logo

иқтисод

ИЛМИ МУОСИР ВА ТАЛОШҲОИ ОЛИМОНИ ТОҶИК ДАР РУШДИ ОН

Боло рафтани сатҳи донишу фитрати аҳолии кишвар омили бунёдии рушди инкишофи ҷомеа ва дастовардҳои иҷтимоиву иқтисодӣ ва фарҳангиву сиёсии мамлакат пазируфта шудааст.
Аброр Мирсаидов, муовини директори Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи илмҳо, доир ба саҳми илми тоҷик дар рушди ҷомеа андешаҳои худро ба хабарнигори «Ҷумҳурият» чунин баён дошт:
- Таҷрибаи мамлакатҳои пешрафтаи ҷаҳонӣ тасдиқ намудааст, ки дар замони муосир қариб 80 дарсади афзоиши даромади миллӣ аз ҳисоби рушди техника ба вуҷуд омадааст. Яъне, ба ин омилҳо, на танҳо муносибатҳои иқтисодӣ, балки муносибатҳои иҷтимоӣ - иқтисодӣ ва сиёсӣ низ дохил шудааст. Сармояи инсонӣ дар ҷавҳари ин муносибатҳо қарор гирифта, ҳамчун муҳаррики тавоно дар рушди равандҳои инноватсионӣ ва технологияҳои нав хидмат намуда, имрӯз иқтисодиёти дониш ва иқтисоди рақамиро рӯи кор овардааст.
Ин раванд зиёиёнро водор менамояд, ки ба ҷаҳони муосир бо нигоҳи нав ворид гарданд ва барои боло бардоштани фарҳанги инноватсионии мардум саъю кӯшиш намоянд. Масъалаи шуғли мардум бо кор, бунёди ҷойҳои корӣ, таълими касбҳои нав тақозои замон аст. Бинобар ин, таҳрири барномаҳои таълимии амалкунанда бо тақозои ҷомеаву иқтисодиёти нав, ташкили бозомӯзии мутахассисон, муайян ва тайёр намудани ихтисосҳои нав вобаста бо тағйироти таркибии иқтисодиёт вазифаи имрӯзи зиёиёни мамлакат мебошад. Синфи пешбари ҷомеаи муосирро синфи креативӣ ном гузоштанд ва иқтисодиёти нави оянда иқтисодиёти креативӣ пазируфта шудааст. Тоҷикистон низ аз ин равандҳои позитивии ҷаҳонӣ дар канор набуда, падидаҳои ҷомеаи нав аллакай дар он зуҳур кардаанд.
- Дар маҷмӯъ имрӯз барои гузаштан ба ҷомеаи инноватсионӣ - иттилоотӣ заминаҳои ниҳодии созгор бунёд шуда, таъсиси силсилакорхонаҳои саноатӣ дар мамлакат тамоюли устувори гузариш аз тафаккури аграрӣ ба тафаккури индустриалӣ оғоз ёфтааст. Густариш ёфтани соҳаи маориф, иттилоот, баланд шудани донишу афкори аъзои ҷомеа ва дараҷаи тахассусии захираҳои меҳнатӣ ва аз ин лиҳоз, пайдо шудани падидаҳои иқтисодиёти дониш чун заминаи иқтисодиёти нави инноватсионӣ мавҷи тавоноро касб намуда истодааст.
Ҳукумати ҷумҳурӣ як қатор тадбирҳоро баҳри беҳсозии молиявии илми ватанӣ андешидааст. Маблағгузорӣ аз буҷети давлатӣ барои иҷрои лоиҳаҳои илмӣ - тадқиқотӣ дар давраи солҳои 2000 – 2016 аз 1155,8 ҳазор сомонӣ то 50 572 ҳазор сомонӣ афзудааст. Вазни қиёсии он дар ҳаҷми умумии қисми хароҷоти буҷети давлатӣ 0,43 дарсад, дар ҳаҷми умумии ММД бошад 0,1 дарсадро ташкил додааст. Маблағгузории бисёршабака ва ё алтернативӣ низ рушд ёфта истодааст. Масалан, грантҳои Фонди президентӣ дар самти рушди тадқиқоти бунёдӣ таккони ҷиддӣ бахшидааст. Солҳои охир Ҳукумат доир ба баланд бардоштани музди меҳнати кормандони илмӣ тадбирҳо андешида, онҳоро дар тадқиқоти илмӣ ҳамаҷиҳата ҳавасманд мекунад.
- Натиҷаи тадбирҳои андешидаи Ҳукумати мамлакат буд, ки ҳаҷми иҷрои корҳои илмӣ - тадқиқотӣ рӯ ба афзоиш ниҳодааст. Дар солҳои 2000 - 2016 ҳаҷми иҷрои корҳои илмӣ - тадқиқотӣ аз 1296,1 ҳазор сомонӣ то 58434,0 ҳазор сомонӣ афзудааст. Соҳаи илм, фаъолияти муассисаҳои илмии мамлакат дар мадори дигаргунсозиҳои иҷтимоӣ - иқтисодӣ ворид шуда, дар ҳалли масъалаҳои гузариш ба иқтисодиёти типи индустриалӣ - инноватсионӣ саҳмгузор шуда истодаанд. Минбаъд вусъат додани раванди ихтироъкорӣ, азхудкунии технологияҳои инноватсионӣ ва ҷорӣ кардани онҳо дар истеҳсолот вазифаи аввалиндараҷаи олимони кишвар маҳсуб меёбад.
Албатта, ҷои таассуф аст, ки алоқамандии илму истеҳсолот, тадбиқи илм дар истеҳсолот ҳанӯз ҳам дар сатҳи кофӣ ба назар намерасад. Натиҷаҳои таҳқиқоти илмӣ аслан дар шакли ҳисоботи илмӣ, китобу мақолаҳо интишор мешаванд ва пешниҳодҳое, ки ба сохторҳои марбутаи иқтисодиёт ирсол мегарданд, баъзан дар мавриди таҳияи қоидаву қонунҳо ва таҳияи нақша - чорабиниҳо истифода мешаванду халос. Аммо чун хизмати илмӣ татбиқи он дар иқтисодиёт ва саҳмгузорӣ барои афзудани ММД ноаён аст. Бинобар ин, бояд вобаста бо номгӯи самтҳои афзалиятноки рушди илм, техника ва технология дар мамлакат иҷрои лоиҳаҳои илмӣ - тадқиқотиро бо тариқи созишномаҳои тиҷоратӣ роҳандозӣ намуд ва механизмҳои тиҷоратгардии илмро дарёфт.
Матлубаи АБДУҚАҲҲОР, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 18.04.2018    №: 77    Мутолиа карданд: 288

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Иштироки варзишгарони тоҷик дар Чемпионати Осиё

12.04.2019


Бо иштироки Сарвазири мамлакат дар шаҳри Кӯлоб як қатор иншоот ба истифода дода шуд

Ҷаласаи Шӯрои ҳамоҳангсозони миллии давлатҳои аъзои СҲШ

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ доир мегардад

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2019 ОИД БА ФУТЗАЛ. Рақибони Тоҷикистон муайян гаштанд

"Кашшофи падидаҳои наврас"

НОҲИЯИ РӮДАКӢ . Сафи соҳибкорони ватандӯст меафзояд

НУРОБОД . Эҳтиром ба шахсиятҳои таърихӣ

Ҷаҳон дар як сатр

11.04.2019


"Тоҷикон" ба забони ӯзбекӣ нашр шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед