ буд. Дар солҳои 1946 - 1950 ба ноҳияҳои пахтакори водии Вахш ва даштҳои Дилварзину Мирзочӯл мардуми ноҳияҳои баландкӯҳ ва сераҳолӣ  кӯчонда шуданд. Бо мақсади тайёр намудани  кадрҳои баландихтисоси соҳаи кишоварзӣ  курсҳои кӯтоҳмуддат ва мактабу техникумҳо таъсис ёфтанд.
Бо ташаббус ва роҳбарии бевоситаи Б. Ғафуров марказҳои бузурги илмиву фарҳангӣ: Донишгоҳи  давлатии  Тоҷикистон (ҳозира Донишгоҳи  миллии Тоҷикистон, 1948),  Академияи  илмҳои ҷумҳурӣ (1951) ва Донишкадаи политехникии Тоҷикистон ( ҳоло Донишгоҳи техникии Тоҷикистон, 1956) таъсис  дода шуданд.
Мавсуф дар баробари сиёсатмадори барҷаста буданаш, инчунин, дар ташаккули ҳаёти илмӣ ва фарҳангии ҷумҳурӣ хизматҳои  босазое  кардааст. 25 феврали соли 1952 рисолаи докториашро дар мавзӯи “Таърихи халқи тоҷик” ҳимоя кард. Омӯзишу  таҳқиқи  таърихи  халқи  тоҷик  ва  таваҷҷуҳи  Бобоҷон Ғафуровро бар он ба назар  гирифта, соли 1956 ӯро директори Институти шарқшиносии Академияи илмҳои Иттиҳоди Шӯравӣ таъйин мекунанд. Бо  ёрии  амалии ӯ гурӯҳи муаллифон бори аввал таърихи халқи тоҷикро дар се ҷилду панҷ китоб  навишта, солҳои 1963 - 1965 дар нашриёти “Наука” - и  шаҳри Москва  чоп намуданд. Ӯ мактаби калон ва эътирофшудаи шарқшиносиро асос гузошт.
Аллома Бобоҷон Ғафуров барои навиштани  шоҳасари худ “Тоҷикон” зиёда аз  2000 сарчашмаи дохилӣ ва хориҷӣ, монография ва мақолаҳои илмиро истифода кардааст. Ин китоб дар баробари “Шоҳнома” - и Фирдавсӣ, “Таърихи Бухоро” ва “Таърихи Наршахӣ” - и  Абубакри Наршахӣ, “Сиёсатнома” - и Низомулмулк чун шиносномаи халқи тоҷик хизмат менамояд.
Тавассути фаъолияти илмӣ - ҷамъиятии ӯ дар байни ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ, хусусан мамлакатҳои Шарқ муносибатҳои муътадили тиҷоратию фарҳангӣ ба амал омаданд.
Академик Б. Ғафуровро чун сиёсатмадори варзида дар миқёси ҷаҳон, хусусан  дар Шарқ мешиносанд. Б. Ғафуров барои мубориза баҳри пойдории сулҳи ҷаҳон бо  медали тиллои Шӯрои ҷаҳонии сулҳ ва Ҷоизаи байналмилалии  ба номи Ҷавоҳирлаъл Неҳру қадр шудааст. Шоири машҳури  Покистон Файз  Аҳмад Файз соли 1978 оромгоҳи алломаро зиёрат  карда, чунин гуфта буд: “Ин фарзанди бузурги тоҷик дар асл фарзанди  бузургтарини Машриқзамин мебошад”.
Нурулло ҲАСАНОВ, рӯзноманигор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 04.04.2018    №: 67    Мутолиа карданд: 232

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед