logo

фарҳанг

САДРИДДИН АЙНӢ ДАР "ЧЕҲРАҲОИ МОНДАГОР"

Бино ба зикри Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар китобашон бо номи «Чеҳраҳои мондагор» Садриддин Айнӣ аз шахсиятҳоест, ки дар раҳоии миллат аз вартаи нестӣ нақши бузурге гузоштаанд. Муаллиф тамоми паҳлуҳои осори ӯро мукаммал омӯхта, сараввал зикр намудаанд: “Устод Айнӣ  бо мақолаҳои тезу тунди публитсистии худ моҳияти фашизмро ошкор сохта, дар мисоли гузаштаи қаҳрамононаи халқи тоҷик эҳсоси ватандӯстӣ ва озодихоҳии мардумро бедор мекард”.  Садриддин Айнӣ талошу муборизаҳои гузаштагонамонро, ки дар таърих бо номи пешвоёни ҷодаи озодиву истиқлол, ба амсоли Спитамену Маздак, Муқаннау Шерак, Темурмалику Восеъ ва ғайра маъруф буданд ва ва ҳар яке баҳри худшиносӣ мубориза бурда, қадру эътибори инсонию миллиро дифоъ намудаанд, барои хонандагон ба василаи таълифи асарҳо ошно сохтанд. Имрӯз, дар замони табаддулоти куллӣ, дар ин марҳилаи ҳассосу сарнавиштсоз насли муосир аз корнамоиҳои ниёгони худ ва нокомию шикасту бебарориҳои онҳо низ сабақ мебардорад. Сарвари давлат дар ин  асари бунёдии худ таъкид кардаанд, ки “Муборизаи ҷасурона  ва фаъолияти хирадмандонаи фарҳангиву маънавӣ, идеявӣ, адабӣ ва сиёсиву иҷтимоии ӯ (Садриддин Айнӣ - К. А.)  дар асл корномаи бузурги миллӣ ва саҳми шоиста дар таъмини истиқлолияти Ватан, дар оянда буд. Бесабаб нест, ки устод Садриддин Айнӣ нахустин Қаҳрамони Тоҷикистони соҳибистиқлол гардид”. Бино ба зикри Эмомалӣ Раҳмон нахуст хизмати шоистаи  Садриддин  Айнӣ алайҳи онҳое буд, ки халқи тоҷик ва забону адабиёти онро инкор мекарданд. Солҳои 1919-1921 ва 1924-1926 дар  саҳифаҳои матбуот, хоссатан, дар маҷаллаи “Шуълаи инқилоб” бо санаду бурҳони қотеъ доир ба таъриху тамаддун ва забону адабиёти тоҷик, мероси фарҳангӣ, мактабу маорифи миллӣ, матбуоти тоҷикӣ, давлату давлатдорӣ мақолаҳои зиёд интишор намуда, халқро ба омӯзиш ва маърифати сиёсӣ, ҳуқуқӣ ва фарҳангӣ даъват кардааст. Пешвои миллат дар тақвияти андеша ва ибрози назари хеш нигоштаи устод Айниро, ки ҳанӯз соли 1920 ба хотири пешрафти мардум, бедории  тафаккури ҷомеа ва худшиносиву худогоҳии  наслҳо зикр карда буданд, меоранд: “Агар мо шараф хоҳем, агар мо номус хоҳем, агар мо иззату обрӯй хоҳем, агар мо ҳуқуқ хоҳем, ба ибораи кӯтоҳ-агар мо ҳаёт хоҳем, моро лозим аст, ки ҳар чи пештар ва бештар ба шоҳроҳи  маориф қадам гузорем”.
Зарур ба таъкид аст, ки асари барҷастаи Садриддин Айнӣ “Намунаи адабиёти тоҷик” дар шинохти камолоти халқи тоҷик, бедорию худшиносии миллати тоҷик хидмати беназир буд. Иловатан, нигоштаи муаллифи “Чеҳраҳои мондагор” - ро ба шаҳодат меорем, ки навиштаанд:  “Дар ин вазъияти таърихӣ ба майдони мубориза устод Айнӣ ба ҳайси як қаҳрамони миллӣ ворид гардид”. Ба шаҳодати ин гуфтаҳо ҳамчун таҳқиқгари комилан касбӣ бо далелҳои раднашаванда нуктаи дигар, ки дар шинохти қаҳрамонии Садриддин Айнӣ зикри худро ёфтааст: аввалан, ин дар атрофи маънои вожаи “тоҷик”, ки ҳамрадифи мардуми тоҷдор, олимартаба, озодманиш, ориёӣ маҳсуб мешавад ва мавҷудияти халқи тоҷикро ҳамчун миллати қадимаи Осиёи Марказӣ исбот намуд. Фаъолияти густурдаи устод Айниро дар устувор сохтани истилоҳи “тоҷик” аз нигоҳи маънавӣ, таърихӣ, ҷуғрофиёӣ, сиёсӣ ва луғавӣ собит намуд.
Муаллиф дар асари “Чеҳраҳои мондагор” ба хулоса омада, зикр намудаанд: “Устод Айнӣ ҳар лаҳза дар арсаи мубориза бо қалам  қаҳрамонӣ нишон дод ва барои сарбаландии имрӯзиён роҳ кушод".
Устод Айнӣ аз зумраи бузургони фарҳангу хиради миллати тоҷик ба шумор мераванд, ки умри азизи худро баҳри ташаккули худшиносии миллӣ, боло бурдани маънавиёти ҷомеа ва ситоиши ифтихори миллию ватандорӣ  масраф кардаанд.  Аз ин рӯ, бе баҳс чеҳраи мондагоранд.
Ҳамин тавр, ин асар як сарчашмаи мустақил дар шинохти чеҳраҳои мондагор, бахусус, муайян намудани ҷойгоҳи Садриддин Айнӣ, таҳаввули афкори сиёсиву иҷтимоӣ, илмиву адабӣ ва фарҳангии устод маҳсуб мешавад. 
Кибриёхон АТОЕВА, устоди кафедраи забони давлатӣ  ва ҷомеашиносии Донишкадаи техникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.04.2018    №: 71    Мутолиа карданд: 251

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед