logo

иҷтимоиёт

ВАРАҶА. ПЕШГИРӢ АЗ ТАБОБАТ АФЗАЛТАР АСТ

25 апрел дар саросари дунё, хосса кишварҳое, ки иқлими онҳо барои пайдоиш ва паҳншавии баъзе аз бемориҳои сироятӣ мусоид аст, Рӯзи байналмилалии мубориза алайҳи вараҷа қайд мегардад.

Чаро ҷомеаи ҷаҳонӣ ин рӯзро ба оламиён пайваста гӯшрас мекунад? Зеро бештар  аз 3 миллиард сокини сайёра дар манотиқи хавфноки ангезиши вараҷа зиндагӣ мекунанд. Дар 108 кишвари дунё хомӯшакҳои вараҷаовар ин бемориро аз як ҷо ба ҷои дигар интиқол медиҳанд. Шумораи беморони вараҷа дар олам, аз рӯи баҳодиҳии коршиносони Ташкилоти ҷаҳонии тандурустӣ, соле бештар 300 - 500 миллион нафар аст.  Сатҳи марг дар натиҷаи гирифторӣ ба беморӣ хеле баланд боқӣ мемонад.
Кишвари мо дар манотиқи осебпазир барои паҳншавии вараҷа қарор дошта бошад ҳам, дар мубориза бар зидди ин беморӣ ба комёбиҳои назаррас ноил гаштааст. Дар ин самт татбиқи босамари барномаҳои давлатӣ ва дастгирии ҳамаҷонибаи моддию техникӣ аз ҷониби Ҳукумати кишвар заминаи муҳим гузошт. Созмонҳои байналмилалӣ низ бо мо ҳамкорӣ менамоянд. Аз ҷумла, фаъолияти Ташкилоти ҷаҳонии тандурустӣ, Ҳукумати Ҷопон, Иттиҳоди Аврупо, ЮНИСЕФ, Барномаи байналмилалии озуқа, Хазинаи глобалӣ оид ба мубориза бар зидди бемориҳои ВНМО, сил ва вараҷа, ҳамчунин созмонҳои ғайридавлатии «МЕРЛИН» ва «АКТЕД» хеле пурсамар буд. Талошҳои дастаҷамъӣ ҳосили нек ба бор овард. Тайи се соли охир хӯруҷи вараҷа дар кишвар рӯ ба нестӣ овардааст.
Вобаста ба ин ва паҳлуҳои дигари масъалаи мазкур бо директори Маркази ҷумҳуриявии мубориза бар зидди бемориҳои тропикии Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон Азизулло Шарифов ҳамсуҳбат шудем.
 - Чуноне ки иброз доштем, давоми се соли охир ягон нафар ба бемории вараҷа мубтало нашуд. Мо ба ин беморӣ ғолиб омадем?
- Албатта, вале ба андешаи ман, агар имрӯз ба мақсади пешгирӣ ва  паҳншавии он, чора набинем, фардо зарурати бонги хатар дубора пайдо мешавад. Эҳтимолияти пайдошавии дубораи бемории вараҷа дар кишвари мо, мутаассифона, хеле баланд аст.
 Чуноне ки медонем, бозгашти вараҷа ба Тоҷикистон солҳои 90 – уми асри гузашта сурат гирифт. Сабаби асосии он ҷанги шаҳрвандӣ ва муҳоҷирати оммавии аҳолӣ буд, ки миёни онҳо беморони зиёди вараҷа ҷой доштанд. Соли 1997 29 794 нафар гирифторони вараҷа ба қайд гирифта шуданд, дар ҳоле ки шумораи воқеии онҳо хеле бештар аз ин рақам пешгӯӣ мешуд. Дар натиҷаи буҳрони иҷтимоию иқтисодӣ баргузории чорабиниҳои зидди вараҷа қатъ гардиданд. Ин  ҳама  дар маҷмӯъ, ба авҷи беморӣ оварда расонд... 
Бинобар ин, бояд ҳамеша аз эҳтиёт кор бигирем. Дар ин самт ба роҳ мондани ҳамкорӣ бо хадамоти гумрук ва сарҳадӣ ба манфиати кор аст. Хуб мебуд, мусофиронро бо дастурҳои тавсиявӣ роҷеъ ба зарурат дар риояи қоидаҳои махсуси буду бош дар кишварҳои гарм таъмин намоем. Бо нашри буклетҳои махсус роҷеъ ба истифода аз пашшахонаҳо, зарурати хушкондани ҳавзу кӯлмакҳои нодаркор аҳолии кишварро  пайваста огоҳ менамоем. Вале тадбири аз ҳама муҳиму натиҷабахш боз ҳам мубориза бар зидди  хомӯшакҳои вараҷаовар аст. 
 Вазъият дар минтақа, хусусан Тоҷикистон аз ин сабаб ташвишовар боқӣ мемонад, ки хомӯшакҳои  “сарҳадшикан”  бемонеа то ба мо расида меоянд. Ва дар сурати пайдо гаштани шароити мусоид, як ва ё ду - се ҳодисаи беморӣ имкони пайдоиш ва интиқол, дар маҷмӯъ хурӯҷи вараҷаро метавонанд ба вуҷуд биёрад.

- Маълум аст, ки вараҷа бемории сироятист, яъне манбаи сироят ва барангезанда дорад. Пас, ин манбаъҳо кадомҳоянд?
- Манбаи он маризест, ки дар хуни ӯ барангезандаи беморӣ мавҷуд аст ва асосан тавассути нешзании хомӯшакҳо ба шахси солим мегузарад. Навъи  хомӯшакҳои интиқолдиҳанда бошад, муайяну мушаххасанд. Беморӣ ҳангоми хунгузаронӣ, истифодаи сӯзандоруҳои тамйизнашуда ва дар вақти таваллуд аз модар ба кӯдак ҳам  мегузарад, вале фоизи чунин  тарзи сироят хеле ночиз аст.
    
Баҳри пешгирии он кадом корҳо иҷро шуда истодаанд?
- Мо дар доираи имконоти худ як силсила чорабиниҳоро ҷиҳати пешгирии вараҷа, сарфи назар аз набудани хурӯҷи он гузаронда истодаем. Аз ҷумла, соли гузашта 232 502 намунаи хун аз шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ ҷамъоварӣ шуда, 191 284 намунаи он бо усули микроскопӣ ва 41 218 намунаи дигар бо усули экспресс - тест ташхис гардид. Ба аҳолӣ дар ноҳияҳои ҳаммарз бо Ҷумҳурии Исломии Афғонистон 1300 адад пашшахона тақсим карда, роҷеъ ба роҳҳои пешгирии он суҳбатҳо доир шуд.
Ҳамчунин, соли гузашта дар 10 934 хоҷагӣ ва ба масоҳати 30 61 5 20 метри мураббаъ заҳрдору пошидем.    Аз ин ҳисоб 25 63 680 метри мураббаъ ба хоҷагиҳои ноҳияҳои вилояти Хатлон ва 49 7 840 – тои дигар ба ноҳияҳои ВМКБ рост меояд. Вале ин тадбирҳо низ ҳоло барои пешгирии беморӣ хеле каманд.
 Мусаллам аст, ки пешгирии вараҷа аз табобати он ҳазорҳо маротиба камхарҷ аст. Ноҳияҳои сарҳадӣ дар мавзеи аввали паҳншавии вараҷа ҷойгиранд. Бинобар ин, марказҳои мубориза бар зидди беморӣ ҳангоми дарёфти хомӯшакҳои вараҷаовар бояд ба зудӣ ба онҳо заҳрдору пошанд. Яъне, аз таъмин бо заҳрхимикатҳо, воситаҳои техникӣ барои интиқолу пошидани он танқисӣ накашанд.   
Мусоҳиб М. ТАБАРӢ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 23.04.2018    №: 80    Мутолиа карданд: 211

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед