logo

фарҳанг

ҲАКИМИ МАШРИҚЗАМИН

Барҳақ, бузургон бо дарки масъулият, огоҳии амиқ, соҳибназар ва заҳматписанду фидокор ба камол мерасанд. Ин буд, ки олими тавоно ва сиёсатмадори камназир Бобоҷон Ғафуров дар 37 - солагӣ роҳбарии ҷумҳуриро ба уҳда гирифта, ба ҳайси котиби якуми Кумитаи марказии ҳизби Коммунистии Тоҷикистон ба иҷрои корҳои азиму муҳим ва рисолати таърихиаш оғоз бахшид.
Бобоҷон Ғафуров ҳамчун арбоби илм ба пояи баланд расид. Ҳангоми сафар ба хориҷа, аз ҷумла дар Эрону Афғонистон, Фаронса, Ҳинд, Мексикаву Миср ва дигар мамолики олам ӯро на меҳмони шӯравӣ, балки ҳамчун намояндаи сарзамини тоҷикон мешинохтанд ва ба шахсияташ арҷ мегузоштанд. Академики номвар дар кунгураву ҳамоишҳои байналмилалӣ бо ҳамон тоқии сиёҳи чустиаш ҳозир мешуд, ки ин ҳам як навъ муаррифии арзишҳои миллии тоҷикӣ буд.
Бобоҷон Ғафуров яке аз нахустин муборизони инқилоби маънавӣ ва поягузори илму фарҳанги муосири Тоҷикистон аст. Ӯ аз нахустин ходимони давлатии барҷаста буд, ки солҳои роҳбарияш дар таҷдид, ободӣ, бунёдгузорӣ ва баланд бардоштани маънавиёти ҷомеа нақши калидӣ бозид. Маҳз дар замони сарварии ин абармард соли 1948 Донишгоҳи миллии Тоҷикистон бунёд ёфт ва дертар соли 1951 дар заминаи филиали Фарҳангистони улуми Иттиҳоди Шӯравӣ дар Тоҷикистон Академияи илмҳои Тоҷикистон таъсис ёфт. Аллома Бобоҷон Ғафуров дар раъси Академияи илмҳо касеро камтар аз устод Айнӣ муносиб надонист ва бо дарки масъулият устодро аз Самарқанд ба Душанбе овард ва Президенти Академияи илмҳо таъйин кард.
Устод Айнӣ дар як суҳбат ба шодравон Муҳаммад Осимӣ изҳор доштаанд: «хушбахтии миллати мост, ки Бобоҷон Ғафуров, барин шахсият дорад». Аллома чун шахсияти дорои тафаккури баланд ва чун роҳбари арзандаву шоиста танҳо бо масоили рушди илму фарҳанг маҳдуд намешуд. Нақши ӯ дар рушди иқтисодиёти ҷумҳурӣ низ басо  муассир буд. Бобоҷон Ғафуров тайи 20 – соли  фаъолияти созандаи хеш дар пажӯҳишгоҳи ховаршиносии Иттиҳоди  Шӯравӣ ин ниҳоди илмиро ба бузургтарин марказӣ ховаршиносии дунё табдил дод, ки онро давраи  тиллоии илми ховаршиносӣ унвон кардаанд.
Китоби «Тоҷикон» барои  болоравии  худшиносӣ ва  худогоҳии миллии халқи мо, дар ҳақиқат такони ҷиддие бахшид. Ин шоҳасари  безавол, ки самараи меҳнати 30 - солаи олим аст, аз ҷумлаи тадқиқоти бунёдӣ ва фарогирандаи  таърихи халқҳои Осиёи Марказӣ ба шумор меравад. «Тоҷикон» дар омӯзиши таъриху фарҳанги халқи тоҷик ба дигар халқҳои  Осиёи Марказӣ уфуқҳо ва давраҳои навро кушод. Таваҷҷуҳ ва муҳаббату садоқат ба таърихи халқи хеш чун хати қирмизӣ аз миёни зиндагиву кору пайкори Бобоҷон Ғафуров дар ҳамаи самтҳои фаъолияташ мегузарад ва андешаи ӯро машғул медорад. Аз ин ҷост, ки устод аз овони ҷавонӣ ба омӯзишу пажӯҳиш ва талқину тарғиби таърихи гаронмояи халқи тоҷик мепардозад ва бо нахустин навиштаҳояш мекушад эҳсоси бедориву худогоҳӣ ва ғурури миллиро дар ниҳоди мардум парвариш диҳад. Чи тавре ки Фотеҳи Абдулло қайд менамояд «ҳеҷ муҳаққиқи мунсифе хидмати Ғафуровро ба унвони нахустин муаллифи таърихи илмии ҷомеаи тоҷикони Осиёи Марказӣ дар илми таърихнигорӣ наметавонад инкор кунад, ки илми таърихнигории ниёгони худро, ки ҳазор сол хидмат дошту таърихшиносони мумтозе мисли Байҳақӣ, Табарӣ, Ҷувайнӣ осори монданиву намурдание халқ карда буданд ба сатҳи нав бардошт».
- Китоби «Тоҷикон» ки бори нахуст соли 1972 дар Маскав ба забони русӣ интишор ёфт, на танҳо дар қаламрави Иттиҳоди Шӯравӣ балки берун аз он низ шуҳрат пайдо кард. То замоне, ки азми тарҷумаи ин китобро ба забони тоҷикӣ кардем «Тоҷикон» алакай ба 83 забон тарҷумаву интишор ёфта буд, - ба ёд меорад Нозимҷон Фозилов, муовини вақти раиси        нашриёти «Ирфон». Ин асар дар Полша бо теъдоди 50 ҳазор нусха чоп шуда буд, аммо дар Тоҷикистон тасмим гирифтанд, ки теъдоди нашраш аз 35 ҳазор бештар набошад. Ин дар ҳолест, ки ба навиштаи муҳаррири китоб академик Аҳрор Мухторов «Танҳо аз ноҳияҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон барои «Тоҷикон» 50 ҳазор талабнома омада буд ва ин асарро камаш бо теъдоди 75 – 100 ҳазор нусха чоп кардан мумкин буд».
Аммо ба навиштаи Нозимҷон Фозилов китоби «Тоҷикон» бо теъдоди 5 ҳазор нусха чоп шуд ва чунон зуд ба фурӯш рафт, ки баъди чиҳил рӯз дар нуқтаҳои фурӯши китоб дар  Тоҷикистон «Тоҷикон» - ро пайдо кардан амри маҳол гашт. Баъдан, бо талаби хонандагони сершумор, ки ба унвонии нашриёт ҳазорон нома фиристоданд, «Тоҷикон» бори дувум бо теъдоди 150 ҳазор нусха чоп шуд.
«Тоҷикон» маҳсули заҳмати беш аз си солаи академик Бобоҷон Ғафуров буд ва чунин заҳмати сангинро ба душ гирифтани устод аз он дарак медод, ки ӯ воқеан миллати худро самимона дӯст медошт ва ҳамзамон дарк мекард, ки офаридани чунин асари гаронарзиш рисолати таърихии ӯст.
Олимон ва шахсиятҳои баландпояи Эрону Афғонистон дар баробари дигар шахсиятҳои нуфузманди Африқову Осиё аз шиносоӣ бо академик Бобоҷон Ғафуров ифтихор мекарданд. Барои хидматҳои сазовор Бобоҷон Ғафуров бо шаш нишони Ленин, нишони Байрақи Сурхи Меҳнат қадрдонӣ ва дар замони Истиқлолияти давлатӣ бо Фармони Президенти мамлакат ба унвони олӣ - Қаҳрамони Тоҷикистон сазовор дониста шуд, ки нишони арҷгузорӣ ба ҷойгоҳи ин фидоии миллат аст. Ҳоло ёдкарди зиндагиномаи ин марди хирад мисли гӯш андохтан ба зангӯлаи бедорӣ ва садои виҷдон аст, то мо аз рисолати имрӯзиву инсонӣ ва фарзандии хеш назди ин миллату меҳан ғофил набошем.
М. НОСИРОВ,
мудири бахши ташкилии КИ ҲХДТ
дар ноҳияи Рашт


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 23.04.2018    №: 80    Мутолиа карданд: 258

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед