logo

фарҳанг

БОБОҶОН ҒАФУРОВ - АБАРМАРДИ МИЛЛАТ

Аз рӯзҳои нахустини роҳбарӣ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон  ба аҳли зиё - адибон, рӯзноманигорон, олимону равшанфикрон таваҷҷуҳи хосса зоҳир мекунанд. Бесабаб  набуд, ки се шахсияти маъруфи таъриху адаб Садриддин Айнӣ, Бобоҷон Ғафуров ва Мирзо Турсунзода аз аввалинҳо шуда ба унвони  Қаҳрамони  Тоҷикистон  қадр гардиданд. Оре, месазад, ки ходими намоёни давлатию  сиёсӣ Бобоҷон Ғафуровро ҳамчун олими нотакрор  дар қатори нобиғаҳои ҷаҳонӣ ном  бубарем.
Дар ташаккули шахсияти Бобоҷон  Ғафуров  чун  инсони  комилу ватандӯст - падараш  Ғафур  Сангинов деҳқон  ва коргари роҳи оҳан ва хусусан модари маорифпарвари ӯ шоира Розия Озод таъсири мусбат расондаанд.
Давраи ҷавонии Б. Ғафуров дар вазъияте мегузашт, ки ҷараёни сиёсӣ - иртиҷоии пантуркизм вуҷуд доштани  халқи тоҷикро инкор карда, Осиёи Миёнаро ба империяи “Туркияи  бузург” пайваст карданӣ буд. Фаъ-олияти илмӣ - эҷодии  Бобоҷон Ғафуров бояд исбот мекард, ки халқи тоҷик  аз давраҳои  қадим маълум ва машҳур аст.
Ҳанӯз дар солҳои 30 - юми асри ХХ  Б. Ғафуров ба омӯхтани  таърихи халқи тоҷик  шурӯъ намуда, соли 1941 дар мавзӯи “Таърихи тариқати исмоилия аз ибтидои асри ХIХ то ҷанги  якуми ҷаҳон”  рисолаи  номзадӣ  дифоъ кард.
Фаъолияти хуби ташкилотчигӣ, илмию  фарҳангӣ ва тарбиявии Бобоҷон Ғафуровро дар солҳои баъдиҷангии барқароркунии хоҷагии халқ ба назар гирифта, Пленуми ҳаждаҳуми КМ ҲК Тоҷикистон (3 - 5 июни соли 1946) ӯро Котиби якуми Ҳизби коммунисти Тоҷикистон интихоб намуд. Ҳукумати ҷумҳурӣ нақшаи панҷсолаи чорумро, ки  барқароркунии  хоҷагии  халқ  ном дошт, қабул намуд. Қобилияти хуби ташкилотчигии Б. Ғафуров буд, ки мардум тавассути мусобиқаҳои меҳнатӣ нақшаро дар муддати  4 солу 3 моҳ иҷро  карданд.
Яке аз масъалаҳои муҳим дар ҳаёти  ҷумҳурӣ ин сиёсати муҳоҷирати дохилӣ буд. Дар солҳои 1946 - 1950 ба ноҳияҳои пахтакори водии Вахш ва даштҳои Дилварзину Мирзочӯл мардуми ноҳияҳои баландкӯҳ ва сераҳолӣ  кӯчонда шуданд. Бо мақсади тайёр намудани  кадрҳои баландихтисоси соҳаи кишоварзӣ  курсҳои кӯтоҳмуддат ва мактабу техникумҳо таъсис ёфтанд.
Бо ташаббус ва роҳбарии бевоситаи Б. Ғафуров марказҳои бузурги илмиву фарҳангӣ: Донишгоҳи  давлатии  Тоҷикистон (ҳозира Донишгоҳи  миллии Тоҷикистон, 1948),  Академияи  илмҳои ҷумҳурӣ (1951) ва Донишкадаи политехникии Тоҷикистон ( ҳоло Донишгоҳи техникии Тоҷикистон, 1956) таъсис  дода шуданд.
Мавсуф дар баробари сиёсатмадори барҷаста буданаш, инчунин, дар ташаккули ҳаёти илмӣ ва фарҳангии ҷумҳурӣ хизматҳои  босазое  кардааст. 25 феврали соли 1952 рисолаи докториашро дар мавзӯи “Таърихи халқи тоҷик” ҳимоя кард. Омӯзишу  таҳқиқи  таърихи  халқи  тоҷик  ва  таваҷҷуҳи  Бобоҷон Ғафуровро бар он ба назар  гирифта, соли 1956 ӯро директори Институти шарқшиносии Академияи илмҳои Иттиҳоди Шӯравӣ таъйин мекунанд. Бо  ёрии  амалии ӯ гурӯҳи муаллифон бори аввал таърихи халқи тоҷикро дар се ҷилду панҷ китоб  навишта, солҳои 1963 - 1965 дар нашриёти “Наука” - и  шаҳри Москва  чоп намуданд. Ӯ мактаби калон ва эътирофшудаи шарқшиносиро асос гузошт.
Аллома Бобоҷон Ғафуров барои навиштани  шоҳасари худ “Тоҷикон” зиёда аз  2000 сарчашмаи дохилӣ ва хориҷӣ, монография ва мақолаҳои илмиро истифода кардааст. Ин китоб дар баробари “Шоҳнома” - и Фирдавсӣ, “Таърихи Бухоро” ва “Таърихи Наршахӣ” - и  Абубакри Наршахӣ, “Сиёсатнома” - и Низомулмулк чун шиносномаи халқи тоҷик хизмат менамояд.
Тавассути фаъолияти илмӣ - ҷамъиятии ӯ дар байни ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ, хусусан мамлакатҳои Шарқ муносибатҳои муътадили тиҷоратию фарҳангӣ ба амал омаданд.
Академик Б. Ғафуровро чун сиёсатмадори варзида дар миқёси ҷаҳон, хусусан  дар Шарқ мешиносанд. Б. Ғафуров барои мубориза баҳри пойдории сулҳи ҷаҳон бо  медали тиллои Шӯрои ҷаҳонии сулҳ ва Ҷоизаи байналмилалии  ба номи Ҷавоҳирлаъл Неҳру қадр шудааст. Шоири машҳури  Покистон Файз  Аҳмад Файз соли 1978 оромгоҳи алломаро зиёрат  карда, чунин гуфта буд: “Ин фарзанди бузурги тоҷик дар асл фарзанди  бузургтарини Машриқзамин мебошад”.
Нурулло ҲАСАНОВ, рӯзноманигор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 04.04.2018    №: 67    Мутолиа карданд: 428

18.07.2019


ХАДАМОТИ ЗИДДИИНҲИСОРӢ. Болоравии нархи барқ ба қарзи он марбут аст

Азим Иброҳим Ким Тэ Сонгро ба ҳузур пазируфт

Ба ташкили корхонаҳои муштарак ҳавасмандӣ зоҳир гардид

Ҳамоиши «Ваҳдат – омили ягонагӣ ва суботи ҷомеа» доир шуд

Ҳамкорӣ бо Қатар густариш меёбад

Саридораи геология. 2810 харитаи геологӣ рақамӣ шуд

121 шахси масъул ба ҷавобгарии маъмурӣ кашида шуд

Роҳи нави сесатҳаи Душанбе ба истифода дода мешавад

Президенти Қазоқистон Шӯрои миллии эътимоди ҷомеаро созмон дод

Дар Ӯзбекистон аввалин IT-технопарк бунёд мегардад

Ҷаҳон дар як сатр

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд

11.07.2019


Шиносоии Қоҳир Расулзода бо сохтмон ва навсозии шоҳроҳи Душанбе – Бохтар

10.07.2019


Нодиртарин "Девон" - и Навоӣ дар Хуҷанд

Бунёди нахустин пойгоҳи ҷаҳонии шабакаи атмосферии Тоҷикистон дар Осиёи Марказӣ

Иттиҳоди Аврупо барои кишварҳои Осиёи Марказӣ 72 миллион евро ҷудо мекунад

Матвиенко: "Дар бозори Россия қариб тамоми об қалбакӣ будааст"


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед