logo

иҷтимоиёт

ВАРАҶА. ПЕШГИРӢ АЗ ТАБОБАТ АФЗАЛТАР АСТ

25 апрел дар саросари дунё, хосса кишварҳое, ки иқлими онҳо барои пайдоиш ва паҳншавии баъзе аз бемориҳои сироятӣ мусоид аст, Рӯзи байналмилалии мубориза алайҳи вараҷа қайд мегардад.

Чаро ҷомеаи ҷаҳонӣ ин рӯзро ба оламиён пайваста гӯшрас мекунад? Зеро бештар  аз 3 миллиард сокини сайёра дар манотиқи хавфноки ангезиши вараҷа зиндагӣ мекунанд. Дар 108 кишвари дунё хомӯшакҳои вараҷаовар ин бемориро аз як ҷо ба ҷои дигар интиқол медиҳанд. Шумораи беморони вараҷа дар олам, аз рӯи баҳодиҳии коршиносони Ташкилоти ҷаҳонии тандурустӣ, соле бештар 300 - 500 миллион нафар аст.  Сатҳи марг дар натиҷаи гирифторӣ ба беморӣ хеле баланд боқӣ мемонад.
Кишвари мо дар манотиқи осебпазир барои паҳншавии вараҷа қарор дошта бошад ҳам, дар мубориза бар зидди ин беморӣ ба комёбиҳои назаррас ноил гаштааст. Дар ин самт татбиқи босамари барномаҳои давлатӣ ва дастгирии ҳамаҷонибаи моддию техникӣ аз ҷониби Ҳукумати кишвар заминаи муҳим гузошт. Созмонҳои байналмилалӣ низ бо мо ҳамкорӣ менамоянд. Аз ҷумла, фаъолияти Ташкилоти ҷаҳонии тандурустӣ, Ҳукумати Ҷопон, Иттиҳоди Аврупо, ЮНИСЕФ, Барномаи байналмилалии озуқа, Хазинаи глобалӣ оид ба мубориза бар зидди бемориҳои ВНМО, сил ва вараҷа, ҳамчунин созмонҳои ғайридавлатии «МЕРЛИН» ва «АКТЕД» хеле пурсамар буд. Талошҳои дастаҷамъӣ ҳосили нек ба бор овард. Тайи се соли охир хӯруҷи вараҷа дар кишвар рӯ ба нестӣ овардааст.
Вобаста ба ин ва паҳлуҳои дигари масъалаи мазкур бо директори Маркази ҷумҳуриявии мубориза бар зидди бемориҳои тропикии Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон Азизулло Шарифов ҳамсуҳбат шудем.
 - Чуноне ки иброз доштем, давоми се соли охир ягон нафар ба бемории вараҷа мубтало нашуд. Мо ба ин беморӣ ғолиб омадем?
- Албатта, вале ба андешаи ман, агар имрӯз ба мақсади пешгирӣ ва  паҳншавии он, чора набинем, фардо зарурати бонги хатар дубора пайдо мешавад. Эҳтимолияти пайдошавии дубораи бемории вараҷа дар кишвари мо, мутаассифона, хеле баланд аст.
 Чуноне ки медонем, бозгашти вараҷа ба Тоҷикистон солҳои 90 – уми асри гузашта сурат гирифт. Сабаби асосии он ҷанги шаҳрвандӣ ва муҳоҷирати оммавии аҳолӣ буд, ки миёни онҳо беморони зиёди вараҷа ҷой доштанд. Соли 1997 29 794 нафар гирифторони вараҷа ба қайд гирифта шуданд, дар ҳоле ки шумораи воқеии онҳо хеле бештар аз ин рақам пешгӯӣ мешуд. Дар натиҷаи буҳрони иҷтимоию иқтисодӣ баргузории чорабиниҳои зидди вараҷа қатъ гардиданд. Ин  ҳама  дар маҷмӯъ, ба авҷи беморӣ оварда расонд... 
Бинобар ин, бояд ҳамеша аз эҳтиёт кор бигирем. Дар ин самт ба роҳ мондани ҳамкорӣ бо хадамоти гумрук ва сарҳадӣ ба манфиати кор аст. Хуб мебуд, мусофиронро бо дастурҳои тавсиявӣ роҷеъ ба зарурат дар риояи қоидаҳои махсуси буду бош дар кишварҳои гарм таъмин намоем. Бо нашри буклетҳои махсус роҷеъ ба истифода аз пашшахонаҳо, зарурати хушкондани ҳавзу кӯлмакҳои нодаркор аҳолии кишварро  пайваста огоҳ менамоем. Вале тадбири аз ҳама муҳиму натиҷабахш боз ҳам мубориза бар зидди  хомӯшакҳои вараҷаовар аст. 
 Вазъият дар минтақа, хусусан Тоҷикистон аз ин сабаб ташвишовар боқӣ мемонад, ки хомӯшакҳои  “сарҳадшикан”  бемонеа то ба мо расида меоянд. Ва дар сурати пайдо гаштани шароити мусоид, як ва ё ду - се ҳодисаи беморӣ имкони пайдоиш ва интиқол, дар маҷмӯъ хурӯҷи вараҷаро метавонанд ба вуҷуд биёрад.

- Маълум аст, ки вараҷа бемории сироятист, яъне манбаи сироят ва барангезанда дорад. Пас, ин манбаъҳо кадомҳоянд?
- Манбаи он маризест, ки дар хуни ӯ барангезандаи беморӣ мавҷуд аст ва асосан тавассути нешзании хомӯшакҳо ба шахси солим мегузарад. Навъи  хомӯшакҳои интиқолдиҳанда бошад, муайяну мушаххасанд. Беморӣ ҳангоми хунгузаронӣ, истифодаи сӯзандоруҳои тамйизнашуда ва дар вақти таваллуд аз модар ба кӯдак ҳам  мегузарад, вале фоизи чунин  тарзи сироят хеле ночиз аст.
    
Баҳри пешгирии он кадом корҳо иҷро шуда истодаанд?
- Мо дар доираи имконоти худ як силсила чорабиниҳоро ҷиҳати пешгирии вараҷа, сарфи назар аз набудани хурӯҷи он гузаронда истодаем. Аз ҷумла, соли гузашта 232 502 намунаи хун аз шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ ҷамъоварӣ шуда, 191 284 намунаи он бо усули микроскопӣ ва 41 218 намунаи дигар бо усули экспресс - тест ташхис гардид. Ба аҳолӣ дар ноҳияҳои ҳаммарз бо Ҷумҳурии Исломии Афғонистон 1300 адад пашшахона тақсим карда, роҷеъ ба роҳҳои пешгирии он суҳбатҳо доир шуд.
Ҳамчунин, соли гузашта дар 10 934 хоҷагӣ ва ба масоҳати 30 61 5 20 метри мураббаъ заҳрдору пошидем.    Аз ин ҳисоб 25 63 680 метри мураббаъ ба хоҷагиҳои ноҳияҳои вилояти Хатлон ва 49 7 840 – тои дигар ба ноҳияҳои ВМКБ рост меояд. Вале ин тадбирҳо низ ҳоло барои пешгирии беморӣ хеле каманд.
 Мусаллам аст, ки пешгирии вараҷа аз табобати он ҳазорҳо маротиба камхарҷ аст. Ноҳияҳои сарҳадӣ дар мавзеи аввали паҳншавии вараҷа ҷойгиранд. Бинобар ин, марказҳои мубориза бар зидди беморӣ ҳангоми дарёфти хомӯшакҳои вараҷаовар бояд ба зудӣ ба онҳо заҳрдору пошанд. Яъне, аз таъмин бо заҳрхимикатҳо, воситаҳои техникӣ барои интиқолу пошидани он танқисӣ накашанд.   
Мусоҳиб М. ТАБАРӢ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 23.04.2018    №: 80    Мутолиа карданд: 325

18.03.2019


ГРАНД СЛЕМИ ЕКАТЕРИНБУРГ. Беҳрӯз мақоми сеюмро гирифт

Tesla дар Қазоқистон нуқтаҳои нерудиҳӣ месозад

Аз фурӯравии биноҳо дар Чин 10 нафар ҷон бохт

Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё дар фикри бунёди биржаи меҳнат шуд

Сиёсатмадори олмонӣ лағви таҳримоти зиддирусиро зарур мешуморад

Ҷаҳон дар як сатр

13.03.2019


Парвиз Давлатзода бо Чэн Гуопин вохӯрд

Имконияти таҳсил дар ДДУК тавсеа меёбад

Маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлолият ва Озодӣ» интихоб гардид

06.03.2019


Назорати фаъолияти ширкатҳои букмекирӣ пурзӯр мешавад

Бунёди маҷмааи корхонаҳои нассоҷӣ дар назар аст

Форуми якуми иттилоотонии ҷомеаи шаҳрвандӣ баргузор мегардад

ҶОМИ "ФФТ" "Истиқлол" бори панҷум онро соҳиб шуд

Варзишгарони тоҷик 5 медал ба даст оварданд

Ҷаҳон дар як сатр

Нилуфар Рофиева дар озмуни нозанинҳои Россия ғолиб омад

Лондон муносибаташро бо Москва ба эътидол овардан мехоҳад

Покистон ба гуфтушунид бо Ҳиндустон шурӯъ мекунад

Андешаи Лукашенко оид ба яхи обнашудаи муносибот бо Иттиҳоди Аврупо

Соли 2019 ду ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт супурда мешавад

05.03.2019


СУҒД. Авлавият ба кишти картошка

04.03.2019


Хуҷанд ба даҳгонаи шаҳрҳои беҳтарини сайёҳӣ ворид гардид

Сертификати армуғони сайёҳӣ таъсис ёфт

ҶОМИ "ФФТ". "Истиқлол" ва "Кӯктош" дар финал

Осиёи Марказӣ. Камтарин теъдоди маҳбусон дар Тоҷикистон аст

Москва ва Вашингтон нархи раводидро арзон карданд

Қазоқистон ба воридоти меваю сабзавоти Қирғизистон роҳ мекушояд

Лавров: «Вазъият дар Сурия ба эътидол омад»

Ҳалокати 29 нафар аз обхезӣ дар ҷануби Афғонистон

Ҷаҳон дар як сатр

01.03.2019


ФУТБОЛ. «Хуҷанд» бо «Аҳал» мубориза мебарад

Бори нахуст дар таърих якбора ду зан ба кайҳони кушод мебароянд

Пекин дар фикри эъмори Девори бузурги чинӣ шуд

Испания солимтарин кишвари дунё эътироф гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед