logo

иқтисод

ОБ. АЗ АМНИЯТИ ДАВЛАТҲО ТО САРМОЯИ ИНСОНӢ

Дар иқтисодиёти ҷаҳони муосир, бахусус дар соҳаҳои кишоварзӣ, саноат, энергетика ва нақлиёт, об мақоми аввалро соҳиб аст. Аммо, мутаассифона, муносибати инсон дар ҷаҳон нисбат ба об, истифодаи оқилонаи он ва қадру қиммати об якранг нест.
Авҷ гирифтани мушкилиҳои вобаста ба паҳншавии ифротгароию терроризм, хавфи паҳншавии бемориҳои гуногуне, ки инсоният дар роҳи табобату пешгирии онҳо то ҳол комёб нашудааст, гармшавии иқлим, муборизаҳо баҳри ба даст овардани захираҳои нав, васеъ намудани доираи нуфуз байни абарқудратҳо ва ғайраҳо имрӯз ба қатори мушкилиҳои глобалӣ даромадааст. Дар ин раванд масъалаи об ва таъмини дастрасӣ ба захираҳои обӣ низ ба қатори масоили муҳими сиёсию иҷтимоӣ ва фарҳангии хусусияти глобалӣ     дошта мубаддал шудааст.
Тоҷикистон ва Сарвари он Эмомалӣ Раҳмон ҳанӯз дар оғози асри ХХI, ки давлат тоза аз ҷанг бадар омадаву соҳаҳои фалаҷгаштаашро эҳё мекард, ибтикороти вобаста ба обро роҳандозӣ намуд ва, инак, зиёда аз 15 сол гузашта, маълум шуд, ки ғояҳои созандаи Пешвои миллат дар ин самт хусусияти фаромарзӣ пайдо кардааст.
21 декабри соли 2016 Қатъномаи СММ бо ҳаммуаллифии 177 кишвари узви СММ қабул гардид. Мутобиқи қатъномаи мазкур солҳои 2018 – 2028 ҳамчун Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор» эълон шуд, ки он аз 22 марти соли 2018 шурӯъ шуда, дар рӯзи умумиҷаҳонии захираҳои об 22 марти соли 2028 ба анҷом мерасад.
Саҳми кишвари мо дар ҳалли масъалаҳои глобалии вобаста ба об дар ҷаҳон калон буда, ин иқдоми чоруми Сарвари давлати мост, ки дар сатҳи ҷаҳонӣ ҳамовозии гарм пайдо мекунад.
Аҳамияти ин иқдомҳоро воқеияти мавҷуда собит намуда истодааст. Зеро тибқи омори сохторҳои дахлдори СММ барои зиёда аз 40 дарсади аҳолии ҷаҳон дастрасӣ ба оби ошомиданӣ ҳанӯз ташвишовар боқӣ монда, ин масъала дар солҳои минбаъда эҳтимолияти шиддатёбӣ дорад. Гузашта аз ин, 70 дарсади ҳолатҳое, ки дар натиҷаи ҳодисаҳои табиӣ ба амал меоянд, ба обхезиҳо ва дигар офатҳо вобаста ба об рабт доранд.
Таҷрибаи муносибатҳои бай-налмилалӣ нишон медиҳанд, ки ба хусусияти равобити байналмилалӣ дар баробари дигар омилҳо масъалаҳои вобаста ба об низ таъсири худро расонда истодааст. Яъне, масъалаи дастрасӣ ба захираҳои обӣ, ба масъалаҳои амнияти давлатҳо ва минтақаҳо таъсир карда, яке аз мушкилиҳое мебошад, ки эҳтимолияти баланди хавфи сар задани низоъҳои байнидавлатиро пеш овардааст.
Пажӯҳандагон собит намудаанд, ки дар бисёр кишварҳое, ки дастрасӣ ба оби тозаи ошомиданӣ маҳдуд аст, мушкилиҳои ҷиддӣ дар самти таъмини рушди сармояи инсонӣ низ ҷой доранд. Ин мушкилӣ таъсири худро, пеш аз ҳама, ба вазъи иҷтимоии занону кӯдакон расонда, имкониятҳои онҳоро баҳри бомаърифат гаштан маҳдуд менамоянд. Зеро вақти зиёди онҳо ва қувваашон барои кашондани он ва таъмини ҳолати беҳдоштӣ дар шароити вазнин маҳдудият ба оби ошомиданӣ мегузарад.
Коршиносон пешгӯӣ кардаанд, ки шумораи аҳолии сайёраи Замин то соли 2050 ба пеш аз 9 миллиард мерасад ва он ба афзоиши истеъмоли об оварда мерасонад. Дар ин давра, бар асари таъсири тағйирёбии иқлим, зиёда аз 50 дарсади сокинони ҷаҳон бо мушкилоти норасоии об рӯ ба рӯ хоҳанд гардид.
Тағйирёбии иқлим ба захираҳои об таъсири манфӣ дошта, дар самти расидан ба ҳадафҳои рушд осеб мерасонад. Тавре мушоҳида мешавад, тӯли чанд соли охир пиряхҳои Тоҷикистон, ки аз муҳимтарин манбаи обии минтақаанд, қариб 30 дарсади ҳаҷми худро гум кардаанд. Бо дарназардошти он ки қариб 60 дарсади захираҳои оби ҳавзаи Арал дар қаламрави ҷумҳурии мо ташаккул меёбанд, чунин вазъ, албатта боиси нигаронии ҷиддист.
Маҳз аз ҳамин сабаб, боло бурдани маърифати экологии аҳолӣ, таҳкими донишҳо дар самти истифодаи самараноки захираҳои обӣ бо мақсади ба даст овардани ҳадафҳои рушди устувор, такмили инфрасохтори мавҷудаи обёрикунӣ, истифодаи техника ва технологияҳои навин дар ин самт аҳамияти муҳим доранд.
Чуноне ки Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар суханронии хеш дар Маҷмаи умумии СММ ёдовар шуданд: «Дар ҳудуди Тоҷикистон шаст дарсади захираҳои оби минтақаи Осиёи Марказӣ ташаккул меёбад, ки агар ин захираҳои бузурги гидроэнергетикиро оқилонаву самаранок истифода барем, метавонем соле садҳо миллиард кВ/соат неруи барқ истеҳсол намоем».
Ҷомеаи ҷаҳонӣ тавассути масъалагузорӣ ва дурандешиҳои Сарвари хирадсолори кишвари мо мушкилии мавҷудаи вобаста ба обро ҳамчун проблемаи глобалӣ эътироф намудааст. Фаъолияти ҳамоҳангу дастаҷамъонаи ҷомеаи ҷаҳонӣ дар ин самт метавонад омили муҳим дар роҳи ҳалли аксари мушкилиҳои вобаста ба об гардад.
Гулшан МАМАДҚУЛОВА, омӯзгор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 12.04.2018    №: 73    Мутолиа карданд: 290

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед